با فرارسیدن فصل تابستان، شرایط خاصی بر خانواده ها حکمفرما می شود که براساس آنها رفتارهای خانواده ها نیز شکل می گیرد. یکی از این مسائل که گرمای تابستان را بیشتر به بعضی از خانواده های دارای محصل می چشاند موضوع ثبت نام فرزندانشان در مدارس جدید برای تحصیل آنان در سال جدید تحصیلی است. خانواده ها در این ایام به فراخور وضعیت مالیشان سراغ مدارس گوناگون می روند.
جدای از کیفیت تحصیلی حاکم بر مدارس مختلف، گروهی از خانواده ها تنها سراغ مدارس غیرانتفاعی می روند تا با یک تیر چند نشان در فامیل خود بزنند. چشم وهم چشمی یک اتفاق ناپسندی است که این دوران حتی به مقوله مقدس تحصیل نیز رخنه کرده است. ثبت نام در مدارس غیرانتفاعی به قیمت فروش طلا، وسائل خانه و حتی اتومبیل مورد استفاده خانواده از مواردی که جسته گریخته در گوشه و کنار شهر دیده می شود. البته با بررسی وضعیت آموزشی حاکم بر مدارس کشور، برخی از اصرارهای خانواده ها در تمایل به ثبت نام در مدرسه های غیردولتی توجیه پیدا می کند.
طبق تقسیم بندی صورت گرفته در کشور ،مدارس در مقاطع گوناگون به سه دسته اصلی دولتی ها، هیات امنایی و غیر انتفاعی دسته بندی می شود که هرکدام از آنان شرایط خاص خود را دارند. این فصل از ثبت نام ها بهانه ای شد تا به مدرسه ای از نوع دوم یعنی هیات امنایی که به ظاهر مورد اقبال بیشتری نسبت به سایر مدارس است مراجعه کنیم تا به بررسی وضعیت آموزشی بپردازیم.
ساعت را برروی سه و نیم صبح کوک کرد تا برای ثبت نام پسر خود در مدرسه دلخواهش فرصت را از دست ندهد. صبح که خود را حدود ساعت چهار و نیم به سختی به جلوی مدرسه رساند، نفر بیست وهشتم بود .تا ساعت هشت صبح که در مدرسه باز شد بیش از صد نفر از والدین دانش آموزان نام نویسی کرده بودند اما باز هنگام ورود آنها به مدرسه صحنه های نامبارکی پیش آمد که بدلیل دور از شان بودن آن رفتارها از ذکر آن صرف نظر می کنیم. ثبت نام برای مقطع راهنمایی بود. مدرسه ای که وضعیت ثبت نام آن ذکر شد از نوع هیات امنایی بود.
طبق قانون مصوب وزارت آموزش و پرورش اداره کلیه امور مربوط به مدارس هیات امنایی به عهده آن هیات و مدیر مدرسه سپرده شده است، به طوری که یک دانشآموز براساس تصمیم گیری مدیر و اعضای هیات امنا حق تحصیل در آن مدارس را پیدا می کند.در شرایطی که سال به سال از تعداد مدارس دولتی در کشور کاسته می شود و طبق استراتژی دولت می بایست رفته رفته تمام امور مربوط به تحصیل تا مقطع دانشگاه به بخش غیردولتی سپرده شود. ازاین رو، سال به سال از تعداد مدارس دولتی کاسته و به نوع غیردولتی آن افزوده می شود.
حال برگردیم به همان مدرسه ای که مردم روبروی د فتر ثبت نام آن ازدحام کرده بودند. مرد گزارش ما از طبقه متوسط جامعه سه فرزند محصل در مقاطع مختلف دارد که مدرسه مورد نظر در این گزارش یک مدرسه در مقطع راهنمایی است. مراحل گزینش در این مدرسه همچون سایر مدارس از این نوع مطابق سلایق هیات امنا و مدیر مدرسه تدوین شده است.
