بخش خصوصی و کیفیت

هرگاه سخن از ارتقای آموزش باشد، بیش از همه مسایل مالی مطرح می‏شود شرکت‏های خصوصی در مسایل مالی حساسیت خاصی دارند، گرچه مایل به بهبود کیفیت آموزش هستند اما مشکلات مالی و رکود اقتصادی شاید اجازه این کار را ندهد با وجود این هر شرکتی مایل است که استاندارد بالایی داشته باشد سازمان بنادر و دریانوردی نیز شرکت های خصوصی را کنترل می‏کند و اجازه نمی‏دهد که از حداقل استانداردهای معمول عدول کنند. هر حادثه‏ای که برای کشتی‏های ایرانی اتفاق بیفتد، در سطح جهان مطرح می‏شود و یک مساله‏ ملی به حساب می‏آید اگر نظارت‏ مستمر سازمان بنادر و دریانوردی تداوم یابد، آموزش‏در بخش خصوصی نیز می‏تواند استانداردهای لازم را کسب کند. رشته دریانوردی یک رشته‏ نظری محض نیست بلکه رشته‏ای فنی حرفه‏ای است و فرد باید خود را برای کار عملی روی کشتی آماده کند، بنابراین مهم نیست که از کدام آموزشگاه مدرک گرفته، مهم میزان کارایی افراد است. ● دوام نیروی انسانی در دریا باید تسهیلاتی فراهم شود تا جوانان مستعد و علاقه‏مند برای ورود به این رشته تشویق شوند. به طور مثال، یکی از مشکلات جوانان، خدمت سربازی است. اگر خدمت دریایی معادل خدمت سربازی به حساب آید، خیل عظیمی از جوانان خواهان پیوستن به این حرفه خواهند شد. از جمله مشوق‏های دیگر اعطای وام تحصیلی، وام مسکن، تضمین شغلی و غیره است که تمامی این‏ها نیاز به مطالعه و کارشناسی دارد. امتیازاتی که از طرف دولت اعطاء می‏شود باید برای تمام ارگان های دریایی یکسان باشد تا از رقابت ناسالم جلوگیری به عمل آید. یکی از مشکلات بزرگ دانشجویان رشته دریانوردی ارزشیابی مدرک دریانوردی است. متاسفانه مدرک دریانوردی هیچ گونه ارزش آکادمیک در جامعه علمی ندارد و درنتیجه امکان تحصیل در مقاطع بالاتر هم برای دریانوردان مهیا نیست. دانشجویان این رشته تنها برای دریانوردی آموزش می‏بینند، اما همین افراد که به‏غیراز فن دریانوردی هیچ فن دیگری نیاموخته‏اند در آینده از آن‏ها برای اداره شرکت‏های مختلف دریایی استفاده خواهد شد ● نیروهای کارآزموده نیروهای بسیاری در دریاها فعال هستند که تمامی آن‏ها باید گواهی‏نامه‏های لازم دریانوردی را کسب کنند. البته این کار در گذشته به صورت تجربی انجام می‏پذیرفت، در حال حاضر کلیه نیروها باید دوره‏های آموزشی لازم را جهت اخذ گواهینامه دریانوردی بگذرانند، این افراد با کسب مهارت‏های لازم می‏توانند در کشتی‏های خارجی نیز فعالیت کنند. این، حرفه‏ای بین‏المللی است و کشتی های بسیاری در دنیا به نیروهای دریایی کارآزموده احتیاج دارند. عمده دلایل انتخاب این حرفه از سوی بیشتر دریانوردان دستمزد مکفی، جاذبه سفرهای خارجی و علاقه به دریاست. یکی از جاذبه‏های این حرفه سفر به کشورهای خارجی است. با توجه به قوانین جدید، اتوماسیون‏ سیستم‏های خشکی و دریا، افزایش سرعت فعالیت تخلیه و بارگیری، عملاً دریانوردان با برنامه‏ی فشرده‏ای که در بنادر اجرا می‏شود فرصت پیاده شدن در بنادر را ندارند تا از این جذابیت‏ها سفر خارجی لذت ببرند. در حالی که در گذشته چنین نبود. علاوه بر آن گسترش قلمرو دزدان دریایی، از جاذبه‏های این حرفه می‏کاهد. گاه افراد به دلیل پذیرفته نشدن در رشته‏های دیگر وارد این حرفه شده و پس از کسب تجربه کاری به کار در خشکی روی می‏آورند و جذب سایر بخش‏ها می‏شوند. ● ماندگاری نیروهای دریایی از عوامل مهم در ماندگاری افراد رفع تبعیض میان دریانوردان است رفع تبعیض در پذیرش دانشجو، استخدام افسران و ارتقاء درجه حین خدمت، نمونه‏هایی در این زمینه می‏باشند. استفاده از نرم‏افزارهای مناسب کمک بزرگی به رفع تبعیض خواهد کرد. البته باید به این نکته هم توجه کرد که افزایش حقوق با توجه به ماهیت کار دریانوردی می‏تواند در ماندگاری