بالاخره گرانی و نوسان قیمتها به حوزه دندانپزشکی رسید و خدمات دندانپزشکی نیز همانند سایر خدمات پزشکی که این روزها خبرهای خوشی از آن به گوش نمیرسد، در گردونه مشکلات گرفتار شد...
از یک سو دندانپزشکان از چند برابر شدن هزینههایشان به دلیل نوسانات ارزی و تحریمها گلایه دارند و از سوی دیگر مردم از افزایش قیمت خدمات دندانپزشکی و بالا بودن تعرفهها شکایت میکنند. البته خدمات دندانپزشکی همیشه جزو خدمات گران طبی بوده است و پوشش نامناسب بیمهها از این خدمات تا حدودی بالا بودن قیمتها را توجیه میکند. موضوع مهم این است که با بحرانهای ارزی و اقتصادی به وجود آمده در چند ماه اخیر و بالا رفتن هزینههای دندانپزشکی، باز هم این مردم هستند که باید جور افزایش قیمتها را بکشند.
آمارهای رسمی وزارت بهداشت در مورد وضعیت سلامت دهان و دندان، نشان میدهد بهطور متوسط هر کودک ۶ ساله ایرانی ۵ دندان پوسیده دارد. البته این آمار خیلی هم نمیتواند قابلاستناد باشد، چون آخرین آماری که در مورد شاخص پوسیدگی دندان در گروههای سنی مختلف در کشور اعلام شده، مربوط به سال ۱۳۸۲ است و رییس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت آبانماه امسال در حاشیه نخستین کنگره بینالمللی مراقبتهای خاص در دندانپزشکی، از افزایش این شاخص خبر داد: «طبق بررسی انجام شده، در بین یک میلیون و ۲۰۰ هزار کودک ایرانی، شاخص پوسیدگی دندان از ۵ دندان در سال ۱۳۸۲ به ۷/۵ دندان پوسیده در سال ۱۳۹۰ افزایش یافته است.» این آمارها نشان میدهد، سلامت دهان و دندان در کشور وضعیت مطلوبی ندارد و گران بودن این خدمات و افزایش هزینههای دندانپزشکی در چند ماه اخیر که قطعا باعث افزایش قیمت خدمات خواهدشد، وضعیت را بدتر خواهد کرد.
● هزینههای دندانپزشکی بالا رفته اما تعرفهها ثابت مانده
دکتر علی تاجرنیا، دبیر انجمن دندانپزشکان ایران، در گفتوگو با «سلامت» ابتدا از بالا رفتن هزینههای دندانپزشکان میگوید: «باوجود بالارفتن ۴۰ تا
صددرصدی قیمت مواد و تجهیزات دندانپزشکی، تعرفهها بالانرفته و با وجود اینکه بخش اعظم دندانپزشکان تعرفه خود را تغییر ندادهاند، باز هم مراجعه مردم به دندانپزشکان کم شده است.» دکتر تاجرنیا با تایید اینکه ممکن است در چنین شرایطی برخی دندانپزشکان، تعرفههای خود را بیرویه بالا ببرند، میگوید: «سهم مردم در هزینههای خدمات درمانی دندانپزشکی به دلیل ناکارآمدی بیمهها همواره بالا بوده است. با افزایش چند برابری هزینههای دندانپزشکی، هم دندانپزشکان متضرر میشوند و هم مردم چون بخش اعظم مواد دندانپزشکی وارداتی است. با وجود مشکلات ارزی و تحریمها، دندانپزشکان با مشکلهای زیادی مواجه شدهاند و ناچار از انجام بسیاری از درمانها صرفنظر میکنند. از سوی دیگر، چون هزینه زندگی بالارفته، مردم هزینه برای دندانپزشکی را از هزینههای ضروری خود حذف میکنند و آن را جزو اولویتهایشان قرار نمیدهند. در این صورت سلامت دهان و دندان آنها به خطر خواهدافتاد.» به گفته این متخصص پروتزهای دندانی، گواه اینکه مراجعه به دندانپزشکی در چند ماه اخیر کم شده، این است که بسیاری از دندانپزشکان پیش از این اگر ۶ شیفت کار میکردند، اما در حال حاضر تعداد شیفتهای کاریشان به ۴ شیفت تقلیل یافته است. این نشاندهنده این واقعیت است که حتی اگر تعرفهها افزایش نیافته باشد، باز هم مردم توان پرداخت هزینههای دندانپزشکی را ندارند.
