این خستگی پایان ناپذیر

در این روزگار، بسیاری از ما ممکن است احساس کنیم در شرایط بغرنج و زندگی کسالت باری گرفتار شده ایم. شرایطی که حاصل آن احساس خستگی پایان ناپذیر و همیشگی است که گاه ماه ها و هفته ها تداوم دارد و انرژی که گویا برای همیشه از دست رفته و هرگز به دست نمی آید. همواره احساس خستگی می کنیم و به هنگام انجام کارهای دلخواهمان به سختی می توانیم خود را هشیار نگه داریم. اگر شما هم از این نوع افراد هستید، خوب است بدانید تنها نیستید و عده بی شماری هستند که از عارضه خستگی مزمن رنج می برند و تمام زندگی شان تحت تاثیر این عارضه قرار گرفته است.سندروم خستگی مزمن یا (CFS) خستگی طولانی مدت، دائم و محدود کننده فعالیت های فرد است. این خستگی همراه با از دست رفتن انرژی بدون دلیل و همیشگی است و فرد مبتلا به این سندروم با داشتن خواب شبانه، گویی هرگز نخوابیده و احساس شادابی و نشاط پس از خواب را تجربه نمی کند. دکتر علی ناظری، روان پزشک و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم بهزیستی و توان بخشی با تایید اثرات مزمن خستگی مفرط بر ذهن و جسم افراد به خراسان می گوید: خستگی مفرط از ۲ زاویه قابل بررسی است. یک زاویه زمانی است که از بعد روان شناختی و جامعه شناختی آن را بررسی می کنیم. از این زاویه باید گفت: شیوه زندگی یا (Lifestyle) نوع تغذیه، کمبود سرگرمی و تفریحات کافی، زندگی شهرنشینی، در پیش گرفتن زندگی یکنواخت شهری، کم تر شدن انگیزه، کم توانی ذهنی و کمرنگ شدن مولفه های موثر در رضایت مندی از زندگی دست به دست هم می دهند و به خستگی مفرط روانی و ذهنی منجر می شود و حتی به خستگی های فیزیکی تبدیل می شود. این مسئله به ویژه در شهرهای بزرگ در شیوع بسیاری از بیماری های جسمی، مثل امراض قلبی قابل مشاهده است و از عوارض خستگی های روانی مزمن به حساب می آید.از سوی دیگر بسیاری از بیماری های جسمی و بیماری ها می تواند با علایمی نظیر خستگی مفرط خود را نشان دهد. بیماری هایی نظیر کم کاری تیروئید، مشکلات غددی، بیماری های عفونی و ویروسی می توانند خستگی های مفرط طولانی با سیر موذیانه ایجاد کنند و فعالیت های فرد مبتلا را محدود کنند.این مدل خستگی ها اغلب توسط بیماران جدی گرفته نمی شود و فقط در مراجعه به پزشک است که فرد طی آزمایشات و معاینات بالینی متوجه بیماری خود می شود.به گفته این روان پزشک دسته ای از اختلالات روان پزشکی نیز در بروز سندروم خستگی مفرط نقش دارند که در صدر آن ها افسردگی شایع ترین اختلال روان پزشکی قرار دارد. یکی از نشانه های اصلی افسردگی کاهش انرژی است یعنی فرد زودتر از قبل از نظر جسمانی و از نظر روانی خسته می شود، پشتکار یا انگیزه و امیدواری فرد نیز کاهش پیدا می کند و کوفتگی شدید جسمانی نیز در افراد افسرده بیشتر مشاهده می شود. این احساس در سالمندان شایع تر است و در بسیاری از مواقع زنان نیز از کوفتگی جسمانی بی دلیل شکایت می کنند. بیماری ضعف اعصاب نیز یک بیماری شبه جسمی است که با بدخلقی، بدخوابی، تحریک پذیری، افت عملکرد زندگی در جوامع شرقی دیده شده و مبتلایان به آن از کوفتگی بی دلیل و خستگی جسمانی مفرط شکایت دارند.