افراد در دریا موثر باشد، اما چاره کار نیست علاوه بر آن، با رکود صنعت کشتیرانی در جهان و تورم جامعه، نمی‏توان انتظار افزایش حقوق داشت. از این رو باید به دنبال راهکارهای متعددی باشیم. بورسیه کردن دانشجویان و احتساب زمان دانشجویی به عنوان زمان خدمت، بازنشستگی پیش از موعد مقرر با تعیین این حرفه به عنوان کار سخت از دیگر راهکارها است. با توجه به مسایل یاد شده، از آن‏جاکه دریانوردان، امروزه آینده‏ی روشنی را در پیش روی خود نمی‏بیند زودتر از دریانوردی دلسرد می‏شوند در صورتی‏که اگر قوانین مناسب، تدوین و اجرا شود و آینده ا‏ی روشن در پیش رو باشد، ماندگاری افراد در دریا بسیار افزایش پیدا خواهد کرد. ● آموزش‏های مدون دریایی عناوین آموزشی دوره‏های دریایی از طرف سازمان بنادر و دریانوردی به تمام موسسه های آموزشی ابلاغ می‏شود. این موسسات با توجه به عناوین مزبور، برنامه ریزی کرده و استادانی که مورد تایید سازمان بنادر و دریانوردی رسیده‏اند، به تدریس مشغول می‏شوند. از طرف دیگر، دانشجو در حین تحصیل و برای ارتقاء درجه چندین بار امتحان می‏دهد، تعداد امتحاناتی که یک فرمانده در طول خدمت خود می‏دهد مشابه با هیچ یک از مشاغل نیست. علت این امر را در برنامه درسی نباید جستجو کرد، بلکه مسایل دیگری دخیل است، به عنوان مثال : آیا فرمانده، مدیر خوبی نیز هست؟ آیا می‏تواند در شرایط اضطراری کنترل خوبی بر اوضاع داشته باشد؟ و آیا می‏تواند با سایر کارکنان کشتی رابطه‏ خوبی داشته باشد؟ در موسسات آموزشی مدیریت تدریس نمی‏شود در حالی‏که باید به آن توجه شود. به نظر می‏رسد باید دروس علوم انسانی نیز در کنار سایر دروس دریایی گنجانده شود. گاه دریانوردان در کار کشتی مهارت کافی داشته وچندین بار هم امتحان داده و با موفقیت مراحل مختلف را پشت سر نهاده اند اما در شرایط خاص نتوانسته‏اند به خوبی عمل کنند این مساله‏ای است که در هیچ بخشی از برنامه‏های درسی گنجانده نشده است. ● آموزش‏های نظری- کاربردی، از راه دور موسسات آموزشی به جای آموزش‏های نظری بیشتر به آموزش‏های کاربردی، تجربی، دستگاه‏های شبیه ساز و کارگاه روی آورند. فناوری‏های صنعت دریانوردی روز به روز در حال پیشرفت است، باید دروس جدیدی متناسب با این فناوری‏ها ارایه شود. بهتر است این دروس به صورت عملی تدوین شود تا دانشجو با دستگاههای روی کشتی آشنا شود و کار با آن را یاد بگیرد. با توجه به مقررات کنوانسیون STCW برخی از دروس به صورت عملی تدریس می‏شود اما بیشتردروس به صورت نظری آموزش داده می‏شود. کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران دوره های تکمیلی دیگری برای افزایش ارتقای سطح علمی افراد برگزار می‏کند اما به‏دلیل غیراجباری بودن دوره‏ها، بیشتر دانشجویان این دوره‏ها را جدی نمی‏گیرند. پیشنهاد می‏شود پروژه‏هایی به افسران داده شود تا با اجرای این پروژه ها به صورت عملی روی کشتی و تنظیم نتایج آن به صورت کتبی، از امتحانات نظری کاسته و به کسب دانش و کارایی افسران کمک شود. پروژه‏های عملی در کشتی بسیار مفید تر از حفظ دروس در کلاس است. نکته دیگر اینکه متاسفانه دانشجوها در آغاز کار دریانوردی به همراه افسر آموزشی به کشتی اعزام نمی‏شوند. دانشجوها بر روی کشتی زیر نظر پرسنل کشتی هستند و با توجه به افزایش سرعت کار، کارکنان کشتی فرصت آموزش کافی به دانشجوها را ندارند و عملاً آنها را مانند کارگر ساده بدون بازده علمی مناسب روی کشتی به کار می‏گیرند.. حضور افسر آموزشی روی کشتی ضروری است. متاسفانه تعدادکشتی‏هایی که بتواند حداقل ۱۰ دانشجو را با هم به دریا بفرستد کم است. در حال حاضر حداکثر ۳ دانشجو به هر کشتی فرستاده می‏شود که با توجه به عدم همراهی افسر آموزشی روی کشتی، دانشجو نمی‏تواند بهره لازم را از این دوره ببرد.