● تمام سطوح خدمات دندانپزشکی باید بیمه باشد
دندانپزشکی از خدماتی است که بیمه با آن میانه خوبی ندارد و فقط چند خدمت محدود که خیلی هم هزینهبر نیستند، مانند کشیدن دندان را تحتپوشش قرار میدهد. دکتر تاجرنیا معتقد است نگاه بیمهها به خدمات دندانپزشکی، اقدامهای پیشگیرانه را دربرنمیگیرد و خدماتی مانند فلورایدتراپی و پرکردن دندانها تحتپوشش بیمه نیست. تاثیر ناکارآمدی بیمهها این است که در درازمدت، تعداد افرادی که نیاز به کشیدن دندان دارند، زیاد خواهد شد و به بیان دیگر، مردم در موارد ضروری به دندانپزشک مراجعه نمیکنند. اگر بیمهها خدمات پیشگیری و بررسی دندانها را هم تحتپوشش قرار دهند، در درازمدت سطح سلامت دهان و دندان بالا میرود و نیاز به درمانهای پوسیدگی کمتر خواهدشد. برای رسیدن به این هدف، دولت باید منابع بیمهای را برای خدمات دندانپزشکی بالا ببرد. دکتر حسینعلی شهریاری، رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با انتقاد از ناکارآمدی بیمهها در زمینه خدمات دندانپزشکی به «سلامت» میگوید: «از آنجا که منابع کافی برای بیمهها اختصاص نیافته، بیمهها خدمات دندانپزشکی را که هزینهبر است، تحتپوشش قرار ندادهاند و تلاشی هم برای تحتپوشش قرار دادن این خدمات انجام نمیشود. از سوی دیگر، چون ارز مرجع برای مواد و تجهیزات وارداتی دندانپزشکی اختصاصنیافته، هزینهها بالارفته و به دنبال آن پرداخت از جیب مردم نیز بالا میرود. تنها راهحل این است که خدمات دندانپزشکی در تمام سطوح تحتپوشش بیمهها قرار گیرد. البته باید توجه داشته باشیم که اگر قرار باشد پوشش بیمهای خدمات دندانپزشکی افزایش پیدا کند، سهم بیمهگذار هم افزایش خواهدیافت.» به گفته رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با سهمی که بیمهگذار در حال حاضر میپردازد و منابع محدود بیمهها، نمیتوان تمام سطوح خدمات درمانی دندانپزشکی را تحت پوشش بیمه قرار داد.
● آمارهای قدیمی، نتایج برنامهها را تعیین نمیکند
همانطور که میدانید، متولی اصلی در مورد وضعیت بهداشت دهان و دندان و تعیین قیمت خدمات دندانپزشکی، وزارت بهداشت است. اقدامهای این وزارتخانه در پیشگیری و درمان بیماریهای دندان چقدر کارآمد بوده است؟ دکتر حسین خوشنویسان، رییس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت، با بیان اینکه آمارهای جدید در مورد شاخص پوسیدگی دندانی در کشور تا پایان سال اعلام میشود، در مورد اثربخشی برنامههای وزارت بهداشت میگوید: «آمارهای مربوط به وضعیت سلامت دهان و دندان مربوط به سال ۱۳۸۲ است و بارها در رسانهها مطرح شده است و بیان مجدد آن سودی ندارد. برای اینکه بدانیم برنامههای پیشگیرانه وزارت بهداشت چقدر اثربخش بوده است، باید منتظر نتایج بررسی جدید باشیم که تا قبل از پایان سال ارائه میشود.» دکتر خوشنویسان برنامههای آموزشی و پیشگیرانه وزارت بهداشت را در ۳ سطح برمیشمارد: «براساس مصوبه وزیر بهداشت، تمام کودکان ۶ تا ۱۲ سال دبستانی رایگان باید از خدمات وارنیش فلوراید (۲ بار در سال) استفاده کنند. با این کار مقاومت مینای دندان در مقابل پوسیدگی بالا میرود. این طرح امسال آغازشده و ادامه خواهدیافت. علاوه بر آن، بهطور همزمان آموزش بهداشت دهان و دندان در قالبCD، کتاب، پوستر و سایر وسایل کمک آموزشی در مدارس انجام میشود. همچنین اگر در معاینه و بررسی دندان بچهها مشخص شود دندان کرسی اول که تازه درآمده، خراب شده است، در صورت نیاز میتوانند از خدمات شیار پرکن استفاده کنند.» به گفته رییس اداره سلامت و دهان و دندان وزارت بهداشت، با اجرای این برنامهها، ۷۰ تا ۸۰ درصد مشکلات دهان و دندان کنترل خواهد شد اما اثربخشی این برنامهها و نحوه اجرای آنها هنوز جای سوال دارد.
