مادر بزرگ بیماریهای زیاد ی را پشتسر گذاشته بود و درست در آغاز سالمندی بهدلیل این که نیمی از ریهاش را سالها پیش برداشته بودند ، دکتر به او گفت شما دیگر در تهران دوام نمیآوری. آلودگی هوا و استرس باعث میشود قلب و ریهات سریعتر فرسوده شود .
آن زمان مادربزرگ شصت و پنج ساله بود و خیلی زود تصمیم خود را گرفت و به دیار پدری نقل مکان کرد .
باغچهای ۳۰۰ متری و خانهای کوچک برای او کافی بود که به علایقش یعنی کاشت گل و گیاه و د ار ود رخت بپرد ازد . خدابیامرز ۸۶ سال عمر کرد و خانهای برای خود درست کرده بود مانند بهشت. هر بار برای ویزیت نزد دکترش میرفت، او میگفت، زند ه ماند نت تا این سن مثل معجزه است و مادربزرگ میگفت، همین گلها و گیاهان مرا سرزنده نگه د اشتهاند .
● پیوند با طبیعت
محققان در استرالیا د ریافتند ، ماد های که پس از کاشت گیاهان و گلها در فضای باغ یا باغچه منتشر میشود ، ذهن سالمندان را فعال میکند و فشارهای روحی آنان را کاهش میدهد .
این گروه از محققان، با درک تاثیرات درمانی باغبانی، عطری ساختهاند که بوی آن شبیه گیاهان تازه هرس شده است و اثر مطلوب و مستقیمی بر مغز د ارد .
● یک تجربه عملی
سال ۱۳۷۷ طرح کشاورزی معلول و سالمند در آسایشگاه کهریزک به مرحله اجرا درآمد . فضایی به مساحت ۴۰۰۰ مترمربع با نظر متخصصان در نظر گرفته شد تا معلولان و سالمندان، د ر هر سن و سال و با هر وضعیت جسمانی، قادر باشند باغچهای را به نام خود داشته باشند و انواع گلهای فصلی یا گلهای آپارتمانی یا سبزیها و میوههایی مثل توتفرنگی، خیار، انگور، گوجهفرنگی، فلفل سبز و باد امزمینی و امثال آن را بکارند و از آن استفاد ه مطلوب ببرند .
باغچهها، بعضی در ارتفاع قرار داشتند ، بهطوری که معلولی که از ویلچر استفاده میکند ، بتواند به محل کشت خود دسترسی د اشته باشد ؛ برخی از باغچهها از بلندی آویزان است و در هر ارتفاعی لازم باشد جلوی د ست معلول و سالمند قرار میگیرد تا انجام کارهای باغبانی میسر و آسان باشد .
افرادی هستند که میتوانند به صورت نشسته کار کنند ، برای آنان هم فضای مناسبی در نظر گرفته شده است.
ایجاد کار و اشتغال ، به وجود آوردن نشاط و روحیه بهتر در مددجو و کسب درآمد از جمله اهداف این طرح بوده است.
آلاچیقهای متعددی در فضای اطراف این آسایشگاه با ارتفاع مناسب احداث شد هاند که درختان انگور بر بالای آنها دیده میشود ، بهطوری که چیدن انگور برای معلول امکانپذیر است.
گلخانه زمستانی جهت کشت و کار در فضای سرپوشیده نصب و مورد استفاده قرار دارد .
تمامی این امکانات سبب میشود سالمندان و معلولان روحیه بهتری پیدا کنند و به زندگی امید وارتر شوند .
پزشکان در انگلیس دریافتهاند ، فعالیتهای ساد های از قبیل باغبانی یا تعمیر یک دوچرخه میتواند از سلامت روان محافظت و به مردم در برخورداری از زندگی پربارتر کمک کند .
فعالیتهایی مانند ورزش و سرگرمیهایی از قبیل باغبانی یا پیادهروی آرام روزانه موجب احساس بهتری در فرد و حفظ تحرک و تند رستی میشود . همچنین در یادگیری کار با یک وسیله، مثل باغبانی، چالش و رضایت موجب احساس لذت و اعتماد در فرد میشود .
● گلهای ضد استرس
گیاهانی که آنها را میکارید ، آب میدهید و از آنها مراقبت میکنید پیش از هرکس د یگر جواب خوبیهایتان را مید هند . آنها آرامش بخشند و به شما شادابی هدیه میکنند .
کاپلان نیز ازجمله روانشناسانی است که معتقد است طبیعت و محیط سبز نقش بسزایی د ر ارتقای سلامت افراد دارد .
طبق گفته او وقتی فرد د ر طبیعت قرار میگیرد بهطور غیرارادی توجه و افکارش به طرف گل و گیاه کشیده میشود و با دور شدن فکر از نگرانیها فرد احساس راحتی و رهایی میکند .
طبیعت به فرد فرصت اکتشاف و یاد گیری تجربههای جد ید را مید هد . او همچنین میافزاید ، وقتی فردی به کارهای باغبانی مشغول میشود با انجام د اد ن و به اتمام رساندن مراحل مختلف کار احساس کارایی و خود ارزشی میکند .
گفته میشود یک ارتباط ذاتی بین باغبانی کردن و امید واری وجود دارد . برای این که کشت یک دانه مستلزم امید ، انتظار و پیشبینی برای یک نتیجه خوب طبیعی است. در همین راستا، باغبانی یک فرآیند رشد فردی و اجتماعی در نظر گرفته میشود که بهواسطه آن بهبود فرد با رشد بذر قرین شده و این روند به عنوان یک وسیله د رمانی به کار گرفته میشود .
