این سیگار سلامت سوز

هفته بدون دخانیات آغاز شده است. هر سال هم زمان با روز جهانی دخانیات یک هفته به نام هفته بدون دخانیات اختصاص می یابد و طی این هفته رسانه ها و نهادهای فرهنگی اقدام به برگزاری برنامه ها، همایش ها و جلسات متعددی برای افزایش اطلاعات و آگاهی مردم در مورد دخانیات می کنند. واقعیت این است که سیگار بدون شک پس از سال ها تبلیغ و مبارزه هنوز یکی از بزرگ ترین چالش های پیش روی بشریت است و در کشور ما نیز با وجود تلاش ها و اتخاذ سیاست های راهبردی هنوز تا برداشتن گام های اساسی در مبارزه با مصرف سیگار فاصله زیادی داریم. گزارش های سازمان جهانی بهداشت حاکی است که در حال حاضر سالانه ۵ میلیون نفر در دنیا بر اثر عوارض مواد دخانی فوت می کنند که این آمار ظرف ۲۰ سال آینده به ۱۰ میلیون مرگ و میر افزایش خواهد یافت. در ایران نیز متاسفانه آمارها نگران کننده است چنان که دکتر مصطفی غفاری، رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات به مهر تاکید کرد که در صورت عدم کنترل روند کنونی مصرف سیگار در کشور طی ۱۰سال آینده هر سال ۲۰۰ هزار ایرانی بر اثر مصرف مواد دخانی جان خود را از دست می دهند. از سوی دیگر سیگار به عنوان تنها ماده اعتیادآوری است که به طور قانونی در دسترس همگان قرار دارد و در واقع در دسترس بودن و قیمت ارزان آن یکی از مهم ترین عواملی است که باعث تسهیل در مصرف این ماده دخانی می شود. نکته نگران کننده تر این است که متاسفانه سن مصرف سیگار در کشور به زیر ۱۰ سال رسیده و این مسئله نشان می دهد برای مبارزه با مصرف دخانیات در کشور باید راهکارهای بهتری اتخاذ شود. به گفته کارشناسان محدودیت در دسترسی به مواد دخانی یکی از سیاست هایی است که در دنیا جواب داده و ممنوعیت فروش سیگار به افراد زیر ۱۸ سال در قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات مورد توجه قرار گرفته است. از سوی دیگر کنترل شیوع استعمال دخانیات در بین زنان بخش مهمی از راهکارهای جامع کنترل دخانیات است و به همین دلیل سازمان جهانی بهداشت شعار روز جهانی بدون دخانیات ۲۰۱۰ را «جنسیت و دخانیات» با رویکرد و تلاش صنایع دخانی در جذب زنان پیشنهاد کرده است. طبق آمارها هم اکنون زنان در حدود ۲۰ درصد از ۳/۱ میلیارد فرد سیگاری در جهان را تشکیل می دهند و در عین حال این آمارها رو به افزایش است. در ایران بر اساس آخرین آمار مربوط به بررسی عوامل خطر بیماری های غیرواگیر در سال ۱۳۸۷ درصد خانم های بالای ۱۵ سال که مصرف کننده روزانه مواد دخانی هستند، در حدود یک درصد است. به این ترتیب آمارهای نگران کننده حاکی از کاهش سن مصرف سیگار در کشور است، این در حالی است که بدون شک و به اذعان همه کارشناسان استعمال دخانیات در سنین جوانی و نوجوانی آغاز گر دوره بزهکاری و دروازه ورود به اعتیاد به مواد مخدر است چنان که در هشدار عضو هیئت مدیره انجمن زندگی بدون دخانیات ایران آمده است، طبق بررسی ها ۷۵ درصد از مصرف کنندگان مواد مخدر، استعمال دخانیات را قبل از ۱۹ سالگی آغاز کرده اند. دکتر حسن آذری پور به ایسنا می گوید: سن شروع استعمال دخانیات در سراسر دنیا ۱۳ تا ۱۹ سالگی است و بر اساس نتایج تحقیقات انجام شده در سال ۷۲، حدود ۷/۶۶ درصد افراد بالای ۳۰ سال مصرف کننده دخانیات ، نخستین نخ سیگار خود را در ۱۴ سالگی تجربه کرده اند، به همین دلیل است که استعمال دخانیات نوعی اعتیاد به نیکوتین و دروازه ورود به مواد مخدر است.