بسیاری از پدرومادرها فکر میکنند که دندانهای شیری فرزندشان اهمیت چندانی در سلامت دهان آنها ندارند دلیلشان هم این است که دندانهای شیری بالاخره میافتند. اما دندانپزشکان اطفال چنین نظری را ندارند و معتقدند دندان کودک به محض رویش باید مثل دندان بزرگسالان تمیز شود. شروع مراقبتهای دندانی از ابتداییترین سالهای تولد سبب ایجاد عادت روزمره مسواک زدن در کودک میشود. در ادامه با مهمترین نکات در رابطه با مراقبت از دندان کودک آشنا میشوید.
● بهترین مسواک برای کودک
برای فرزندتان مسواک کوچکی با پرزهای نرم تهیه کنید، سپس مسواک را در آب گرم بگذارید و چند دقیقه صبر کنید تا پرزهای مسواک نرمتر شوند. یادتان باشد پرزهای مسواک نباید سخت باشند.
● مسواک دائمی نیست
هر ۴-۳ ماه مسواک فرزندتان را عوض کنید؛ اگر پرزهای مسواک تغییر شکل دادند این مدت زمان باید کوتاهتر شود. هیچگاه مسواک خود یا کودک دیگری را برای فرزندتان استفاده نکنید.
● کودک از چند سالگی میتواند خودش مسواک بزند و نخ دندان بکشد؟
بچهها از ۷-۶ سالگی دیگر میتوانند خودشان بدون کمک بزرگترها مسواک بزنند و نخ دندان بکشند اما تا رسیدن به این سن بهتر است خودتان مراقبت مستقیمی بر مسواک زدن آنها داشته باشید؛ بهترین راه آموزش مسواک زدن به کودک این است که خودتان نمونه خوبی برایش باشید و مرتب مسواک بزنید و همچنین نحوه صحیح مسواک زدن را به او بیاموزید.
● کودکان هم باید نخ دندان بکشند
به محض اینکه ۲ دندان کودکتان درآمدند و قابل لمس شدند روزی یک بار لای آنها را نخ دندان بکشید.
● نخ دندان کشیدن برای کودک
▪ تکهای نخ دندان به طول نیم متر جدا کنید.
▪ یک انتهای نخ را دور انگشت وسط یک دست و تکه دراز را دور انگشت وسط دست دیگر بپیچد.
▪ با کمک انگشتهای شست و سبابه نخ را بین ۲ دندانش ببرید و با حرکت بالا پایین آهسته به سمت لثه بروید. مراقب باشید لثهاش آسیب نبیند.
▪ وقتی نخ به نزدیکی لثه رسید حرکت افقی کوچکی بدهید و نخ را بالا بکشید.
▪ حال نخ را کمی از تکه بلندتر نخ از انگشت یک دست باز کنید و بخش استفاده شده را دور انگشت دست دیگر بپیچید و این حرکت را برای ۲ دندان دیگر انجام دهید.
▪ دندانهای تَهی را به هیچ وجه فراموش نکنید.
● مسواک زدن چند بار در روز؟
درباره نوپایان و خردسالان روزی ۲بار دندان فرزندانتان را مسواک بزنید، یک بار صبح یکبار هم قبل از خواب؛ مسواک زدن باید بهمدت ۲ دقیقه طول بکشد، بخشی از این زمان را هم به مسواک زدن دندانهای عقبی اختصاص دهید؛ این قسمتها زودتر از دندانهای پیشین میپوسند.
اگر میخواهید دندانهای فرزندتان خراب نشوند بعد از خوردن خوراکیهای اسیدی از قبیل نوشابه، آبمیوه و همچنین انواع خوراکیها و بهخصوص شیرینیجات او را به آب کشی دهان و مسواک زدن تشویق کنید.
شیارهای سطح دندان ممکن است عمیق باشند و با مسواک خوب تمیز نشوند. برای پیشگیری از پوسیدگی چنین دندانهایی میتوانید به دندانپزشک اطفال مراجعه کنید تا برای فرزندتان شیار پوش کار بگذارد.
● دهان شویه فلوراید
کودکان از ۴ سالگی میتوانند در مطب دندانپزشکی فلوراید درمانی شوند و از ۵سالگی هم تحت نظر دندانپزشک از هر ۳-۲ شب دهان شویه فلوراید استفاده کنند. بهطور کلی استفاده از دهان شویه برای کودکانی که هنوز قادر به نگاه داشتن آب در دهان و قرقره کرده نیستند- این مهارت حدود ۶سالگی کسب میشود- توصیه نمیشود.
● فرزندم را از چند سالگی به دندانپزشکی ببرم؟
بهتر است نوزادتان را در یک سالگی یا ۶ ماه پس از اینکه نخستین دندانش در آمد به دندانپزشکی ببرید. این مراجعه به دندانپزشک کمک میکند تا هرگونه نابههنجاری و اشکال احتمالی را در دندانها تشخیص دهد و به والدین طریقه صحیح مسواک زدن و رژیم غذایی مناسب را بیاموزد. از طرفی کودک هم با محیط، ابزار و سر و صداهای دندانپزشکی آشنا میشود.
● برام خمیر دندون خوشمزه بخر!
از ۲ سالگی به بعد باید برای کودکان خمیر دندان استفاده کرد؛ بهترین خمیردندانها خمیر دندانهای کودکند، با این حال میتوانید درباره میزان فلوراید خمیر دندان از دندانپزشک بپرسید.
