بدون تردید در دنیای امروز کمتر کسی است که حتی برای یک بار هم که شده بازیهای ویدئویی یا کامپیوتری را تجربه نکرده باشد.
اما اگر نگاهی به گذشته بیندازیم و سیر تغییرات بازیهای ویدئویی و کنسولهای بازی را که از گذشته تا به امروز به بازار عرضه شدهاند را مورد بررسی قرار دهیم متوجه خواهیم شد که پیشرفتهای شرکتهای بزرگ و معروفی همچون مایکروسافت، سونی و نینتندو در ساخت کنسولهای جدید با قابلیتهای منحصر به فرد نقش بسیار مهمی در افزایش محبوبیت بازیهای رایانهای و در نتیجه افزایش تعداد علاقهمندان به این بازیها و خریداران نسل جدید سرگرمیهای کامپیوتری در سراسر دنیا داشته است.
در سال ۱۹۴۷ توماس جونیور گلد اسمیت و استل دیمن با ثبت نخستین بازی کامپیوتری که عملکرد بسیار سادهای داشت نخستین قدم را در مسیر پرفراز و نشیبی که بازیهای کامپیوتری از آن زمان تاکنون پشت سر گذاشتهاند به نام خود به ثبت رسانده و به عنوان پیشگامان این راه شناخته شدند. در این بازی فرد کاربر با تعیین زاویه و سرعت مناسب، موشک را به سمت هدف پرتاب میکرد تا امتیاز آن را برای خود ثبت کند.
دومین بازی کامپیوتری که در سال ۱۹۵۸ با استقبال شگفتانگیزی از سوی مردم مواجه شد بازی تنیس دو نفره بود تا این که سرانجام در سال ۱۹۶۱ بازی جدیدی با عنوان جنگ فضایی براساس مشخصات کامپیوترهای آن زمان طراحی و ساخته شد.
● اولین کنسولها
اما حقیقت این است که اولین کنسولهای بازی در فاصله زمانی بین سالهای ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۷ میلادی ساخته شدند. نخستین کنسول بازیهای کامپیوتری در سال ۱۹۷۲ توسط شرکت گالنوواکس تولید شد که پس از آن با تاسیس و راهاندازی شرکت آتاری و تولید اولین دستگاه آتاری، تولید کنسولهای بازی به اوج محبوبیت خود در میان مردم رسید. در آن زمان پس از این که ۱۹۰۰۰ دستگاه آتاری که تنها قابلیت اجرای بازی پینگپنگ را داشت فروخته شد، این شرکت تصمیم گرفت دستگاههای جدیدی را تولید کند که قابلیت اجرای بازیهای بیشتری داشتند.
البته نخستین کنسولهای دستی نیز در همان سال توسط شرکت واکو طراحی و ساخته شد که از قابلیتهای بیشتری برخوردار بود و از آن برای اجرای بازیهایی مانند بازی دوز استفاده میشد، اما بزرگترین مشکل این کنسولها این بود که تنها یک بازی روی آنها اجرا میشد و هرگاه کاربر از آن بازی خسته میشد ملزم به خرید یک کنسول جدید با قابلیت اجرای یک بازی جدید و متفاوت بود. به همین دلیل کنسولهای نسل دوم به گونهای طراحی و ساخته شدند که کاربر میتوانست با گذاشتن یک حافظه جانبی در داخل آن، بازیهای متفاوتی را روی آن اجرا کند. به این ترتیب آتاری اولین کنسول بازی بود که براساس این ویژگی در سال ۱۹۷۷ میلادی طراحی و ساخته شد.
پس از آن بتدریج کنسولهای جدیدتری نیز به بازار عرضه شدند که قدرت پردازش آنها درمقایسه بیشتر بود. تا سال ۱۹۸۲ این کنسولها بیرقیب در این عرصه میتاختند تا این که کامپیوترهای خانگی به عنوان جدیترین رقیبان کنسولهای بازیهای کامپیوتری ظاهر شدند با این تفاوت که کامپیوترها علاوه بر قابلیت انجام بازیهای کامپیوتری امکان اجرای برنامههای متنوعی را نیز داشتند. از آن زمان به بعد بازیهای کامپیوتری متنوعی طراحی و ساخته شدند که گاهی کاربران در انتخاب آنها با تردید و دودلی مواجه میشدند. اگرچه در آن زمان میزان خرید کنسولهای بازی نسبت به گذشته کمتر شده بود اما با عرضه نسل جدید کنسولهای بازی، بازار بازیهای ویدئویی رونق از دسترفته خود را بار دیگر به دست آورد. اگرچه پس از آن شرکت سگا کنسول جدید خود را به بازار عرضه کرد که با استقبال چشمگیری از سوی علاقهمندان به بازیهای کامپیوتری مواجه شد اما کنسول NES که پیش از آن توسط نینتندو به بازار عرضه شده بود در مقایسه بسیار موفقتر بود.