● بسته خدمات سلامت دندان در راه است
در اغلب کشورهای دنیا، بهخصوص کشورهای توسعهیافته و پیشرفته، قیمت خدمات دندانپزشکی بالاتر از کشور ماست. البته این به آن معنا نیست که قیمت خدمات دندانپزشکی در کشور ما پایین است بلکه مقایسه بین هزینهها و درآمدهاست. دکتر عبدالحمید ظفرمند، مشاور وزیر بهداشت درامور دندانپزشکی و سلامت دهان و دندان که این جملهها را بیان میکند، اعتقاد دارد مشکل بالا بودن هزینههای دندانپزشکی در دنیا با پوشش بیمهای حل میشود: «در حال حاضر خدمات بیمهها معطوف به بیماری است و فرد صبر میکند تا زمانی که دندانهایش خرابتر شد، بتواند از بیمه استفاده کند. بسیاری از مشکلات ارتودنسی به دلیل رسیدگی نکردن به دندانهای شیری ایجاد میشود، بنابراین باید در سازمان بیمه سلامت ایرانیان، خدمات دندانپزشکی را بگنجانیم.» این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در مورد گرانشدن خدمات دندانپزشکی و کمتر شدن مراجعه مردم به دندانپزشکی با تایید افزایش قیمتها در چند ماه اخیر به «سلامت» میگوید: «قیمت خدمات دندانپزشکی بهطور متوسط نسبت به سایر هزینهها افزایش کمتری داشته است و بسیاری از دندانپزشکان با وجود بالارفتن هزینهها، تعرفههایشان را تغییر ندادهاند بنابراین نمیتوان گفت قیمت خدمات دندانپزشکی بسیار بالارفته و مردم کمتر به دندانپزشکان مراجعه میکنند چون مردم ضروریات سلامت دهان و دندان را نمیتوانند نادیده بگیرند و شاید در شرایط موجود، درمانهایی مانند ارتودنسی جزو اولویتها قرار نگیرد.» وی در مورد راهکار وزارت بهداشت برای حل مشکلات به وجود آمده در حوزه دندانپزشکی به بسته خدمات سلامت دندان اشاره میکند: «بسته خدمات سلامت دندان در وزارت بهداشت تهیه شده و کار کارشناسی در وزارت بهداشت و وزارت رفاه انجام شده است. با گنجاندن این بسته در سازمان بیمه سلامت ایرانیان، هم هزینهها کاهش پیدا میکند، هم سلامت دهان و دندان بهبود مییابد. جلسات متعددی با مسوولان وزارت رفاه برگزار شده تا بتوان خدمات دندانپزشکی را تحت پوشش مناسب بیمهای قرار داد.» سالهاست که مشکل بیمه با حوزه دندانپزشکی پابرجاست و بیمهها خدمات ناچیزی از دندانپزشکی را تحت پوشش قرار میدهند. حال با وجود بالا رفتن هزینهها و مشکلات ارزی، چگونه میتوان امید داشت که به زودی خدمات دندانپزشکی تحتپوشش بیمه قرار بگیرد؟ در چنین شرایطی، مردم بیش از همه متضرر خواهند شد.
