از اضطراب و استرس دوری کنید

سندرم روده تحریک پذیر (IBS) یک بیماری روده یی است که با درد شکمی، نفخ، یبوست یا اسهال تظاهر می کند. به این بیماری کولون عصبی یا اسپاستیک هم اطلاق می شود. از آنجایی که روده مبتلایان به IBS طبیعی بوده و هیچ اختلال ساختاری یا بیوشیمیایی توجیه کننده علائم در آن دیده نمی شود، از IBS به عنوان یک اختلال «کارکردی» یاد می شود. تنها مساله این است که سیستم خوب کار نمی کند. IBS در ایالات متحده یک نفر از هر پنج نفر را مبتلا کرده و یکی از شایع ترین بیماری های تشخیص داده شده توسط پزشکان است. زنان بیش از مردان به این بیماری مبتلا می شوند. تنها حدود ۱۰ درصد افراد دارای علائم IBS برای ارزیابی یا درمان به پزشک مراجعه می کنند. به رغم این موضوع، IBS رقم ۳/۵ میلیون ویزیت سالانه در ایالات متحده را به خود اختصاص داده و رایج ترین تشخیص توسط متخصصان بیماری های گوارشی به شمار می آید. علت این بیماری ناشناخته است، گرچه به نظر می رسد ترکیبی از عواملی نظیر حساسیت بیش از اندازه دستگاه گوارش و عدم تعادل انتقال دهنده های عصبی، یعنی همان مواد شیمیایی که پیام ها را در بین سلول های عصبی منتقل می کنند، می تواند دست اندرکار باشد. برای این بیماری درمان قطعی وجود ندارد. خبر خوب این است که IBS به یک بیماری جدی نظیر سرطان منتهی نمی شود و طول عمر فرد را کوتاه نمی کند. بیشتر افراد می توانند با تعدیل رژیم غذایی و یافتن راهی برای مدیریت بهتر استرس و گاه با مصرف دارو، علائم خود را کنترل کنند. ● نیاز به آگاهی از آناتومی سندرم روده تحریک پذیر، روده بزرگ یا کولون را که حدود دو متر طول و ۵/۶ سانتیمتر قطر دارد، درگیر می کند. کولون، روده کوچک را به راست روده و مقعد متصل می سازد. مواد گوارش یافته از روده کوچک به کولون منتقل شده و ممکن است چندین روز در آنجا باقی بمانند. در این مدت آب و نمک آنها از طریق دیواره کولون جذب می شود. عضلات روده منقبض شده و مدفوع را در راست روده به جلو رانده و در نهایت آن را از بدن خارج می کنند. به نظر می رسد کولون مبتلایان به سندرم روده تحریک پذیر، حساس تر از سایر افراد بوده و به این ترتیب انقباض های عضلانی آسان تر شروع شده و درد و اسهال و یبوست را سبب می شود. ● علل هیچ کس نمی داند علت سندرم روده تحریک پذیر چیست. روده های مبتلایان به IBS هیچ تفاوتی با سایر افراد ندارد، گرچه مطمئناً به غذا و استرس واکنش شدیدتری نشان می دهند. پژوهش ها نشان داده اند مبتلایان به IBS با حرکات دودی که همان انقباض های منظم عضلانی به پیش راننده مواد دفعی در روده هستند، مشکل دارند. در یک بررسی مبتلایان به IBS که به یبوست دچار بودند در قیاس با داوطلبان سالم که شش تا هشت انقباض را در روز تجربه می کنند، در طول ۲۴ ساعت تقریباً هیچ انقباضی نداشتند. برعکس مبتلایان به IBS که دچار اسهال بودند، در حدود ۲۵ انقباض را در روز تجربه می کردند. هر مشکلی می تواند علائم IBS را سبب شود. هر چقدر مدت طولانی تری برای حرکت دادن مدفوع در کولون صرف شود، قوام آن سخت تر شده و دفع آن دشوارتر خواهد شد. برعکس در صورتی که انقباض ها بسیار سریع روی دهد، آب مدفوع زمانی برای جذب شدن نداشته و اسهال بروز می کند. همچنین ممکن است در میانه راه گاز تجمع یافته و ایجاد نفخ و ناراحتی کند. گاه در مدفوع مبتلایان به IBS مخاط دیده می شود. این افراد به اتساع کولون نیز حساسیت بیش از اندازه دارند. بررسی هایی که در آنها برای اتساع کولون از بالن استفاده شده است، نشان داده اند بیماران مبتلا به IBS در مقایسه با افراد عادی، با حجم و فشار