دریافت بیش از یک میلیون تومان شهریه، گرفتن تعهد برای تامین مخارج غیرمترقبه و تکلیف های انضباطی پرخرج برای والدین از جمله تکالیف مدون برای ثبت نام در این مدرسه بود. مرد خانواده اگرچه می دانست که برای پیشرفت و برخورداری فرزندش از نظام صحیح آموزشی باید زیربار مخارج اضافی تحصیل در مدارس غیردولتی برود، اما هنگام امضای برگه ثبت نام دل و دستش می لرزید و به یاد هزینه های تحصیل دو فرزند دیگرش از یک طرف و حقوق ناچیز کارگری خود از سوی دیگرافتاد.این فکر و خیال تا جایی پیش رفت که مرد را تا مرز انصراف از ثبت نام و تعهد به پرداخت این مقدار هزینه برد اما باز عدم وجود کیفیت در مدارس دولتی و حرف و حدیث های مردم در مورد اینگونه مدارس به وی جرات ثبت نام در مدارس دولتی را نداد و او قرارداد مدرسه را امضاکرد.
در صف ثبت نام همان مدرسه که بازار شکایت از نظام آموزشی در مدارس دولتی داغ بود یک مادر که برای ثبت نام پسر خود آمده بود به خبرنگار ما گفت: میزان کنترل در مدارس دولتی بسیار کم و بی اهمیت است در صورتیکه باید در این مدارس که از آن خود دولت است نظارت بر عملکرد کادر آموزشی و تربیتی بیش از دیگر مدارس باشد. وی که اصرار داشت فرزند خود را در مدارس غیردولتی ثبت نام کند، گفت برای ادامه تحصیل پسرم اول به یک مدرسه غیرانتفاعی مراجعه کردم اما با دیدن شهریه های چند میلیونی درخواستی از سوی آنان منصرف شدم.
یکی از والدین داخل صف هم از بی حساب و کتاب بودن شهریه های مدارس غیرانتفاعی و نبود نظارت بر میزان دریافتی های این گونه مدارس شکایت کرد و در این خصوص گفت: مدرسه ای برای ثبت نام فرزندم یک میلیون و هشتصد هزار تومان طلب کرد اما با هزینه های جانبی این میزان به بالای دو میلیون تومان می رسید که با مخالفت ما با رفتار کاسب گونه ابراز داشتند همین که هست، بروید و در مدرسه دیگری ثبت نام کنید. او که از این موضوع به شدت عصبانی به نظر می رسید ادامه داد: شهریه بالای مدارس غیردولتی در فصل ثبت نام به بازار مکاره ای برای خالی کردن جیب خانواده ها تبدیل شده تا آنجا که در این کورس رقابت قرار است هر چه رقم شهریه بالاتر برود عیار دانش آموزش نیز بیشتر شود.
در همین بین پدر میانسالی که لباس آراسته ای به تن داشت وارد بحث شد و اظهار داشت چون من خود بازنشسته آموزش و پرورش هستم اصرار به ثبت نام فرزندم در یک مدرسه دولتی داشتم اما متاسفانه حالا به این نتیجه رسیدم که چه اشتباهی کردم و الان آموزه های فرزندم که سال پایانی مقطع راهنمایی را شروع خواهد کرد کمتر از همسن و سالی های خودش است. وی ادامه داد: الان مجبور هستم علی رغم حقوق بازنشستگی خودم با اخذ وام و سایر تلاش های اضافی فرزندم را در مدارس با شهریه های بالا ثبت نام کنم تا شاید کیفیت آموزشی تغییر پیدا کند. او درحالی این حرف ها را می زد که موجی از تردید و نگرانی در چهره اش پدیدار بود.
هر ساله همزمان با آغاز فصل ثبت نام مدارس در تابستان بحث ها و کشمکش های زیادی درباره شهریه مدارس غیردولتی به وجود میآید که گویا هیچ کدام فرجام ندارند و مثل یک سریال دنباله دار تا تابستان سال بعد ادامه پیدا می کند. آن قدر که دیگر همه خسته و ناامید از این همه تکرار در فیلمنامه و بازیگران مختلف اما بی تاثیر بدنبال سرانجام و پایان فیلم نیستند و به قولی عطای دیدنش را بر لقایش می بخشند.
گزارشی که از وضعیت یک مدرسه غیردولتی عنوان شد نمونه ای گذرا از صدها مدرسه در سرتاسر کشور است.