درباره عارضه خستگی مفرط یا (Chronic Fatigue Syndrome) باید گفت که این عارضه کمتر شایع است زیرا بسیار مزمن و ناتوان کننده است. اما متاسفانه بسیاری از مردم با علائم آن ناآشنا هستند و به هنگام تشخیص بیماری خود دچار سردرگمی می شوند. برای آشنایی با این سندروم و علائم آن مطلبی را از متخصصان مرکز تحقیقات مایوکلینیک ترجمه کردیم که درپی می آید. علائم اولیه این سندروم شامل خستگی بی دلیل و طولانی مدت، کاهش تمرکز، گلودرد، بزرگ و دردناک شدن غدد لنفاوی، درد ماهیچه ها، حرکت درد از مفصلی به مفصل دیگر، سردردی که فرد تاکنون تجربه نکرده ، خوابی که نشاط و شادابی به همراه ندارد و احساس خستگی مفرط ۲۴ ساعت پس از ورزش جسمی یا فعالیت ذهنی می باشد. مانند تمام امراض مزمن سندروم خستگی مفرط نیز یکی از بیماری های مرموز است که علل متعددی دارد از جمله افسردگی، کم خونی، قند خون پایین، داشتن سابقه آلرژی، عفونت ویروسی، ضعف عملکرد سیستم ایمنی بدن، تغییر در ترشح هورمون در هیپوتالاموس، فشار خون بسیار پایین، عفونت ویروسی شدید که در نتیجه ضعف عملکرد سیستم ایمنی بدن رخ داده باشد و عوارض جانبی درمان بعضی از بیماری های مزمن مثل سرطان.این سندروم بیشتر افراد را در دهه های ۴۰ و ۵۰ درگیر می کند اما می تواند در هر سن و جنسی فرد را مبتلا کند. امروزه با پیشرفت علم پزشکی شناسایی بسیاری از اختلالات روان پزشکی آسان تر شده است. متخصصان می گویند برای شناسایی مبتلایان، خستگی دائم و طولانی به مدت ۶ ماه یا بیشتر که حداقل ۴ نشانه از علائم اولیه سندروم را داشته باشد در رده این سندروم قرار می گیرد. پزشکان علاوه بر شناسایی ریشه های جسمانی عارضه و درمان آن ها چندین توصیه به مبتلایان می کنند که درپی می آید: ▪ فعالیت های روزانه خود را متعادل کنید. باید از فعالیت شدید جسمی و استرس ذهنی دوری کنید اما به یاد داشته باشید که استراحت بیش از حد نیز ممکن است ضرر داشته باشد و علائم سندروم را تشدید کند. ▪ ورزش مداوم و سبک را در پیش بگیرید. ورزش شدید یا کنار گذاشتن هرگونه فعالیت بدنی هر دو می تواند خطرناک باشد بنابراین تعادل را در انجام ورزش رعایت کنید. ▪ به درمان عارضه های جسمانی به کمک پزشک معالج بپردازید. کم خونی، کم کاری تیروئید و درد مفاصل، آلرژی و فشار خون نامتناسب قابل درمان هستند. ▪ به اندازه بخوابید. بهداشت خواب را رعایت کنید و سعی کنید سر ساعت به رختخواب بروید و بیدار شوید. ▪ از خواب طولانی در طول روز پرهیز کنید. ▪ شیوه زندگی سالم در پیش بگیرید. رژیم غذایی مناسب سرشار از میوه، قطع سیگار، کم کردن کافئین، استراحت کافی و داشتن یک تفریح مناسب می تواند در باز گرداندن سلامتی شما نقش موثری داشته باشد. ▪ خود را با شرایط زندگی وفق دهید. نگاه درست و عمیقی به وضعیت زندگی خود بیندازید و در انتظارات خود از زندگی تجدیدنظر کنید. ممکن است کار دشواری باشد اما برای به دست آوردن سلامتی جسمی و روحی لازم است. ▪ محدودیت ها را کنار بگذارید و خطوط جدیدی برای خود تعریف کنید.