کمتری دچار درد و نفخ می شوند. بررسی های اخیر همچنین نشان داده است که انتقال دهنده های شیمیایی، یعنی همان موادی که علائم را در بین اعصاب منتقل می کنند، در دستگاه گوارش مبتلایان به IBS بسیار فعال تر است. یک انتقال دهنده شیمیایی، به ویژه سروتونین در خون و کولون این بیماران فعالیت بیش از حدی دارد. این میزان زیاد سروتونین ممکن است تا حدی با استرس رابطه داشته باشد. کولون با مغز و سیستم عصبی مرکزی، که به استرس و تنش های عاطفی واکنش نشان می دهد، ارتباط گسترده یی دارد و بیش از نیمی از بیمارانی که به دلیل ابتلا به IBS به پزشک مراجعه می کنند، از یک تجربه تنش زا درست قبل از شروع علائم خبر می دهند. عفونت نیز می تواند در بروز علائم نقش ایفا کند. چنین فرض می شود که عفونت های پوشش داخلی روده ها با برانگیختن پاسخ ایمنی، حساسیت بیش از اندازه روده ها را سبب می شوند. برخی از افرادی که علائمی شبیه IBS را گزارش می کنند، در واقع مبتلا به نوع خفیف بیماری سلیاک هستند. مبتلایان به این بیماری، قادر به هضم گلوتن پروتئین موجود در گندم و سایر غلات نیستند. هنگامی که این افراد در معرض گلوتن قرار می گیرند، دستگاه ایمنی بدن شان به روده کوچک آسیب می رساند. پزشکان می توانند از یک آزمون خونی یا نمونه برداری (بیوپسی) از روده برای تشخیص ابتلای فرد به این بیماری استفاده کنند. ● چه عواملی باعث استعداد ابتلا به این بیماری می شود از آنجایی که پزشکان دقیقاً نمی دانند علل به وجود آمدن IBS چیست، مشخص کردن عوامل مستعدکننده افراد به این بیماری مشکل است، اما دو نکته مشخص است؛ زنان بسیار بیشتر از مردان به این اختلال مبتلا هستند (۶۰ تا ۷۰ درصد بیماران زن هستند). میزان استرس های وارد به فرد ممکن است او را در معرض ابتلا به این اختلال قرار دهد. بیش از نیمی از بیمارانی که به خاطر IBS به پزشک مراجعه می کنند، حوادث تنش زا را در زندگی خود همزمان یا پیش از شروع علائم گزارش می کنند. ● پیشگیری سندرم روده تحریک پذیر بسیار شایع است و از هر پنج نفر یک نفر به آن دچار است. پزشکان دقیقاً علت آن را نمی دانند و برای همین توصیه های زیادی برای اجتناب از ابتلا به آن در چنته ندارند. در اغلب مبتلایان به IBS علائم با مصرف داروهایی مثل ملین ها یا داروهای ضداسهال، کاهش استرس و اجتناب از غذاهایی که علائم را تشدید می کنند، قابل کنترل اند. خوشبختانه رابطه یی میان IBS و بیماری های وخیم تری مثل بیماری های التهابی روده یا سرطان وجود ندارد. ● علائم علائم اصلی IBS شامل درد و ناراحتی شکمی همراه با تغییر در اجابت مزاج است. ناراحتی شکمی اغلب با دفع پایان می پذیرد. برخی از بیماران، یبوست را تجربه می کنند، حال آنکه بقیه به اسهال مبتلا می شوند. همچنین ممکن است در میان این دو در نوسان باشند. احساس نفخ و تجمع گاز در شکم، امری شایع است. درد IBS می تواند پس از صرف غذا در زمان تجربه استرس یا دوران عادت ماهانه بروز کند. بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر اغلب علائمی غیر از اختلالات گوارشی از قبیل درد قفسه سینه، سوزش سر دل، تهوع یا اشکال در بلع را گزارش می کنند. علائم IBS می توانند در طول زندگی شدت و ضعف پیدا کنند، اما بیشتر مبتلایان بین ۲۰ تا ۵۰ سال سن دارند. این بیماری در برخی افراد از نوجوانی آغاز می شود. ● آزمایش ها پزشکان پس از رد کردن بیماری های جدی تری نظیر کولیت اولسراتیو یا سرطان کولون، به تشخیص سندرم روده تحریک پذیر می رسند. در ابتدا پزشک از بیمار شرح حالی مشتمل بر چگونگی علائم اخذ می کند. اگر بیمار برخی علائم هشداردهنده