دغدغه های تابستانی والدین برای ثبت نام فرزندانشان در هر سال فصل گرم سال را برا ی آنها گرمتر و غیرتحمل تر می کند ،بطوریکه خیلی از والدین طراوت تعطیلات تابستانی را احساس نمی کنند.
داستان روتین و تکراری مدارس غیردولتی هرساله در اردیبهشت ماه با تعیین شهریه این مدارس از سوی هیات نظارت بر مدارس غیردولتی در آموزش و پرورش مناطق آغاز می شود.
بیست و نهم اردیبهشت ماه امسال نیز معاون مدارس غیردولتی و مشارکت های مردمی وزارت آموزش و پرورش عنوان کرد که شهریه مدارس غیردولتی تا سقف ۱۵ درصد افزایش می یابد.
علی باقرزاده درباره علت این افزایش بالا و نحوه محاسبه شهریه ها گفته بود: "پنج درصد از این افزایش مربوط به عملکرد مدرسه، پنج درصد دیگر درجه بندی مدرسه، چهار درصد مربوط به امور نظارتی و یک درصد هم براساس میزان افزایش جذب است که مدیران مدارس براساس این مدل می توانند شهریه خود را تا حداکثر ۱۵ درصد افزایش دهند."
معاون مدارس غیردولتی و مشارکت های مردمی وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: "مناطق آموزش و پرورش موظف شده اند که شهریه مدارس غیردولتی را تا پایان خرداد تعیین کنند و مدیران مدارس نیز باید شهریه تصویب شده را در تابلوی اعلانات با جزئیات نصب کنند."
مدیر مدارس غیردولتی آموزش و پرورش شهر تهران نیز در این باره گفت: مدیران مدارس غیردولتی حق دریافت تمام مبلغ را تا قبل از تصویب نرخ شهریه در شورای نظارت مرکزی منطقه ندارند و اگر مدرسه ای تا قبل از تیرماه کل شهریه را از والدین دانش آموزان تقاضا کند متخلف است و با مدیر مدرسه برخورد می کنیم.
اما جالب آنکه مدیران بسیاری از مدارس غیردولتی پانزده روز تا یکماه پیش از خرداد شهریه های خود را تعیین و حتی اقدام به ثبت نام زودهنگام کرده و بخشی از شهریه را نیز دریافت کرده بودند که برخلاف تاکیدات و تمهیدات گفته شده با آنها برخورد انضباطی انجام نشده است.
شهریه مدارس غیردولتی هرساله پس از تصویب در شورای مرکزی نظارت بر شهریه مدارس غیردولتی بر روی سایت آموزش و پرورش شهر تهران قرار می گیرد که والدین دانش آموزان می توانند از طریق آن از میزان شهریه واقعی مدرسه فرزندشان مطلع شوند. براساس این جدول کمترین شهریه امسال برای یک مدرسه ابتدایی ۶۵۰ هزار تومان و بیشترین آن برای پیش دانشگاهی چهارمیلیون و ۴۰۰ هزار تومان است.
طبق اعلام رسمی آموزش و پرورش شهر تهران امسال حداقل شهریه مدارس غیردولتی در تهران در دوره ابتدایی ۶۵۰ هزار تومان و حداکثر دو میلیون و۳۲۰ هزار تومان است.
مهدی جلالی مدیر مدارس غیردولتی آموزش و پرورش شهر تهران در ادامه درباره این شهریه های بالا و گزاف می گوید: " این شهریه ها براساس نوع منطقه، کیفیت کار مد ارس، کلاسهای فوق برنامه، نوع فضای آموزشی و درجه بندی مدرسه تعیین می شود." اما سوالی که همواره بدون پاسخ می ماند این است که چه توجیهی برای شهریه های بالایی همچون دو میلیون و ۳۲۰ هزار تومان در دوره ابتدایی وجود دارد هر چقدر هم که کیفیت یک مدرسه بالا و ویژه باشد مگر قرار است چه خدمات آموزشی به دانش آموزان ارائه شود که چنین شهریه هایی تعیین می شود و آیا اصولا تعیین چنین شهریه هایی بازار مدارس غیردولتی را دچار تورم اغراق آمیز نمی کند؟
آنچه که در این جدول بیش از همه چیز به چشم می آید هزینه های بالای فوق برنامه در طول سال است. به طور مثال هزینه فوق برنامه در یک مدرسه ابتدایی پسرانه در خیابان ولنجک تهران ۶۲۴ هزار تومان و در یک مدرسه دخترانه در همین منطقه ۶۹۳ هزار تومان است اما هزینه فوق برنامه در یک مدرسه پسرانه در این منطقه ۲۶۶ هزار تومان و در مدرسه دخترانه دیگری ۲۳۹ هزار تومان است که علت فاصله سه تا چهاربرابری بین شهریه این مدارس مشخص نیست.
