بالاخره مهر به مسکن های مهر باز خواهد گشت؟

آمارها نشان می دهد بین سالهای ۸۱ تا ۹۱ سالا نه به حدود یک میلیون و چهارصد و چهل هزار واحد مسکونی نیاز داریم. در واقع سالا نه ۱/۵ میلیون واحد مسکونی برآورد شده که برای پاسخگویی به این نیاز قرار بود بخشی از آن از طریق طرحی به نام مسکن مهر جبران شود. گرچه درنگاه اول طرح مسکن مهر طرحی دهان پرکن و وسوسه انگیز بود، اما در عمل اینگونه نشد و دولت راه به بیراهه گذاشت، چرا که پیش از هر اقدامی باید مکانیابی مناسبی برای واگذاری زمین ها در سطح هر شهری انجام می شد تا هویت و معماری شهری را بر هم نریزد، اما دولت از این مساله غفلت کرد زیرا در اولین مرحله با چهار میلیون متقاضی مواجه شد که امید داشتند از این طریق خانه دار شوند. البته برخی از این تعداد پالا یش شدند اما تعداد باقیمانده نیز اندک نبودند. مسکن مهر به مدد تبلیغات توانست جای خود را در میان عموم جامعه باز کند و انتظارات مردم را افزایش داد چرا که تصور شد از این طریق به سرعت می توانند صاحبخانه شوند. باگذشت زمان مسکن مهر نشان داد نمی توان روی آن حساب باز کرد. مسکن مهر را دولت نهم استارت زد. مسوولا ن، آن را نجات بخش بازار مسکن معرفی کردند و بزرگترین و موفق ترین اقدام این دولت دانستند که پیش از این تکرار نشده بود. مسکن مهر را بر حذف قیمت زمین از قیمت خانه استوار کردند و بر این اساس واگذاری ها بدون احتساب ارزش افزوده زمین انجام گرفت. تا اینجا دولت گام های خوبی برای اجرای مسکن مهر برداشته بود، اما به تدریج با اجرای طرح، مشکلا ت یکی پس از دیگری پیدا شد و با گذشت روزها امید مردمی که می رفت با چراغ مسکن مهر خانه خود را روشن کنند رو به خاموشی گذاشت تا این که وزیر جدید مسکن و شهرسازی در دولت دهم سر رشته امور مسکن مهر را دراستان خود گرفت. علی نیکزاد این روزها آرام و قرار ندارد. از این شهر به آن شهر و از این روستا به آن روستا سفر و از تمامی پروژه های کوچک و بزرگ مسکن مهر بازدید می کند و خواب را از چشمان ساکنان برج طوسی رنگ وزارت مسکن و شهرسازی ربوده است. او با پیمانکاران پروژه ها بر سر قیمت بحث یا گاهی کل کل می کند تا نشان دهد اقتدار او مسکن مهر را به سرمنزل مقصود می رساند. مسکن مهر یک طرح کوچک برای پاسخگویی به «۲۰۰ هزار واحد مسکونی پیش بینی شده بود» اما رئیس جمهور با استقبال از این طرح به شورای عالی مسکن دستور داد که این طرح را در ابعاد بزرگتر در نظر بگیرد و نتیجه آن شد که از ۲۰۰ هزار واحد به ۱/۵ میلیون واحد برسد. این طرح در آن زمان سروصدای زیادی به پاکرد. با گذشت زمان مسکن مهر نشان داد نمی توان حسابی روی آن بازکرد، چرا که با گذشت دو سال هنوز زمین های واگذار شده به مرحله جدی ساخت و ساز وارد نشده اند. مسوولا ن که ملا ک را برواگذاری زمین گذاشته اند، اعلا م کرده اند بیش از یک میلیون زمین واگذار شده اما پیشرفت ساخت این زمین ها شاید ۱۰ درصد هم نبوده است. قرار بود مسکن مهر سالا نه ۳۰۰ هزار واحد مسکونی را تامین کند اما با گذشت دو سال حتی ۳۰ هزار واحد هم تولید نشده است. به عبارت دیگر تاکنون فقط حدود ۲۰ هزار واحد به مرحله اجرا رسیده و چهارمیلیون نفر به امید اجرای این طرح از بازار مسکن خارج شده اند که زمان آن به پایان دولت نهم برمی گردد. در این زمان کارشناسان و فعالا ن بخش مسکن این امر را پیش بینی کرده بودند، چرا که