باغبانی یک فعالیت قابل انعطافی است که با توجه به شرایط و تواناییهای فردی و محیطی افراد قابل تغییر است. این فعالیت میتواند به شکلهای مختلفی نظیر فعالیت فردی یا گروهی؛ فعالیت در محیط باز یا داخل ساختمان و در زمینههای مختلف مانند گلکاری، سبزیکاری، کاشت انواع میوه و... صورت گیرد .
● نمونه اروپایی
در بسیاری از کشورهای اروپایی، د ولتها و شوراهای محلی زمینهای کشاورزی منطقهای را به قطعات کوچکی تقسیم کرده و آن را با اجارهبهای بسیار ناچیز در اختیار مردم قرار مید هند .
این زمینها فقط برای کشت سبزیجات و بهمنظور خود کفایی خانواده های داوطلب مورد استفاده قرار میگیرد . تاریخچه این نوع کشت در انگلیس به بیش از یکهزار سال پیش برمیگردد .
اخیرا، علاقهمندی مردم به مصرف مواد غذایی طبیعی و سالم باعث رونق گرفتن مجدد این فعالیت شده است. علاوه بر این جنبه تعاملات اجتماعی و ارتباطی این فعالیت توجه بسیاری از علاقهمند ان را به خود جلب کرده و آن را به عنوان یک تفریح سالم و سازند ه تبد یل کرد ه است.
تا آنجا که امروزه تعداد قابلتوجهی از مراکز درمان و بهداشت، بازپروری و ترویج سلامت طرح استفاده از این قطعات را جزئی از برنامههای مداخله د رمانی خود کرد هاند . حتی با توسعه شهرهای بزرگ برخی از این قطعات در مراکز د اخلی شهرها حفظ شده و هنوز قابل بهرهبرد اری است.
● گلهای آرامشبخش
همه رنگهایی که د ر طبیعت میبینیم چه به صورت نشانه، چه نماد و چه سنبل از نظر روانی اهمیت فراوانی د ر زند گی ما دارند . رنگهای موجود در طبیعت حتی روی عملکرد فیزیولوژیکی و طبیعی بدن ما تاثیر میگذارند و به همین خاطر است که شما د ر یک محیط سرسبز و با تماشای شالیزار حس متفاوتی از وقتی دارید که به تماشای یک دشت گل سرخ یا کوههای پوشیده از برف مینشینید . ثابت شده رنگها به خاطر تاثیر بر عملکرد فیزیولوژیکی بدن بر روحیه و روان ما هم تاثیر د ارند .
دکتر فروم کین شواهد ی را از تأثیر رابطه انسان با طبیعت ارائه مید هد . به گفته وی تماس با حیوانات اهلی، گیاهان، مناظر طبیعی و درختان اثرات عمیقی روی بهداشت روانی انسان دارد . او در این پژوهش نتیجهگیری میکند که افراد ی که د ارای رابطه با طبیعت هستند در مقایسه با افراد شهرنشین سلامت جسمی و روانی بالاتری دارند و مشکلات جسمی کمتری از قبیل فشار خون بالا و حملات قلبی به آنها روی میآورد .
آنها همچنین توانایی بالایی را برای مقابله با استرسهای روانی د ارند . او اشاره میکند که تماس با گیاهان و د رختان از طریق فعالیتهای باغبانی میتواند منجر به افزایش سلامت جسمی و روانی شود . برای مثال وجود گیاهان و گلدانهای گل د ر محیط اد اره و کار منجر به احساس آرامش میشود .
بر پایه یافتههای محققان و روانشناسان فعالیتهای باغبانی مانند کاشتن گلها، دروکردن محصولات کشاورزی و کندن علفهای هرز میتواند منجر به افزایش سلامت جسم و روان، عزت نفس، اعتماد به نفس، مهارتهای اجتماعی و کیفیت زندگی بشود .
امروزه در برخی از کشورهای اروپایی انجام فعالیتهای باغبانی برای کاهش بعضی از بیماریهای روانی، به ویژه افسردگی توصیه میشود .
● پیادهروی درست برای سالمندان
پیادهروی برای افراد سالمند و میانسال توصیه میشود ، اما بایدبرای این کار ملاحظات پزشکی و ورزشی را حتما رعایت کنید .
شما با یک برنامه پیادهروی که به آرامی شروع شد ه و بهطور تد ریجی سرعت و مسافت آن افزایش یافته است، پس از مدتی میتوانید تواناییهای تنفسی خود را به حد یک فرد جوان برسانید . بهتر است قبل از شروع پیادهروی با حرکات کششی، عضلات خود را گرم کنید . سپس برای مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیاد هروی کنید .
مدت پیادهروی را به تدریج افزایش دهید ، تا حد اکثر به یک ساعت در روز برسد . بهتر است پیادهروی را د ر دو نوبت صبح و عصر و هر بار ۳۰ دقیقه انجام دهید . اگر توانایی انجام ۳۰ دقیقه پیادهروی مد اوم را ند ارید ، میتوانید به جای آن سه پیادهروی ۱۰ دقیقهای داشته باشید . برای پیادهروی مسیری هموار و با هوای تمیز انتخاب کنید .
یک بطری آب همراه خود داشته باشید .کفشهای راحت، کاملا اندازه و بند د ار و جورابهای ضخیم نخی که عرق پا را جذب و پاها را حفظ کند، بپوشید .
لباسهای راحت، سبک و متناسب با دمای هوا بپوشید . در تابستان لباسهای با رنگ روشن بپوشید و در زمستان به جای یک لباس ضخیم، چند لباس نازکتر بپوشید تا بتوانید به تدریج با گرم شدن بدن در حین پیادهروی، لباس های خود را کم کنید .