شاید اولین پاسخی که مدیران مدارس و مسئولان آموزش و پرورش عنوان کنند اجاره بهای ساختمان این مدارس باشد اما نمونه ای که آورده ایم تنها از یک منطقه است که اجاره ساختمان ها تقریبا به یک میزان محاسبه می شود.
براساس جدول شهریه مدارس غیردولتی، در دوره راهنمایی نیز حداقل شهریه در تهران ۹۵۰ هزار تومان و حداکثر آن دو میلیون و ۶۶۰ هزار تومان است. یک مدرسه در فرمانیه تهران برای کلاسهای فوق برنامه در دوره راهنمایی ۶۰۰ هزار تومان و برای کلاس های تابستانی ۲۴۰ هزار تومان هزینه دریافت می کند این در حالی است که در یک مدرسه دیگر در خیابان دربند ۲۴۰ هزار تومان بابت کلاس های فوق برنامه از والدین دانش آموزان شهریه می گیرند.
همچنین حداقل شهریه دبیرستان های غیردولتی در تهران طبق جدول منتشر شده در سایت سازمان آموزش و پرورش شهر تهران یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان و حداکثر آن سه میلیون و۴۰۰ هزار تومان است.
اما شهریه کلاس های فوق برنامه نیز در این دوره افزایش یافته به طوری که یک مدرسه در خیابان کامرانیه تهران ۷۶۰ هزار تومان هزینه بابت کلاسهای فوق برنامه و بابت کلاسهای تابستانی ۲۵۲ هزار تومان از والدین دانش آموزان دریافت می کند.
جدول شهریه مدارس نشان می دهد که شهریه مدارس در دوره متوسطه کمتر از دو میلیون و ۳۰۰ هزار تومان نیست که بیشتر آن مربوط به کلاس های فوق برنامه در این دوره است.
امسال حداقل شهریه مراکز پیش دانشگاهی غیردولتی دو میلیون و۵۰۰ هزار تومان و حداکثر آن چهارمیلیون و۴۰۰هزار تومان تعیین شده است. شهریه ثابت یک مرکز پیش دانشگاهی در منطقه سه تهران یک میلیون و ۱۹۱ هزار تومان است که بابت کلاس های فوق برنامه یک میلیون و ۸۸۰ هزار تومان شهریه دریافت می کند. براساس این جدول شهریه دوره پیش دانشگاهی در اغلب مناطق آموزش و پرورش کمتر از سه میلیون تومان نیست و تنها تعداد محدودی از مدارس شهریه های دو میلیون تومانی بابت این دوره از والدین دانش آموزان دریافت می کنند که برخی از آنها کلاس های فوق برنامه ندارند.
آنچه که در جدول تعیین شهریه مدارس غیردولتی آمده، تنها هزینه کلاس های فوق برنامه درسی و تابستانی است و شهریه لباس فرم دانش آموزان و سرویس رفت و آمد به مدرسه جدا از این شهریه است که از سوی مدیر مدرسه تعیین می شود. حتی در برخی از مدارس هزینه لوازم تحریر دانش آموزان که به سفارش مسوولان مدرسه برای زیبایی و یکدست بودن باید الزاما از سوی مدرسه تهیه شود، نیز از والدین دریافت می شود.
اما معاون مدارس غیردولتی و مشارکتهای مردمی وزارت آموزش و پرورش در این باره که" چرا برخی از مدیران مدارس به شهریه تعیین شده از سوی آموزش و پرورش توجه نمی کنند و بیش از آن از متقاضیان شهریه طلب می کنند؟" گفت: برخی از مدیران و والدین درباره سرویس حمل و نقل و لباس فرم با هم توافقاتی دارند که نمی توانیم با آنها برخورد کنیم.
