تاکشو یا برنامههای گفتوگو محور یکجور مستند تلویزیونی هستند که این روزها بیشترین حجم از برنامههای تلویزیون را تشکیل میدهند. تاکشوها برنامههایی هستند که چه رادیویی باشند و چه تلویزیونی، نقش اصلی در آنها به عهده یک مجری است، یک مجری که تعیین میکند این برنامه پربیننده باشد یا کمطرفدار و این جذب مخاطب را هم بر اساس چند تا معیار مهم به دست میآورد، خوشصحبتی و کلام جذابی که دارد و باعث میشود مخاطب پای حرفهایش بنشیند و برنامه را رها نکند، انتخاب سوالهای خوب و جذاب و برگزاری یک گفتوگوی هیجانانگیز و این جدیدترها خوشتیپ و جوانبودن مجری را هم میتوانید به همه این معیارها اضافه کنید. یکی دیگر از خصوصیات تاکشوها هزینه بسیار پایین تولید این نوع برنامهها است، بالاخره بازیگر پول میخواهد، پس اگر فقط به مجری بسنده کنیم خرج و دخل تهیه کننده بهتر با هم جور در میآید و باعث میشود با دغدغه کمتری برنامهاش را بسازد. یکی دیگر از خصوصیات یک تاکشو پخش زنده آن است، که باعث میشود تازه و به روز بودن آن احساس شود و اگر مجری آن هم کمی اطلاعاتش به روزتر از بقیه مجریها باشد دیگر هیچ مشکلی نیست.
● پارک ملت
محمدرضا شهیدیفر بعد از دوسال غیبت با برنامه دیدنی پارک ملت از شبکه یک از یکشنبه تا چهارشنبه ساعت یازده تا یک شب دوباره به تلویزیون برگشت. با این که شهیدیفر قول برگشتن داده بود ولی با این وقفه طولانی دیگر تقریبا مخاطبان ناامید شده بودند. برنامه مردم ایران سلام هر روز ساعت شش تا نه صبح با آیتمها و ویژگیهای خاص خودش از شبکه دو سیما باعث شده بود تا مخاطبان زیادی آن وقت صبح تلویزیون را رها نکنند، چون این برنامه فقط یک برنامه سرگرم کننده نبود بلکه یک برنامه کامل از نظر آموزشی بود، یکی از نکات بارز برنامه اجرای زیبا و هوشمندانه شهیدیفر بود که بسیار ساده و بدون اغراق اجرا میکرد و برای هر قسمتی از گفتوگو در برنامه یک مجری کارشناس دیگر هم وجود داشت. «پارک ملت» جدیدترین برنامهای است که در روزهای اخیر پخش آن شروع شده است.
به گفته تهیه کننده پارک ملت در تولید و تهیه این برنامه زنده نیز تیمی ۲۰۰ نفره حضور دارند که ۴۰ نفر از آنها مستندساز هستند.
البته شهیدیفر در برنامه جدیدش برخلاف برنامههای موفقاش که ترکیبی از کارشناس مجری را بهکار گرفت، یکه و تنها به میدان آمد که نقطه ضعفی برای برنامه به حساب میآید.
البته ۱۲۰ دقیقه هم مدت زمان زیادی برای چنین برنامهای است و واقعا تامین محتوای جذاب و مناسب برای آن کار سختی است. «پارک ملت» در قسمت اولش وعده پخش چند سفرنامه را داد. با توجه به موضوعاتی که تا حالا در برنامه بررسی شده، به نظر میرسد موضوع محوری برنامه «سبک زندگی» است؛ یعنی همان مسئلهای که در سال های اخیر از طرف شبکههای ماهوارهای مورد توجه قرار داشته و حالا این برنامه قصد دارد به آن بپردازد. به هر حال شهیدیفر و برنامه جدیدش هنوز اول راه هستند.
● چهل دقیقه بدون قضاوت
فکر کنید که از صبح تا شب هزار تا آدم را با مشکلات و مسائل مختلف در اطرافتان در نزدیکیتان یا در بین دوستان و حتی خانوادهتان دیدهاید و از کنارشان رد شدهاید و با خودتان فکر کردهاید که اینها چه آدمهایی هستند، چهقدر بد، چهقدر خوب، چهقدر عجیب، چهقدر تنها، چهقدر ناجور، چهقدر بدبخت، چهقدر خوشبخت یا خیلی چیزهای دیگر اما ساعت ۱۲ روزهای شنبه، دوشنبه و چهارشنبه قضاوت ممنوع است!
آخر شب زمانی که احساس میکنی، شهر در امن و امان است که خواب و استراحت شروع شود، ۴۰ دقیقه وقت کافی است که شب را با این اضطراب به سر ببری که در زیر پوست شهر چه اتفاقاتی در جریان است؟
«۴۰ دقیقه بدون قضاوت» برنامهای برای شنیدن صدای کسانی است که هر روز می بینیمشان اما هیچوقت صدایشان را نمیشنویم.