را گزارش کرده و بیش از ۵۰ سال داشته باشد، باید بررسی های بیشتری جهت رد کردن بیماری های جدی تر به عمل بیاید. علائم هشداردهنده شامل کاهش وزن توجیه نشده، کم خونی، تب، شواهدی حاکی از خونریزی دستگاه گوارش، درد دائمی یا پیش رونده، سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان کولون و اسهالی که حتی بدون خوردن غذا بروز می کند، شب ها اتفاق می افتد یا حجم بالایی دارد، هستند. سپس نوبت به معاینه بالینی می رسد و پس از آن تست های آزمایشگاهی لازم درخواست می شوند. تست های لازم برای تشخیص IBS اینها هستند؛ - تجزیه مدفوع برای عدم وجود خون در آن - آزمایش خون برای رد کردن سایر بیماری ها نظیر شمارش کامل گلبولی، شیمی خون و آزمایشی برای رد کردن بیماری التهابی روده. پزشک همچنین ممکن است رادیوگرافی شکم نظیر یک رادیوگرافی استاندارد، تست باریم، یا سی تی اسکن یا بررسی آندوسکوپیک بخش پایینی دستگاه گوارش را انجام دهد که در آن از یک لوله انعطاف پذیر برای رویت بخش پایینی کولون استفاده می شود. اگر سن بیمار بالای۵۰ سال باشد، ممکن است پزشک تصمیم به انجام کولونوسکوپی بگیرد که در آن از یک لوله انعطاف پذیر برای دیدن بخش پایینی کولون استفاده می شود. از این آزمایش برای جست وجوی سرطان کولون و همچنین پولیپ های پیش سرطانی خونریزی دهنده استفاده می شود. در صورتی که این آزمایش ها منفی باشند، معنی آن این است که فرد به لحاظ عضوی سالم است. در این صورت پزشک می تواند با توجه به معیارهای زیر به تشخیص IBS برسد؛ درد و ناراحتی شکمی برای حداقل ۱۲هفته که طی ۱۲ماه گذشته وجود داشته است. ضرورتی ندارد این هفته ها متوالی باشند. درد یا ناراحتی شکمی حداقل دارای دو ویژگی از سه ویژگی زیر است؛ با دفع مدفوع خاتمه می یابد، با شروع ناراحتی و درد تعداد موارد دفع تغییر می کند، با شروع ناراحتی شکل ظاهری مدفوع تغییر می کند. ● مروری بر درمان IBS حدود ۳/۵ میلیون ویزیت سالانه را در ایالات متحده شامل شده و به رغم این واقعیت که تنها حدود ۱۰ درصد افراد دارای علامت به پزشک مراجعه می کنند، شایع ترین تشخیص را در قلمرو طبابت متخصصان دستگاه گوارش به خود اختصاص می دهد. بررسی های متعددی نشان داده است که تاثیر IBS بر کیفیت زندگی به همان اندازه نارسایی احتقانی قلب و نارسایی کلیوی نیازمند دیالیز مهم است. ● داروها بسیاری از داروهایی که بدون نسخه پزشک به فروش می رسند، می توانند در بهبود علائم IBS موثر باشند. این داروها شامل موارد زیر هستند؛ ۱) مکمل های حاوی فیبر یا ملین های ملایم نظیر شیرمنیزی برای رفع یبوست ۲) داروهای کاهنده حرکت روده ها نظیر لوپرامید یا کائوپکتات برای برطرف کردن اسهال اما در صورت مصرف داروهایی که بدون نسخه پزشک به فروش می رسند، حتماً به توصیه های پزشک تان توجه کنید چرا که مصرف بی رویه ملین ها بروز اسهال و مصرف بیش از حد داروهای ضداسهال بروز یبوست را سبب می شود. به علاوه داروهای زیر که با نسخه پزشک به فروش می رسند، اغلب در درمان IBS مورد استفاده قرار می گیرند؛ ۱) شل کننده های عضلات صاف مثل هیوسین و دی سیکلومین می توانند در کاهش کرامپ های شکمی موثر باشند. ۲) داروهای ضدافسردگی سه حلقه یی مثل آمی تریپتیلین و ایمی پرامین در کاهش درد و اسهال شدید کمک کننده هستند. در اینجا در مقایسه با درمان افسردگی از دوزهای پایین تر این داروها استفاده می شود. ۳) داروهای ضدافسردگی مهارکننده انتخابی بازجذب سروتونین مانند فلوئوکستین می توانند در برخی افراد موثر باشند، گرچه برای ارزیابی اثربخشی این داروها کارآزمایی های بالینی به تعداد کافی