دولت نهم خواست با این حرکت شتاب زده ناجی بازار مسکن شود، اما غافل از این بود که طرح مسکن مهر برای میدان بزرگ آزموده نشده است و ابتدا باید در ابعاد کوچک به سرانجام می رسید بعد نسخه شفابخش بازار مسکن می شد. حتی برخی دیگر از کارشناسان اعتقاد داشتند که در این میان فرصت هایی را به طورکامل از دست داده ایم که علت اصلی آن برخورد کاملا سیاسی با مسکن است اما کاش این برخورد سیاسی، بینش و دوراندیشی داشت و متوجه می شدیم که در انتهای دهه چه بلا یی گریبانگیرمان می شود. البته با سرعت دادن پروژه های مسکن مهر دیگر مشکل پیشرفت و کندی کار نیست، چرا که طبق آخرین آماری که وزیر مسکن اعلا م کرده است از یک میلیون واحد مسکونی مهر شهری تاکنون ۶۳۰ هزار واحد انعقاد قرارداد کرده اند که برای ۵۳۰ هزار واحد از آنها پروانه ساختمانی صادر شده است که ۳۵۲ هزار واحد پی سازی را به اتمام رسانده اند. طرح مسکن مهر وقتی به امضا رسید صدای اعتراض ها بلند شد، کسی نمی خواست باور کند باز هم تعاونی های مسکن وارد میدان شده اند، تعاونی هایی که پیش از این در طرح های گذشته نمره قبولی نگرفته بودند. همه جا سخن از موفقیت و عدم موفقیت تعاونی ها بود، دولت تاکید بر کار تعاونی داشت و سعی کرد ذهن ها را نسبت به تعاونی ها مثبت کند. حتی شرط گذاشت که ساخت زمین ها باید با وجود مجری ذی صلا ح ساخت و ساز انجام گیرد. اما دیری نپایید که دولت نیز به تدریج تعاونی ها را از دور خارج کرد و همان مقوله ثبت نام را کافی دانست تا کار آماده شود و برای تحویل تعاونی دوباره به میدان بیاید. گرچه مشخص نشد این آمدن چه بود آن رفتن چه، اما قبل از انتخابات ریاست جمهوری یک گروه دیگر در مسکن مهر مطرح شدند: پای دلا لا ن هم به مسکن مهر کشیده شد. محمود احمدی نژاد قبل از انتخابات ریاست جمهوری دهم در یک برنامه تبلیغاتی دستور ثبت معاملا ت مسکن در بنگاه های املا ک سراسر کشور را صادر کرد، در حالی که بنا به گفته استان برنامه های دولت از حوزه مسکن، سامانه ثبت معاملا ت مسکن تاثیر چشمگیری برحذف دلا ل ها در بازار مسکن داشته، لذا دولت با این تصمیم پای بسیاری از دلا لا ن و مشاوران املا کی که بعضا از تخصص لا زم برخوردار نیستند را به پروژه مسکن مهر نیز گشود، اما در همان بحبوبه به فراموشی سپرده شد. تا این که دولت دهم آمد و سناریوی تازه ای برای مسکن مهر رقم خورد. این بار اهرمی بسیار قوی پابه میدان گذاشت که جای هر بهانه ای را از دولت می گرفت. انبوه سازانی که سه سال پیش در بوق و کرنا کردند که در کنار مسکن مهر کنار گذاشته شده اند، سه سال بعد با وزیر مسکن جدید بر سر یک میز نشستند و به توافق رسیدند. انبوه سازان بزرگ آمده اند که به علی نیکزاد کمک کنند خانه هایی با متری کمتر از ۳۰۰ هزار تومان بسازند که به زعم بسیاری از مهندسان ساختمان اگر بخواهی خانه با کیفیت مناسب بسازی محال است ۳۰۰ هزار تومان دربیاید. تا دیروز مشکل مسکن مهر اعتبار و کندی کار بودو اما امروزه نه تنها مشکل اعتبار دارد بلکه مقاومت این ساختمان نگرانی هایی را دامن زده است. به اعتقاد برخی کارشناسان آنچه از آن با نام مسکن مهر یاد می شود، ممکن نیست; پارکینگ و آسانسور ندارد، دارای سیستم گرمایش و سرمایش نیست، به جای سرامیک در ساخت آن از کاشی استفاده می شود، دارای تجهیزات آشپرخانه نیستند و بدون شک در برابر زمین لرزه نیز مقاوم نخواهند بود.