باورهای درست و غلط در تمامی زمینهها وجود دارند. حرفهایی به ظاهر علمی که در اغلب موارد معلوم نیست برای نخستین بار از زبان کدام دانشمند شنیده شدهاند. در دانش پزشکی، این باورها در بسیاری از موارد نه فقط کمکی به بیمار نمیکند بلکه باعث دور شدن آنان از راهکارهای مناسب درمانی میشود و حتی میتوانند خطراتی جدی هم برای سلامتی او ایجاد کند.
مقاله زیر که بخشی از کتاب منتشر نشده راهنمای بیماران، تدوین شده در مرکز تحقیقات چشم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به نقل از سایت «تبیان» است، به بررسی باورهای نادرست رایج درباره سلامت و بهداشت چشم و توضیحات علمی درباره آن میپردازد.
● مطالعه در نور کم به چشمها آسیب می رساند
استفاده از چشمها در نور کم باعث آسیب به آنها نمیشود. فراموش نکنید از زمانی که همه فعالیتهای مرتبط به بینایی مانند مطالعه و خیاطی در زیر نور شمع یا چراغهای نفتی یا گازی صورت میگرفت، مدت زیادی نمیگذرد. اگر قرار بود این اتفاق بیفتد، سالها قبل همه باید نابینا میشدند. البته شکی نیست که همه افراد برای سهولت در مطالعه و جلوگیری از خستگی چشم باید از نور مناسب استفاده کنند.
● عینک زدن یا نزدن باعث آسیب به چشم میشود
عینکها به طور معمول برای بهبود دید به کار میروند. استفاده نکردن از عینک یا استفاده از عینک نامناسب باعث آسیب فیزیکی چشم نمیشود. در واقع عینک سبب تقویت یا تضعیف بینایی نمیشود. باور غلط دیگری که وجود دارد این است که استفاده از عینک از سنین خردسالی موجب بدتر شدن قدرت بینایی میشود که این طور هم نیست. در کودکان دچار انحراف یا تنبلی چشم، عینک ممکن است باعث اصلاح انحراف و حفظ بینایی شود. کودکان زیر هشت سال که عینک برای آنها تجویز میشود باید به طور صحیح و مداوم از عینک خود استفاده کنند تا از عوارض احتمالی ذکر شده جلوگیری به عمل آید. اگر چه برای ایجاد بهترین دید باید از عینکها یا لنزهای اصلاح شده استفاده کرد ،ولی هرگز نباید از کاهش بینایی به دلیل استفاده از عینک نامناسب ترسید.
● استفاده از لنزهای تماسی جلو پیشرفت نزدیک بینی را میگیرد
بعضی از افراد بر این باور هستند که استفاده از لنزهای تماسی به مرور زمان باعث اصلاح بینایی و در نتیجه نداشتن نیاز به استفاده از عینک یا لنز خواهد شد. هیچ یافته علمی مبنی بر این که استفاده از لنزهای تماسی باعث بهبود ضعف بینایی یا کند شدن روند کاهش بینایی شود، وجود ندارد.
● نشستن نزدیک تلویزیون در کودکان، نشان دهنده ضعیف بودن چشم آنها است
کودکان از توانایی انطباق بالاتری نسبت به بزرگسالان برخوردار هستند، در نتیجه معمولاً مطالب خواندنی را به چشمشان نزدیک میکنند یا نزدیک به تلویزیون مینشینند. هیچ دلیلی مبنی بر این که این عادت باعث آسیب به چشم شود، وجود ندارد و معمولاً با رشد کودک به فراموشی سپرده میشود. البته کودکان دچار نزدیک بینی برای این که قادر به دید بهتر باشند، در فاصله بسیار نزدیک به تلویزیون مینشینند که این مشکل با تجویز عینک توسط چشم پزشک برطرف میشود.
● استفاده از تلویزیون و رایانه باعث ضعیف شدن چشم میشود
استفاده از رایانه یا سایر دستگاههای تصویری باعث آسیب به چشم نمیشود. هر چند که بر اثر کار بسیار نزدیک با رایانه یا مطالعات طولانی مدت، به دلیل کاهش پلک زدن و خشک شدن سطح قرنیه، خستگی یا ناراحتی چشم رخ میدهد ولی استراحت گه گاه چشم و نگاه کردن به بالا یا به کنجهای اطاق یا به اشیاء دور، میتواند از خستگی چشم بکاهد.
اگر زیاد از رایانه استفاده میکنید، سعی کنید در فاصله ۵۰ تا۷۰ سانتیمتری صفحه نمایش قرار گیرید و زاویه صفحه کمی متمایل به پایین باشد. به علاوه استفاده از قطرههای اشک مصنوعی میتواند کمککننده باشد. البته اگر دچار تاری دید یا خستگی زودرس و پی در پی چشمی میشوید، باید به چشم پزشک مراجعه کنید.
● انحراف چشم اطفال به مرور زمان بهبود مییابد
انحراف واقعی چشم در اطفال به مرور زمان بهبود نمییابد. اگرچه در برخی از کودکان به دلیل پهن بودن پل بینی ممکن است که چشمها لوچ به نظر برسند که این حالت با رشد کودک کاهش مییابد اما کودک دچار انحراف واقعی چشم برای جلوگیری از ایجاد دو بینی فقط از یک چشم استفاده میکند، بنابراین چشم منحرف از بینایی خوبی برخوردار نخواهد شد. یگانه راه درمان هم این است که کودک مجبور به استفاده از چشم ضعیف شود و به همین دلیل هم برای درمان تنبلی چشم، چشم سالم کودک باید به طور متناوب بسته شود.