انجام نشده اند. برای درمان IBS دو داروی اختصاصی تولید شده اند؛ ۱) «آلدسترون هیدروکلراید» (لونزونکس) که توسط اداره غذا و داروی امریکا (FDA) برای زنان مبتلا به IBS شدید که به درمان های متداول پاسخ نداده و اغلب مبتلا به اسهال هستند، تایید شده است. این دارو می تواند عوارض جانبی جدی شامل یبوست و کاهش جریان خون کولون را به همراه داشته باشد. چند مورد مرگ با مصرف این دارو گزارش شده است. به همین دلیل بیماران باید قبل از مصرف با پزشکان درباره منافع و مضار دارو بحث کنند. ۲) «تگاسرول مالئات» (زلنورم) توسط FDA برای درمان کوتاه مدت زنان مبتلا به IBS که اغلب گرفتار یبوست هستند، تایید شده است. این دارو برای چهار هفته مصرف می شود. عوارض جانبی آن شامل اسهال شدید و کاهش جریان خون کولون است. اسهال طی هفته اول درمان بروز کرده و با قطع درمان از بین می رود. ● کاهش استرس استرس، اسپاسم های روده یی را در مبتلایان به IBS سبب می شود. از این رو کاهش استرس بخش کلیدی درمان یبوست به شمار می رود. اعصاب کولون انقباض های روده یی را کنترل می کنند. رشته های عصبی متعددی کولون را به مغز مرتبط می سازند. این امر می تواند توضیح دهد چرا مردم زمانی که عصبانی یا هیجان زده می شوند در معده خود بال زدن پروانه را احساس می کنند. در مبتلایان به IBS، معده حتی می تواند به عوامل استرس زای بسیار خفیف حساس باشد. به علاوه، استرس حساسیت افراد را نسبت به درد و ناراحتی افزایش می دهد. پژوهش ها نشان داده است تاریخچه یی از رویدادهای پرتنش یا تجربه فعلی استرس، بروز IBS را همراهی می کند. سایر بررسی ها نشان داده اند که مبتلایان قبل از بروز علائم IBS یا همزمان با آن به اختلالات روانپزشکی دچار بوده اند. شایع ترین این اختلالات افسردگی و اضطراب است. این اختلالات به درمان پاسخ خوبی می دهند و اگر بدون درمان رها شوند، علائم IBS را بدتر می کنند. انتخاب های درمانی شامل روان درمانی یا مشاوره روانی و استفاده از داروهای مرتبط از قبیل داروهای ضدافسردگی است. نوعی روان درمانی به نام درمان رفتاری شناختی برای بیماران مبتلا به IBS متوسط تا شدید و مبتلایان به IBS و اضطراب یا اختلالات خلقی موثر بوده است. این روش می تواند به بیماران راهکارهای کنترل علائم حاصل از اضطراب را آموزش دهد. بیماران با یک روان درمانگر کار می کنند و می آموزند که درباره موقعیت های تنش زا و ادراک خود از علائم گوارشی فکر کنند. با تغییر ارزیابی شناختی بیماران از واقعیت، علائم گوارشی آنها بهبود می یابد. نوعی روان درمانی به نام درمان رفتاری شناختی برای بیماران مبتلا به IBS متوسط تا شدید و مبتلایان به IBS و اضطراب یا اختلالات خلقی موثر بوده است. این روش می تواند به بیماران راهکارهای کنترل علائم حاصل از اضطراب را آموزش دهد. بیماران با یک روان درمانگر کار می کنند و می آموزند که درباره موقعیت های تنش زا و ادراک خود از علائم گوارشی فکر کنند. با تغییر ارزیابی شناختی بیماران از واقعیت، علائم گوارشی آنها بهبود می یابد. سایر انتخاب های درمانی استرس شامل موارد زیر هستند؛ - آموزش روش های آرامش بخشی مانند مراقبه، تخیل هدایت شده یا بازخورد زیستی - ورزش های معمول شامل قدم زدن یا یوگا - روش های نفس کشیدن - خواب کافی طبق یک برنامه منظم یک دفترچه یادداشت می تواند در شناسایی عوامل تنش زایی که علائم را فعال می سازند، به شما کمک کند. این یادداشت ها می توانند علائم و شدت آنها، عوامل همراه نظیر تغذیه، فعالیت یا استرس، پاسخ عاطفی (احساس خشم، غم، بی یاوری) و افکار ناشی از حوادث ناگوار را شامل شوند.