باقرزاده در پاسخ به این سوال که " اگر قرار است مدیران و والدین برخی از مدارس درباره نرخ ها توافق کنند پس چه لزومی دارد که آموزش وپرورش نرخ هایی را مصوب کند و آیا فکر نمی کنید عدم جلوگیری از این توافقات ضمنی، موجب تکثیر و گسترش این موضوع در سایر مدارس غیردولتی و در نتیجه دور زندن قانون می شود" گفت: این توافقات عمومیت ندارد و بیشتر مربوط به شهر تهران است و در شهرستان ها با این چالش مواجه نیستیم اما ما جلوی این تکثیر را خواهیم گرفت و با نظارت جدی با متخلفان برخورد می کنیم.
نکته جالبی که می توان طی فصل ثبت نامها در برخی از خانواده های با سطح مالی متوسط و رو به بالا به وضوح مشاهده کرد فخرفروشی و به اصطلاح چشم و هم چشمی بین والدین دانش آموزان در مورد اینکه مدرسه فرزندشان چه امکاناتی ارائه می دهد و چه میزان کلاس های فوق برنامه برگزار می کند یا شهریه امسال مدرسه چقدر بالاست.
گویی هرچقدر شهریه مدرسه فرزندشان بالاتر باشد در رتبه و جایگاه تحصیلی فرزندشان موثرتر است و تمام این اتفاقات در حالی درخانواده ها دنبال می شود که روز به روز عیار غیرواقعی این مدارس بالاتر می رود بدون اینکه واقعا در عرصه کیفیت بسته های آموزشی اتفاق مثبتی رخ دهد.
اگر یک دانشآموز بخواهد تحصیلاتش را از دوره ابتدایی تا پایان پیش دانشگاهی در یک مدرسه غیردولتی متوسط بگذراند و به طور میانگین سالانه دو میلیون تومان شهریه بپردازد در پایان ۱۲ سال تدریس- بدون احتساب دوره پیش دبستانی- باید رقمی در حدود ۲۴ میلیون تومان شهریه برای آن بپردازد.
هم اکنون بیشترین شهریه در دانشگاه آزاد اسلامی در طول یک ترم در رشته های کارشناسی ارشد حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تا دو میلیون است این در حالی است که شهریه در یک مدرسه ابتدایی غیردولتی دو میلیون و ۳۲۰ هزار تومان و پیش دانشگاهی چهار میلیون ۴۰۰ هزار تومان است. به نظر می رسد نرخ تحصیلات ابتدایی در کشور ما در حال پیشی گرفتن از تحصیلات تکمیلی است و با روند روبه افزایش شهریه مدارس غیردولتی چندان دیری نمی پاید که آموزش نیز به عنوان ابزاری لوکس به مزایده گذاشته شود.
البته اگرچه ،چند روز پیش وزیر آموزش و پرورش در خصوص نظارت این وزارت خانه در فصل ثبت نام دانش آموزان گفته است وزارتخانه مطبوعش تمام توان خود را به کار گرفته است تا هیچ گونه تخلفی از سوی مدارس درباره دریافت شهریه از دانش آموزان صورت نگیرد و نظارت جدی بر عملکرد مدارس در هنگام ثبت نام داشته باشد ،اما از گوشه وکنار اخباری مبنی بر بی اعتنایی مسوولان مدارس به مقررات مدون آموزش و پرورش شنیده می شود که جای بسی تامل دارد.
این درحالی است که حمید رضا حاجی بابایی اینگونه اخبار را نادیده می انگارد و درباره برخی ادعاهایی که درباره دریافت شهریه از تعدادی والدین دانشآموزان مطرح شده است می گوید: آموزش و پرورش تمام توان خود را به کار گرفته است تا هیچ گونه تخلفی از سوی مدارس درباره دریافت شهریه از دانش آموزان صورت نگیرد و گزارشی هم که از صداوسیما درباره دریافت شهریه از یکی از دانش آموزان پخش شد گویای این مطلب بود که وجهی از والدین دریافت نشده و در حد یک بحث باقی مانده است.
وی تصریح کرد: آموزش و پرورش با تمام توان خود در این زمینه تلاش می کند تا تخلفی صورت نگیرد و از ظرفیت های معلمان هم برای این امر کمک گرفته ایم.