انحراف چشم میتواند توسط عینک، قطرههای چشمی یا جراحی اصلاح شود و هر چه این اقدامات زودتر صورت گیرد، نتایج بهتری بدست خواهد آمد. تمامی کودکان دچار انحراف چشم باید توسط چشم پزشک معاینه شوند.
● مشکلات چشمی باعث افت یادگیری در کودک هستند
مشکلات خواندن، درک مسائل ریاضی یا سایر مشکلات یادگیری در کودکان معلولیتهای یادگیری نامیده میشود و هیچ دلیل علمی دال بر این که مشکلات بینایی باعث این اختلالات میشوند یا تمرینات چشمی میتوانند این حالت را بهبود بخشند، وجود ندارد. مشکلات یادگیری یک اختلال آموزشی است نه یک اختلال بینایی، در نتیجه کودکان دچار آن نیاز به کمک آموزگار یا افراد متخصص در امور تربیتی دارند. البته قبل از انجام هرگونه مشاوره یا اقدام درمانی، کودک باید توسط چشمپزشک برای اصلاح مشکلات احتمالی بینایی به طور دقیق معاینه شود.
● خوردن هویج باعث بهبود بینایی چشم میشود
هویج حاوی مقادیر زیادی از ویتامین A است که برای سلامت بینایی ضروری است اما مقدار مورد نیاز بدن به ویتامین A خیلی اندک است و بسیاری از مواد غذایی دیگر نیز حاوی ویتامین A هستند. رژیم غذایی خوب تمامی نیازهای ویتامینی فرد برای دید مناسب را فراهم میسازد. به علاوه مصرف مقادیر اضافی ویتامینهای محلول در چربی (A,D,E) میتواند مضر باشد.
● مطالعه متنهای ریز به چشم افراد دچار کاهش بینایی آسیب نمیرساند
باورهای غلط بسیاری در این خصوص که افراد یا سالمندان دچار کاهش بینایی نباید زیاد از چشمشان استفاده کنند، وجود دارد. همچنین این باور نادرست وجود دارد که خواندن متنهای ریز باعث تشدید و تسریع کاهش بینایی میشود.
در این مورد شاید مقایسه دوربین با چشم انسان بتواند به درک موضوع کمک کند.
عکس گرفتن از اشیاء بسیار کوچک سبب خراب شدن دوربین نمیشود پس ما هم نباید نگران باشیم که از چشمانمان حداکثر استفاده را میبریم.
● آب مروارید وقتی بوجود میآید که دید نزدیک چشم ضعیف شود
این طور نیست. گاهی اوقات افراد مسن که قادر به مطالعه روزنامه یا مطالب در فاصلههای نزدیک نبودهاند، به مرور زمان دوباره قادر به مطالعه مطالب بدون استفاده از عینک میشوند. این حالت به دلیل شروع روند آب مروارید و در نتیجه افزایش قدرت انکساری عدسی و دید نزدیک این افراد است. بنابراین در صورت اصلاح خود به خود نزدیکبینی در یک فرد مسن، باید احتمال ایجاد آب مروارید را مطرح کرد.
● جراحی عمل آب مروارید فقط وقتی انجام شود که به طور کامل رسیده باشد
آب مروارید یک پرده ایجاد شده در جلو چشم نیست بلکه حالت ابری و غبارآلود شدن عدسی چشم است. قبلاً عمل آب مروارید را تا رسیدن (کامل شدن) آب مروارید به تعویق میانداختند اما در حال حاضر مختل شدن واضح بینایی را دلیل انجام عمل جراحی میدانند و همین که اختلال بینایی باعث ناتوانی فرد در انجام کارهای روزمره یا مورد علاقه وی شود، میتواند تحت عمل جراحی آب مروارید قرار گیرد.
پیوند چشم انسان، غیر ممکن در حال حاضر عمل پیوند کامل چشم، به دلیل ناتواناییهای علمی و عملی موجود غیر ممکن است.
چشمها توسط ریسمانهای باریکی به نام عصب بینایی به مغز متصل میشوند.
هر عصب بینایی حاوی بیش از یک میلیون رشته عصبی است و در نتیجه به همین دلیل چشمها هرگز از جایگاهشان هنگام جراحی جدا نمیشوند.
سالها است که عمل پیوند قرنیه (قسمت شفاف و قدامی چشم) انجام میپذیرد و گاهی این عمل با عمل پیوند چشم اشتباه میشود.
این عمل در ایران هم سالها است که انجام میشود. استفاده از عینک باعث وابسته شدن فرد به آن میشود.
عینکهای طبی برای اصلاح نداشتن وضوح بینایی تجویز میشوند، بنابراین به دلیل واضح شدن دید، افراد تمایل به استفاده بیشتر از آنها را
دارند.
گرچه این حالت شبیه وابستگی به عینک است ولی در حقیقت به خاطر تمایل فرد به واضحتر دیدن است.