دبیر اجرایی جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات کشور نیز با بیان این که از هر ۱۰ نفر مصرف کننده سیگار، ۲ نفر به مواد مخدر رو می آورند به ایسنا می گوید: اعتیادآوری سیگار ۱۰ برابر هروئین است و به عنوان یک ماده افیونی شناخته شده است.وی به وجود ۴ هزار نوع ماده سمی موجود در دود سیگار اشاره کرد و گفت: ایجاد ۸۰ تا ۸۵ نوع بیماری و ۵۰ تا ۵۵ نوع سرطان از عوارض جسمانی دخانیات است. بر اثر مصرف سیگار، ضربان طبیعی قلب که ۷۰ تا ۷۵ بار در دقیقه است به ۹۰ تا ۹۵ بار در دقیقه می رسد که این افزایش و پرکاری قلب پرفشاری خون و کاهش طول عمر افراد سیگاری را در پی دارد. دکتر رضا افشاری متخصص سم شناسی بالینی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و مشاور سازمان بهداشت جهانی درباره عوامل گرایش به سیگار و راه های مقابله با کاهش سن مصرف کنندگان سیگار در ایران به خراسان می گوید: کشیدن سیگار یک عملکرد اجتماعی است. انتقال اطلاعات و تغییر نگرش در مورد سیگار کشیدن در جامعه رخ داده و هر زمان در مورد اپیدمی غیرواگیر صحبت می کنیم در واقع باید بگوییم در چه مرحله ای از اپیدمی قرار داریم. اگر به ۵۰ سال قبل نگاه کنیم، تبلیغات سیگار به شیوه گسترده ای وجود داشت و باعث می شد مردم علاقه مند به سیگار کشیدن شوند. کم کم نگرش اجتماعی تغییر کرد و تحقیقات نشان داد با اطلاع رسانی می توان از تعداد سیگاری ها کم کرد، اما فقط ذکر مضرات سیگار کفایت نمی کند بنابراین باید نگرشی را که طی سال ها به ذهن مردم رسوخ کرده عوض کرد. تغییر تکنیک های اطلاع رسانی، بررسی عملکرد افراد سیگاری از جهت جسمی و روحی، بازنگری مدل ها و ارائه مدل های مثبت می تواند هر یک در کاهش تعداد آمار سیگاری ها در جوامع موثر باشد. طبق تحقیقات در خانواده هایی که والدین سیگار می کشند فرزندان نیز به سیگار گرایش پیدا می کنند. هم چنین مشخص شد در خانواده هایی که معتقدند سیگار به سلامتی ضرر می رساند، احتمال سیگاری شدن فرزندان کمتر است. یکی از دلایل گرایش افراد به سیگار این باور خانوادگی است که از سیگار می توان به عنوان یک راه ارتباطی استفاده کرد. استفاده از سیگار به عنوان راه ارتباطی می تواند بسیار خطرناک باشد. از طرف دیگر خانواده هایی که از سیگار کشیدن دیگران ناراحت می شوند و آن را ابراز می کنند در تربیت بچه های غیرسیگاری موفق تر هستند. اگر مادر احساس بد خود را از سیگار در مقابل بچه ها به زبان می آورد، در واقع به بچه های خود می گوید که سیگار کشیدن عمل بدی است، هم چنین باید خانواده ها تاکید کنند که هنوز هستند آدم های خوبی که سیگار نمی کشند، چند گروه از افراد هستند که محور پیش گیری هستند. خانم خانه اگر به این۴ اعتقاد پایبند باشد، می توان امیدوار بود بچه های غیر سیگاری تربیت کند یعنی معتقد باشد سیگار برای سلامتی ضرر دارد دوم این که نباید از آن به عنوان راه ارتباطی استفاده کرد و سوم این که سیگار کشیدن فرد دیگری باعث می شود آدم احساس توهین کند و این که انسان های خوب سیگار نمی کشند. خانواده هایی که فرزند دارند، بچه های کوچک را باید آموزش دهند تا از سیگار بیزار شوند و بدشان بیاید. محور تربیت بچه غیر سیگاری در واقع مادر و پدر هستند.