برپایی جشنواره در شرایطی مبهم!

در روزهای اخیر و در بحبوحه برگزاری جشنواره های ملی فیلم و تئاتر که در حقیقت ویترین این دو هنر در کشورمان هستند، خبر می رسد که همزمان با برگزاری افتتاحیه جشنواره بین المللی فیلم فجر (دوم بهمن)، در سالن همایشهای صدا و سیما جشنواره ای با موضوع برترین فیلمهای تلویزیونی برگزار می شود و هیات داوران این رویداد نیز انتخاب و معرفی شده اند. بنابر این، چند نکته دراین اتفاق ها بارز است؛ درحالی که هنرمندان عرصه های فیلم و تئاتر، خود را آماده شرکت و برگزاری جشنواره های فیلم و تئاتر می کنند، ناگهان مسئولین «رسانه ملی» نیز به یاد می آورند که باید جشنواره ای با موضوع یاد شده برگزار کنند، موضوعی که اغلب قریب به اتفاق دست اندرکارانش، به ویژه گروه هنری آن، از اعضای سینما و تئاتر کشور هستند و شاکله فیلمهای تلویزیونی را تشکیل می دهند. ● این اعلام وجود و برگزاری، مبین چیست؟ الف) اطلاع رسانی؟ در اوج اطلاع رسانی جشنواره های ملی، چه لزومی وجود دارد که این چنین شتابزده، این کار انجام شود؟ اگر قصد به واقع اطلاع رسانی باشد، متولیان رسانه ملی با کمترین رصد ممکن متوجه نامناسب بودن این زمان نمی شوند؟ ب) برنامه ریزی؟ آیا رسانه ملی در حالی برای برگزاری این جشنواره برنامه ریزی کرده که بیست وهشت دوره از جشنواره فیلم و بیست و شش دوره از جشنواره بین المللی تئاتر فجر، آن هم به مناسبت خجسته و مبارکی همچون «گرامیداشت دهه فجر» می گذرد و خیلی دور از واقعیت است که متولیان، مسئولین، و به هر حال برگزار کنندگان این جشنواره، از چنین تصادمی بی خبر باشند. ضمن اینکه موازی کاری با دو جشنواره ملی، از دیگر مواردی است که اقدام دست اندرکاران رسانه ملی را سوال برانگیز تر می کند. ج) ارتقای سطح آثار؟ یکی از اهدافی که در اغلب رویدادهایی این چنینی مد نظر برگزار کنندگان است، ایجاد شرایط برای ارائه آثار، با سطوح مختلف است تا نقاط قوت و ضعف تبیین شده، برای آینده به کار گرفته شود. هدفی که بسیار جالب توجه و ضروری است، اما در صورتی که معیارهای چنین هدفی مشخص و در اختیار فعالان فیلمهای تلویزیونی گذاشته شده باشد. در حالی که به نظر نمی رسد از اساس، رسانه ملی چنین کرده باشد و حتی اگر چنین نیز کرده باشد، در حالی که هر شبکه سفارشهای خاص خود را دارد، چگونه می توان همه آثار را توسط یک هیات داوری بررسی نمود و برترینها را انتخاب کرد؟ د) تشویق دست اندرکاران؟ در حالی که معیارهای مورد نظر، مشخص و از پیش اعلام شده نیست، دست اندرکاران مربوطه چگونه باید می دانستند که چه معیارهایی را باید مد نظر قرار دهند و از دیگر سو، جشنواره ها به طور عمده با ایجاد رقابت، زمینه تلاش هنرمندان را فراهم می کنند. حال باید پرسید برای این امر، چه تمهیدات و اقداماتی انجام شده است؟ اگر اساسا اقدامی صورت پذیرفته، پس اطلاع رسانی لازم مکفی نبوده و همین نیز برای رسانه ملی نشانه بارزی بر بهره نگرفتن از قابلیتهای « رسانه» است و اگر اقدامی صورت نپذیرفته، چه الزامهایی باعث این اقدام شتابزده شده است؟ اکنون با بررسی گذری عملکرد رسانه ملی در برگزاری جشنواره ای در باره فیلمهای تلویزیونی، شاید بتوان به برخی سوالات در باره رویکرد تلویزیون به ساخت فیلم تلویزیونی پاسخ داد. ● چرا از اساس، تلویزیون به چنین سمتی رفته است؟ برنامه خاص و از پیش تعیین شده ای وجود ندارد و باری به هر جهت به این سمت متمایل شده است. نحوه تهیه و تولید، چگونه و بر اساس چه نیاز محتوایی، تعیین و به سازندگان ارائه (یا همان سفارش) داده می شود؟ هر شبکه ای برای خود و بدون در نظر گرفتن رسالت و استراتژی دیگر شبکه ها، کار سفارش می دهد. خیلی اهمیت ندارد که آثار تولیدی، مهندسی فرهنگی شده و جایگاهش در پازل فرهنگی کشور مشخص باشد. به جایگاه مخاطب و واکنشهایی که تا کنون داشته اند، توجه می شود و آیامردم اساسا به این نوع فیلمها اقبال نشان می دهند؟ آنچه که مهم است انجام این رویکرد است. مخاطب در چنین رویکردی چندان مهم نیست و با وجود اینکه به نظر نمی رسد مردم چندان تماشاگر این نوع فیلمها باشند، اما تصمیمی است که گرفته شده، بودجه ای است که اختصاص یافته و در نتیجه تولید و پخش در پی این روند است، بنابر این چه اهمیتی دارد که این نوع آثار مخاطب ندارند. ● هنرمندان تا چه حد به ساخت این نوع آثار علاقه نشان داده و می دهند؟ بسیار زیاد. در حالی که چرخهای اقتصادی سینما، به شدت به فروش آثار مرتبط است و در شرایطی که با محدودیتهای بسیاری که برای اکران فیلمها وجود دارد و فیلمسازان، هیچ آینده مشخصی برای آثارشان نمی توانند تصور کنند، تلویزیون با خرید کامل اثر و بدون در نظر گرفتن موفقیت یا عدم موفقیت این نوع آثار، هزینه ها و دستمزد های هنرمندان را پرداخت می کند. در این شرایط ، اگرچه سینما لطمه شدیدی می بیند، اما غم نان، هنرمندان را به سمت آثاری که قبل از ارائه به مخاطب، سرمایه شان بازگردانده شده، متمایل می کند و این طبیعی هم هست، چون فقط یکی از عناصری که باید دغدغه سینمای ملی را داشته باشد، هنرمندان هستند و همه بار سینما بر دوش ایشان نیست و در شرایطی که سایر متولیان گرم برگزاری جشنواره و سفارش آثار و... هستند، چرا ایشان، بلاتکلیف و نگران ارتزاق باقی بمانند؟ خداوند بر حجم چاه های نفت بیفزاید که سهم عمده ای از هزینه ها را با آن می توان جبران کرد. چه اهمیتی دارد که بر سر نسلهای آینده چه می آید؟ همچنین، دراین شرایط بلاتکلیفی، چه اهمیتی دارد که شبکه هایی مثلMBC فارسی هر روز با اقبال بیشتر مواجه می شوند و بر تعداد دیش و فیش و رسیور و... های مردم افزوده می شود؟ و بالاخره اینکه باید پرسید آیا رسانه ای که اطلاق ملی به آن می شود، به گوشزدها و رهنمودهای رسانه های دیگر توجه دارد؟ اگر چنین است چرا بازتاب آن دیده نمی شود و هر روز که می گذرد آشفتگی و بلاتکلیفی و متاسفانه حیف و میل بیت المال بارزتر می شود و گویا گوش شنوایی هم در کار نیست که اگر بود اقدامی (جشنواره فیلمهای تلویزیونی) با این همه سوال را با طمانینه و مهندسی دقیقتری برنامه ریزی و اجرا می کرد. آیا همه اینها که ذکر شد، خلاف واقع است و آنها، برنامه ریزانی متبحر و مهندسان فرهنگی مبرزی هستند؛ که در این صورت، چرا نتایج این همه توانایی، مشهود نیست و به عنوان مثال، چرا فیلمهای تلویزیونی از کمترین تماشاگر برخوردار است؟ یا اینکه فرضیه توانایی صحت دارد، اما اطلاع رسانی کافی نبوده و یا شاید متولیان رسانه ملی می پندارند که «اثر فرهنگی و هنری، بطئی است و آرام خود را نشان می دهد و ...»، پس چه لزومی برای برگزاری جشن و جشنواره وجود داشته و دارد؟ بهتر نیست این هزینه ها صرف جذب برنامه ریزان و مهندسان فرهنگی تیزبین و کارکشته شود تا هر اثری که از شبکه ها پخش می شود در ذائقه مردم طعمی خوش همچون شرکت در جشنواره ای را بدهد تا عموم مردم، که صاحبان اصلی رسانه ملی هستند مدعوین «جشنواره» ای ملی باشند؟