نسل سوم کنسولهای بازی با انقلاب عظیمی دراین عرصه همراه بود. در این زمان قابلیتهای جدیدی تحت عنوان Game Pad یا همان دسته بازی به کنسولها اضافه شد که نقش بسیار مهمی در ایجاد تنوع در بازیهای کامپیوتری داشت. در فاصله زمانی بین سالهای ۱۹۸۹ تا ۱۹۹۴ میلادی رقابتی جدید میان شرکتهای سگا و نینتندو مطرح شد و هریک از آنها تصمیم گرفتند کنسولی با قابلیتهای منحصر به فرد به بازار عرضه کنند تا این که در سال ۱۹۹۱ شرکت سگا با طراحی بازی Sonic برای کنسولهای ساخت این شرکت در مقایسه به محبوبیت بیشتری در میان کاربران دست یافت و این در حالی بود که همزمان کامپیوترهای خانگی نیز به پیشرفتهایی برای اجرای بازیها تحت سیستم عاملهای جدید کامپیوتری دست یافته بودند.
در سال ۱۹۹۴ شرکت سونی با تولید اولین کنسول خود به نام Play Station به عنوان رقیبی جدی برای سگا و نینتندو قدم به این عرصه گذاشت و در مدت زمانی کوتاه به فروشی بیسابقه دست یافت. براساس اعلام شرکت سونی در آن زمان بیش از یکصد میلیون دستگاه PS فروخته شد. اگرچه در آن زمان کنسولهای دیگری نیز تولید شدند، اما با توجه به این که از کیفیت خوبی برخوردار نبودند به سرعت شکست خورده و از بازار جمعآوری شدند.
همزمان با ساخت کنسول Play Station سونی کنسول جدیدی به نام Jaguar از سوی شرکت آتاری به بازار عرضه شد که تنها حدود ۲۵۰ هزار دستگاه از این کنسول در سراسر دنیا فروخته شد و به این ترتیب سونی توانست تحول عظیمی را در این عرصه راهاندازی کند، اما شرکت سگا که به واسطه حضور رقبایی جدید از این عرصه کناره گرفته بود تصمیم گرفت بار دیگر شهرت از دست رفته خود را بازگرداند. این شرکت کنسولهای جدیدی را از اواخر سال ۱۹۹۸ به بازار عرضه کرد که مجهز به یک مودم بودند و کاربر میتوانست از طریق آن بعضی از بازیها را به صورت آنلاین بازی کند. اما متاسفانه سگا باز هم در این عرصه چندان موفق نبود. در سال ۲۰۰۰ کنسول PS۲ سونی به بازار عرضه شد که حتی کنسولهای Game cube ساخت نینتندو و همچنین Xbox مایکروسافت هم نتوانستند محبوبیت آن را در میان کاربران کاهش دهند. این کنسول به فروش بیسابقهای دست یافت.
اگرچه همه کنسولهایی که همزمان با PS۲ به بازار عرضه شدند از تواناییهای سختافزاری بسیار خوبی برخوردار بودند، اما نهتنها سونی در مقایسه از تبلیغات بهتری برای جذب بازار برخوردار بود بلکه توانسته بود بازیهای خوبی را نیز براساس ویژگیهای کنسول جدید خود طراحی و به بازار عرضه کند که هر دو این عوامل نقش بسیار مهمی در افزایش محبوبیت آن داشتند.
اما تفاوت بسیار مهم بازیهای این دوره با دورههای گذشته در این بود که سازندگان آنها بیش از این که به سلامت روحی و روانی افراد توجه کنند، سودآوری خود را در اولویت قرار داده بودند و به این ترتیب علیرغم این که بازیهای کامپیوتری طراحی شده در فاصله زمانی بین سالهای ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۶ میلادی از کیفیت و تنوع بالایی برخوردار بودند، اغلب بازیهایی خشن و سراسر صحنههایی از جرم و جنایت بودند تا جایی که در بسیاری از کشورها فروش آنها غیرقانونی اعلام شد.