وحید جلیلوند که خیلیها او را به عنوان مجری میشناسند، حالا در کسوت کارگردان یک برنامه ترکیبی ۴۰ دقیقه به مردم فرصت داده تا مخاطب تلویزیون باشند و باور کنند که در کنار گوش آنها اتفاقات ناگواری در حال رخ دادن است که اگر کسی صدایش را درنیاورد، خیلیها باورشان میشود که شهر در امن و امان است! اما جلیلوند در «۴۰ دقیقه بدون قضاوت» میگوید اگر بیدار نباشیم و آنهایی را که آسیب میبینند و آسیب میزنند شناسایی نکنیم، فاجعهای بزرگ شهرها و آدمهای آن را تهدید میکند.
انگار آقای کارگردان نگران است، نگران این معضلات و گاهی مشکلاتی که ممکن است با نادیده گرفتنشان یک اتفاق بدتر بیفتد و بیشتر از آن نگران است که مسئولان که مخاطب اصلی این برنامه هستند این صدا را نشنوند البته انگار نگرانیاش بیراه نبوده، چون بعد از اجرای ۵ قسمت از برنامه اعلام کرده: تا الان حتی یک مسوول با ما تماس نگرفته که حتی ناسزا بدهد، حتی بگوید چرا دارید اینها را نشان میدهید! این عدم واکنش و خنثی برخورد کردن یعنی آنها یا فاجعه را نمیبینند یا نمیخواهند آن را باور کنند. اما مردم باور میکنند چون با اتفاقات رو در رو هستند و آن را از نزدیک لمس میکنند!
نکات خوبی که در این برنامه مطرح میشود آزادانه صحبت کردن شخص سوژه است، این فرد با تمام حقیقت آنجا مینشیند و از زندگیش میگوید، خانم مبتلا به ایدز از بیتوجهی مسئولان بیمارستان نسبت به روحیه بیمار ایدزی میگوید، مرد فروشنده کلیه از مشکلات مالی و عدم حمایت موسسات خیریه و کودکان کار از بدرفتاری ماموران شهرداری با بچههای کار میگویند.
آدمهایی که در ۴۰ دقیقه بدون قضاوت حاضر میشوند پشت به دوربین مینشینند، چهره آنها دیده نمیشود، بر خلاف بقیه برنامههای مجری محور،مجری یک بازیگر حرفهای است و اصلا مهارت مجریگری ندارد و مینشیند و از هر دری که فکر میکند خوب است با طرف مقابلش صحبت میکند. تا لحظه نگارش این مطلب یک خانم مبتلا به HIV ، یک دختر فراری، دوتا از بچههای کار که مهاجر بودند، یک کارتن خواب معتاد، یک بیمار جذامی و یک نفر که میخواست کلیهاش را بفروشد میهمان برنامه بودهاند و بازیگرانی مثل سیما تیرانداز، رحیم نوروزی، مهراوه شریفینیا، نیوشا ضیغمی و برزو ارجمند به عنوان مجری در مقابل دوربین حضور پیدا کردهاند که البته بعضیهایشان دچار قضاوت شدند، مثل خانم تیرانداز که در مقابل بچههای فرار آنقدر قضاوت کرد و خندید که پسرک ترجیح داد برنامه را ترک کند! پخش این برنامه چند تا مزیت دارد و چند تا هم عیب؛ اول اینکه ساعت پخش برای فرهنگسازی اصلا مناسب نیست، به هر حال پخش برنامهای با موضوع معضلات اجتماعی بهتر است در ساعت مناسبتری پخش شود، دوم این که اگر موضوع اصلی معضل اجتماعی است، چرا باید یک بازیگر بدون تجربه مقابل دوربین بنشیند، آیا جذابیت این چهره مهمتر از این مشکلات است؟! جای کارشناس و اساتید و بازجویی از مسئولان حسابی توی این برنامه خالی است.
● غیرمنتظره
برنامه غیرمنتظره که با نگاه ویژه نسبت به مسائل و مشکلات اجتماعی با محویت خانواده شروع شد، با مجری توانمندش آزاده نامداری حسابی معروف شد. مجری که تند حرف میزند، پرهیجان است و به پرستیژ یک مجری خشک و رسمی به خصوص از نوع خانمش در نمیآید. در بین مجریان محبوب تاکشویی تا حالا مجری خانم معروفی نداشتهایم ولی آزاده نامداری توانست در برنامههایی که تا حالا اجرا کرده خودی نشان دهد. البته آخرین سوتی پخش شده از برنامه «جمع ما» که مهمان برنامه یک مرد سه زنه است و با کلمات رکیک و ناجوری از سه زنه بودنش دفاع کرد یکی از نکاتی است که این مجری جوان را به حاشیه دچار کرده.
● نیمروز
نیمروز بر نامهای است زنده و گفتوگو محور با حضور اشخاص موفق در حوزههای مختلف و با خلاقیتهایی در تیتراژ شروع و پایان، گزارشها و حتی در انتخاب میهمانان جوری که فضای برنامه برای جوانان شادتر و جذابتر باشد. بررسی وقایع روز با نگاه انتقادی و طنزهم از بخشهای ویژه برنامه تابستان برنامه نیمروز است. فکر کنید یک ورژن جدید از کولهپشتی و فرزاد حسنی، مجری که با ظاهر و حرکات فیزیکی مخصوص به خودش طرفداران جوان زیادی را جمع کرده است.