اگر خمیر دندان کودک میخرید مراقب باشید فرزندتان بهدلیل طعم و بوی خوب خمیر دندان آن را نخورد. اگر فرزندتان این عادت را پیدا کرده به اندازه یک نخود از خمیر دندان بزرگسالان برایش استفاده کنید.
بسیاری از خمیردندانهای کودکان رنگهایی جذاب و طعمهای خوشایند کودکانه دارند تا آنها به مسواک زدن تشویق شوند؛ فرزندتان را به داروخانه ببرید و بگذارید خمیر دندان را خودش انتخاب کند. اما مراقب باشید خمیر دندانهای مخصوص بزرگسالان را برای فرزندتان نخرید.
● خودتان برای فرزندتان مسواک بزنید
پشت فرزندتان بایستید یا بنشینید و بگویید دهانش را باز کند، چانهاش را در دست بگیرید، حال با مسواکی که رویش خمیر دندان گذاشتهاید دندانهای فرزندتان را ۳-۲ دقیقه مسواک بزنید؛ دندانهای بالایی و عقبی را فراموش نکنید. یادتان باشد که مسواک را روی لثه و لبههای لثه و دندان محکم نکشید و این قسمتها را آرام و با دقت مسواک بزنید.
▪ زاویه بین مسواک و لثهها ۴۵ درجه است.
▪ مسواک را با حرکات دورانی روی دندانها بکشید.
▪ سطح جویدن را هم خوب مسواک بزنید.
▪ سطح داخلی دندانها را فراموش نکنید.
▪ مسواک را خیلی آرام روی زبان فرزندتان بکشید تا باکتریها زدوده شوند.
▪ لیوان آبی را به فرزندتان بدهید تا بتواند دهانش را آبکشی کند.
● سخنی با بچهها
▪ چرا دندانها باید سالم بمانند؟
مراقبت از دندانها باعث میشود که موجودات خیلی ریزی به نام باکتری روی دندانهایتان جا خوش نکنند.
▪ مسواک چند سال از شما بزرگتر است؟
میگویند نخستین مسواک ۵۰۰ سال پیش در چین درست شده ولی زمان حضرت محمد(ص) مردم با گیاهی که شاخههایش مثل مسواک بود، دندانهایشان را تمیز میکردند.
● دندانها چطور خراب میشوند؟
بعد از اینکه شما غذایتان را خوردید و سیر شدید حالا باکتریها هستند که دهانشان آب میافتد، آنها به سمت خردههای خیلی ریز غذا که روی دندانهایتان مانده حمله و شروع به خوردن میکنند. همان طور که شماها چند ساعت بعد از غذا خوردن دستشویی میروید، باکتریها هم با خوردن خرده غذاها موادی تولید میکنند به اسم اسید؛ اسیدها روی دندانهای سفید خوشگل شما میریزند و اگر جلویشان را نگیرید بعد از چند وقت دندانهایتان سیاه و خراب میشوند. تازه باکتریها به لثههایتان هم حمله میکنند؛ جلوی آینه بروید و از ته دل بخندید، آن قسمتهای قرمز دور دندانها لثه هستند. اگر لثهها و دندانهایتان خراب شوند، درد خیلی زیادی دارید و دیگر نمیتوانید با بچهها بازی و شیطانی کنید.
● قبل از اینکه خمیر دندان درست شود
سالها پیش، آن زمانها که مادر مادر بزرگتان بچه بوده، هنوز خمیر دندان درست نشده بود. آن موقعها مردم برای تمیز کردن دهانشان از زغال( همان تکههای سیاهی که بابا روی آن کباب درست میکند)، گچ (دیوارهای خانه ازگچ هستند)، آب لیمو، خاکستر( همان پودر سفیدی که بعداز خاموش کردن آتش میماند) و مخلوط تنباکو و عسل استفاده میکردند. شماها خیلی خوش شانسید که چنین خمیر دندانهای خوشگل و خوشرنگی را دارید تا بتوانید دندانهایتان را تمیز کنید.
▪ زمانیکه مامانبزرگتان بچه بود یک نفر توانست نخستین خمیر دندان را درست کند و کمکم همه یاد گرفتند با آنها دندانهایشان را بشویند.
▪ به مامان و بابا نشان دهید که بلدید دندانهایتان را بشویید.
▪ بعد از اینکه صبحانهیا ناهارتان را خوردید، یا در مهد (مدرسه) خوراکیتان را تمام کردید و همچنین بعد از هر خوردنی شیرینی، بروید دندانهایتان را بشویید.
▪ حتما قبل از خواب مسواک بزنید تا وقتی در خواب میخندید، همه دندانهای تمیزتان را ببینند.
▪ در دستشویی باید با مسواک تمام دندانهایتان را بشویید نه فقط دندانهای جلویی را؛ یادتان باشد دندانهای عقبی زودتر خراب میشوند.
▪ تا حالا مطب دندانپزشکی رفتهاید؟ آنجا خیلی تمیز است و یک صندلی راحت دارد که روی آن دراز میکشید و خانم یا آقای دکتر دندانهایتان را نگاه میکند. از مامان و بابا بخواهید شما را پیش یک دندانپزشک خوب ببرند. وقتی به مطب رفتید، یادتان باشد کشوهای کوچولوی دندانپزشکی را از نزدیک ببینید، خیلی خوشگلند!