● انقلاب در بازیهای دیجیتال
اگر این روزها تصمیم به خرید یک کنسول بازی گرفته باشید سه گزینه پیش روی شماست که باید از میان آنها انتخاب کنید. این سه گزینه که سه راس مثلث رقابت کنسولهای بازی را تشکیل میدهند Play Station سونی، Xbox۳۶۰ مایکروسافت و wii نینتندو هستند که از کنسولهای فوق پیشرفته محسوب میشوند. وقتی سونی برای نخستین بار در سال ۱۹۹۶ میلادی کنسول Play Station را معرفی کرد، هیچ کس تصور این را نمیکرد که این شرکت پس از گذشت ۱۰ سال بتواند نسل جدیدی از PSها را روانه بازار کند که در مقایسه از پیشرفتهای سختافزاری قابل توجهی برخوردار باشد. برخی از کارشناسان بر این باورند که دوره پنج ساله بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۱ میلادی دوره تحولی عظیم در تاریخ بازیهای کامپیوتری و ویدئویی است.
اگرچه هیچکس باورش نمیشد که روزی بیل گیتس و همکارانش بتوانند رقیبی جدی برای سونی در زمینه ساخت کنسولهای بازی ارائه کنند، اما این روزها میبینیم که XBox مایکروسافت پا?به پای PS سونی پیش میرود تا چیزی کم نیاورد. علیرغم اینکه PS۳ در مقایسه با Xbox از ویژگیهای متمایز و بهتری برخوردار است، اما موفقیت قابل توجه آن در بازار بازیهای کامپیوتری در این است که مایکروسافت دیویدیهای این کنسول بازی را براساس فرمت معمولی طراحی کرده است. این در حالی است که سونی زمانی طولانی را تنها به ایجاد هماهنگی بین این فناوری و کیتهای بازی با فرمت Blue-ray اختصاص داده است. فناوری Blue-ray فناوری بسیار گرانقیمتی است در حالی که Xbox۳۶۰ با همان فناوری دی وی دیهای معمولی ۹ گیگابایتی به بازار عرضه شده است. پس از فروش ۳۰۰ هزار کنسول بازی Xbox۳۶۰ در اولین روز فروش این کنسول مدیران مایکروسافت علیرغم اینکه مقدار زیادی از این کنسول در انبارهای این شرکت وجود داشت از فروش آن خودداری کردند، اما سونی برای نخستین روز فروش رسمی PS۳ حدود ۴۰۰ هزار کنسول آماده کرده بود که پس از گذشت چند ساعت همه آنها به سرعت فروخته شد. قیمت PS۳ در مقایسه با ویژگیهای این کنسول کمی عجیب به نظر میرسید.
به گفته مدیران این شرکت فروش هر دستگاه PS۳ با بیش از ۱۰۰ دلار ضرر برای این شرکت همراه خواهد بود که شرکت سونی قصد دارد این ضرر را از طریق فروش نرمافزارها و بازیهای متناسب برای این کنسول جبران کند. به همین دلیل عدهای از کارشناسان براین باورند که در این بازار رقابتی، سونی بازنده میدان است چرا که با توجه به اینکه بازیهای طراحی شده توسط این شرکت چندان مورد توجه کاربران نبودهاند نمیتوان پیشبینی کرد که سونی با فروش نرمافزار و بازی بتواند ضرر مالی خود را جبران کند این در حالی است که نینتندو با فروش Wii که در آنها از سختافزارهای معمولی استفاده کرده است میتواند سود قابل توجهی را از آن خود سازد، البته باید این نکته را هم مورد توجه قرار داد که اگر چه ساخت کنسولهای بازی پیشرفته میتوانند نقش بسیار مهمی در بهبود بازار فروش کنسولهای بازی یک شرکت تولیدکننده داشته باشد، اما اگر بازیهای خوبی برای آن کنسول وجود نداشته باشد نمیتواند مشتریان خودش را حفظ کند.
این در حالی است که وجود بازیهای خوب میتواند یک کنسول غیرپیشرفته را از خطر مرگ و نابودی نجات دهد. در این مثلث رقابتی نینتندو برخلاف ۲ رقیب دیگر به جای اینکه به دنبال راهی برای افزایش قدرت پردازشگر گرافیکی و محاسباتی کنسولهای بازی ساخت این شرکت باشد قصد دارد به تجارب جدیدی در طراحی و ساخت بازیهای سرگرمکننده برای مخاطبان دست یابد تا بتواند از این راه ضعف سختافزاری خود را جبران کند.
