آموزش فکر کردن به کودکان

تفکر یا اندیشیدن به هر گونه فعالیتی در انسان اطلاق می شود که با پدیده زبان مربوط است. بسیاریاز فیلسوفان قدیم و جدید حتی تفکر را مساوی با زبان می دانند. بنابراین تفکر به معنای مفهوم سازی ،بیان و حل مسئله ، هرگونه خلاقیت ذهنی و آفرینندگی کلامی و غیر کلامی است.مهمترین ویژگی انسانها بهره گرفتن از نیروی اندیشه است و این امر دلیل اصلی تمایز آنها از دیگرجانوران به شمار می رود.با توجه به ضعف توانایی های فیزیکی و جسمی انسان در مقایسه با دیگرحیوانات ، تمامی موفقیت های او در عرصه حیات خاکی به قوه تفکر او بر میگردد. پس هر کس از اینقوه بیشتر بهرمند باشد قویتر است ؛ به فرموده فردوسی حکیم : توانا بود هر که دانا بود.با توجه به اهمیت تفکر ، بدیهی است که آموزش این مهارت به کودکان چقدر مهم است. انسانها ازدوران کودکی اندیشیدن را از خانواده و جامعه فرا می گیرند. ولی اگر بتوان به طریقی این آموزش هارا تقویت کرد ، نتیجه بهتری در فردای کودکان خواهد داشت. فرایند رشد تفکر در کودکان ، چند هدف اصلی را دنبال می کند. از جمله : ۱)خودباور شده و برای فعالیت های فکری خود ارزش قائل شوند. ۲)از فعالیت های فکری لذت ببرند وآن را توسعه دهند. ۳) قواعد منطقی و استلال کردن را بیاموزند. ۴) قدرت تمیز و تشخیص خود را نسبت به افکار و عقاید گوناگون ، بالا ببرند و تسلیم بی چون و چرایعقاید و افکار دیگران، نشوند. ۵) انتقاد پذیر بوده و نسبت به رد نظریات خود از طرف دیگران ، انعطاف پذیر و در برخورد با افکار وسلیقه هایدیگران صبور و بردبار باشند. ۶) در ارتباطات اجتماعی ، اعتماد به نفس لازم را جهت ابراز عقیده و نظر داشته باشند. ۷) از درک مسائل و مشکلات خود برخوردار بوده و از عهده حل یا توضیح آنها برآیند. ● انواع تفکر تفکر از دیدگاه های گوناگون قابل تقسیم و دسته بندی است. در دوران معاصر به تفکر خلاق و نقادبیشتر اهمیت می دهند. تفکر خلاق : از مهمترین گونه اندیشه و نوع خلاق و زاینده آن است. انسان به کمک این ویژگی ، برای مسائل و مشکلات خود راه حل های جالب و تازه ای در طول تاریخ، یافته و به سمت آسان ساختن زندگی حرکت کرده است.کودک یا نوجوانی که از مهارت تفکر خلاق برخوردار است ، بهتر از دیگر هم سالان خود از عهده حل مسائل و مشکلات خود بر می آید و در نتیجه از اعتماد به نفس بالایی برخوردار است. تفکر نقاد : این گونه تفکر نقش بسیار مهمی در پیشبرد انسان ها داشته است و به شیوه اندیشیدنی گفته می شود که معمولا در برابر راه حل های موجود را به چالش می کشد و نقاط ضعف و قوت آنها رامی نمایاند و برای مسائل مختلف زندگی ،راه حل های تازه ارائه می دهدو همین امر سبب تنوع وپیشرفت اندیشه بشر در طول تاریخ بوده است.ذهنیت همراه با تفکر نقاد ، هر چیزی را به راحتی رد یاقبول نمی کند ، بلکه ابتدا در باره آن موضوع ، پرسمان ها ی خود را طرح و برهان های خود را اقامه میکند.کودکان با تقویت این جنبه از تفکر ، از یک تقلید کورکورانه عبور کرده و به تصمیم های هوشیارانه می رسند. این کودکان قادر به ساختن دنیای تازه و متفاوت از گذشته خواهند بود. ● راه های تقویت اندیشه ورزی در کودکان ۱)تهیه و در اختیار گذاشتن انواع بازی ها ، کتابهای فکری متناسب با سنین کودکان، تشویق به انجام بازی های جسمی و فکری ۲)انجام بازی های تقلیدی ، اجرای نمایشنامه و خواندن ترانه و حفظ اشعار کودکانه ۳) تهیه و در اختیار گذاشتن انواع وسایل و روشهای نقاشی ، مجسمه سازی ، شمع سازی و ... ۴) تشویق به شنیدن و درک موسیقی و تقویت مهارت شنوایی کودک. ۵) گفتگو با کودک در باره احساسات او از چیزهایی که می بیند و می شنود ونیز ترغیب او به استفاده ازنقاشی یا سایر مهارتها برای بیان افکار و احساسات خود. ۶) پرهیز از بی اعتنایی به پرسش ها و احساسات کودک ، لزوم تشویق و ترغیب او برای هم اندیشیجهت یافتن پاسخ ها. پرهیز از ارائه پیوسته پاسخ های آماده و سهل الوصول. ۷) در امور شخصی ، به فرزندان حق انتخاب و اظهار نظر بدهیم . مثلا : در انتخاب رنگ لباس و نوعاسباب بازی و... ۸) یک داستان را انتخاب و نیمه تمام بخوانیم . سپس از کودک بخواهیم که قصه را با ذوق خودش تکمیلکند. ۹) در باره حوادث و شخصیت های داستان ها با کودک گفت و گو کنیم و پرسش های ساده و جالببپرسیم. ۱۰)تخیلات و نقطه نظرات کودک را تمسخر و انکار نکنیم و یا نادیده نگیریم. سوالات عجیب و غریب اورا دست کم نگیریم و با بی اعتنایی برخورد نکنیم. متناسب با سن او ، بحث و گفتگو را توسعه بدهیم. ۱۱) به جای دادن خوراک آماده ، با طرح پرسش هایی ، پرسش های وی را دنبال کنیم تا خود او نیز دریافتن پاسخ خود مشارکت کند. ۱۲) از طرح پرسش هایی که پاسخ ساده بلی یا نه دارند ، حتی الامکان پرهیز کنیم. و از او بخواهیم کهبیشتر توضیح دهد و دلیل بیاورد. از او بخواهیم که در باره نقص و کاستی برخی از دلایل صحبت کند. ۱۳) از سن هفت سالگی کم کم در باره مسائل انتزاعی و پیچیده تر با صحبت کنیم. ۱۴) خلاقیت ها و نوآوری های آنها را در بازی ها یا در انجام کارها وتکالیف مورد توجه قرار داده و آنها راتشویق کنیم. ۱۵) گاهی برای تشویق یا ترغیب آنها در موضوعات مورد علاقه کودک ، مسابقه برگزار کرده و پیشرفتشان را بسنجیم و پاداش بدهیم. -۱۶ از تحمیل سلیقه ها و نقطه نظرات خود جدا بپرهیزیم و علائق و سلایق او را بها بدهیم ؛ حتی اگرچیزی نباشد که ما انتظار داریم. -۱۷ قبل از هر چیز سعی کنیم خودمان والدین خوب ، خردورز ، اهل مطالعه و منطقی باشیم. چرا که والدین اولین ومهمترین الگوی کودکان خود هستند