حاجی بابایی همچنین اظهار داشت: دستورات لازم به مسوولان مدارس داده شد تا در این زمینه وزارتخانه را یاری رسانند.
وی تعداد مدارس در کل کشور را یکصد هزار عنوان کرد و افزود: با برنامه ریزی های صورت گرفته سعی کردیم در فصل ثبت نام مدارس نظارت کافی بر روی تمامی مدارس اعمال شود و قانون درباره چنین امر مهمی رعایت شود و اگر مواردی هم وجود دارد که مسوولان مدرسه ای در زمینه رعایت قانون کوتاهی کرده اند، سعی خواهیم کرد که مشکل را برطرف کنیم.
حاجی بابایی به طرح تحول بنیادین در آموزش و پرورش هم اشاره کرد و گفت: تحول بنیادین در آموزش و پرورش آغاز شده و هر اقدامی که هم اکنون انجام می شود در راستای اجرای این طرح است. برخی از مراحل هم آغاز شده است و برخی از برنامه های دیگر در زمینه اجرای این طرح در آینده نزدیک عملی خواهد شد.
وی اظهار داشت: برخی از اقدامات مربوط به اجرایی شدن سند ملی آموزش و پرورش هم که به تازگی مورد تایید رئیس جمهور قرار گرفت، آغاز شده و بقیه موارد را در مدت زمانی که فرصت خواهیم داشت، انجام می دهیم.
وزیر آموزش و پرورش درباره زمان اعطای کارت طلایی بیمه بازنشستگان فرهنگی نیز اظهار داشت: با یکی از شرکت های بیمه ای نتوانستیم درباره مبلغ قرارداد به جمع بندی برسیم و هم اکنون با یک شرکت دیگر بیمه در حال مذاکره و توافق هستیم که امیدواریم مراحل اجرایی آن به زودی انجام شود.
براساس گزارش پایگاه اطلاع رسانی دولت، وی افزود: ما به دنبال این بودیم که کارهای مربوط به بیمه شاغلان انجام شود که هم اکنون تمام فرهنگیان شاغل کارت طلایی بیمه را دریافت کرده اند و امیدواریم بتوانیم هرچه زودتر اقدامات اجرایی درباره بازنشستگان فرهنگی را هم آغاز کنیم اما زمان دقیق اجرای آن هنوز مشخص نیست. همچنین رئیس مرکز آموزش نیروی انسانی، آمار و فناوری وزارت آموزش و پرورش از ثبت نام اینترنتی دانش آموزان در آینده خبر داد و گفت: به منظور ساماندهی آمار، ثبت نام اینترنتی دانش آموزان در سراسر کشور آغاز شد.
اسدالله اسدی گرمارودی در این خصوص اظهار داشت: در ثبت نام اینترنتی، مسوولیت کار بر عهده مسوولان ثبت نام در مدارس سپرده شده است. وی افزود: در این روش دانشآموزانی که امتحانات خود را با موفقیت گذرانده و باید به پایه بالاتر بروند، نیازی به حضور در مدرسه نخواهند داشت.
اسدی گرمارودی با بیان اینکه محور ثبت نام دانش آموزان، کد ملی است، ادامه داد: در این خصوص با سازمان ثبت احوال، هماهنگی های لازم صورت گرفته است و هر دانش آموز تنها می تواند یک بار ثبت نام کند.
وی با بیان اینکه اگر دانش آموزی از یک مدرسه خارج شده و به مدرسه دیگر انتقال یابد، باید فرم خروج دریافت کند، گفت: برای اتباع خارجی نیز جایگاه خاصی در سامانه آماری در نظر گرفته شده است. رئیس مرکز آموزش نیروی انسانی، آمار و فناوری وزارت آموزش و پرورش افزود: در سامانه آماری، دانش آموز، کلاس و آموزشگاه به صورت جداگانه دیده شده اند; در راستای تکمیل این حرکت، نمرات امتحانات در طول سال به این سامانه افزوده می شود. جالب اینجاست، این خبر زمانی منتشر می شود که مردم در گوشه وکنار شهر برای ثبت نام دلبندان خود مجبورند که نیمه های شب جلوی مدارس دلخواهشان صف بکشند.
