بیاختیاری ادرار میتواند به دلیل عفونتهای ادراری، عفونتهای زنانگی، غده پروستات، تجمع مدفوع، شل و ضعیفشدن عضلات کف لگن و شکم ایجاد شود اما چطور میتوان متوجه شد به بیاختیاری ادرار دچار هستید یا خیر؟ کافی است به این سوالات پاسخ دهید:..
▪ آیا هنگام عطسه، سرفه، خنده یا حرکت متوجه میشوید چند قطره ادرارتان بیاختیار میریزد؟
▪ آیا زمانی که احساس دفع ادرار دارید، تا رسیدن به دستشویی نمیتوانید خود را نگه دارید؟
▪ آیا ادرارتان قطرهقطره میریزد؟ همه این موارد میتوانند نشانههای بیاختیاری ادرار باشند.
در صورت ابتلا به بیاختیاری ادرار، ابتدا به پزشک مراجعه کنید تا علت آن پیدا و درمان شود و مجبور نشوید که فعالیتهای اجتماعی، رفتوآمدها و مصاحبت با دوستان تان را محدود کنید. نوشیدن آب را کم نکنید زیرا آب کافی برای دفع سمهای بدن و جلوگیری از عفونت ادراری و پیشگیری از تشکیل سنگهای ادراری لازم است.بیاختیاری ادرار یکی از ۳ حالت زیر را دارد: بی اختیاری استرسی، بی اختیاری فوریتی و بی اختیاری سرریزشونده.
۱) بی اختیاری استرسی: در این حالت هنگام عطسه، سرفه، خنده و برخاستن از زمین، بیاختیار چند قطره ادرار خارج میشود. این حالت در خانمها خیلی بیشتر است که ممکن است به علت عفونت ادراری، تغییرات مجرای ادرار با افزایش سن یا زایمانهای متعدد باشد.
توصیههایی برای رفع حالت اول:
▪ هر ۲ ساعت برای ادرارکردن به دستشویی بروید.
▪ در طول روز ۶ تا ۸ لیوان مایعات بنوشید.
▪ بعد از ساعت ۸ شب از نوشیدن مایعات خودداری کنید.
▪ لباسهای آزاد و راحت بپوشید.
▪ عضلات کف لگن را تقویت کنید.
▪ مثانه را تقویت کنید.
▪ این مشکل قابلحل است پس برای برطرفشدن آن حتما به پزشک مراجعه کنید.
۲) بی اختیاری فوریتی: در این حالت احساس ناگهانی و شدید برای ادرار ایجاد میشود، اما قبل از رسیدن به دستشویی ادرار میریزد.
توصیههایی برای رفع حالت دوم:
▪ هر ۲ ساعت برای ادرار کردن به دستشویی بروید.
▪ در طول روز ۶ تا ۸ لیوان مایعات بنوشید.
▪ بعد از ساعت ۸ شب از نوشیدن مایعات خودداری کنید.
▪ لباسهای آزاد و راحت بپوشید.
▪ برای داشتن آرامش تمرین کنید.
▪ از ورزشهای سخت اجتناب کنید.
▪ قهوه، نوشابههای گازدار و غذاهای پرادویه میل نکنید.
۳) بی اختیاری سرریزشونده: در این حالت مثانه خیلی پر میشود و ادرار به صورت قطرهقطره و بهطور غیرارادی میریزد. زمانی که فرد به دستشویی میرود، ادرار بهطور کامل خالی نمیشود. این حالت بیشتر در مردها دیده میشود که دلیل آن تنگشدن مجرای ادرار به دلیل بزرگشدن غده پروستات است.
توصیههایی برای رفع حالت سوم:
▪ در طول روز ۶ تا ۸ لیوان مایعات بنوشید.
▪ بعد از ساعت ۸ شب از نوشیدن مایعات خودداری کنید.
▪ در زمان ادرارکردن عضلات شکم را سفت کنید. سپس به آرامی با دست زیر شکم را به سمت پایین فشار دهید. این فشار به مثانه منتقل می شود و به تخلیه ادرار کمک میکند.
▪ این مشکل قابلحل است پس برای برطرف شدن آن حتما به پزشک مراجعه کنید.
● عفونتهای ادراری
عفونتهای ادراری از جمله مشکلات شایع سالمندی است. شیوع عفونت ادراری با افزایش سن در هر ۲ جنس بالا میرود و در زنان سالمند ۲ برابر مردان سالمند دیده میشود. بسیاری از بیماران بدون علامت هستند ولی علایم شایع شامل سوزش و تکرر ادرار، بیاختیاری جدید ادرار، درد پهلو و تب است. گیجی و بیحالی و عدم هوشیاری میتواند از عوارض قابلتوجه در عفونت ادراری سالمندان باشد که باید با مشاهده آنها حتما به پزشک مراجعه کرد. عفونت ادراری به راحتی با آزمایش ادرار تشخیص داده میشود. نوشیدن آب کافی برای جلوگیری از عفونت ادراری لازم است. در پیشگیری از عفونتهای مجاری ادراری مصرف انواع گوشت قرمز و سفید، ماهی، تخممرغ و غلاتی مانند برنج و انواع نان میتواند موثر باشد و باید از مصرف موادغذایی محرک خودداری شود. این مواد عبارتند از:
- ادویهها، فلفل سبز، فلفل قرمز، خردل، مارچوبه...
- فرآوردههای گوشتی نمکسود بهخصوص سوسیس و کالباس
- سیرابی، گوشتهای کنسرو شده و صنعتی
- نوشابههای الکلی
بزرگی غده پروستاتغده پروستات در مسیر مجرای ادرار همه مردان قراردارد. این غده با افزایش سن (۶۰ سال و بالاتر) بزرگ میشود که علت آن میتواند زمینههای ژنتیکی، مسایل هورمونی، تجمع ادرار یا علل انسدادی در مسیر ادرار باشد که در برخی از مردان مشکلاتی را در ادرارکردن ایجاد میکند. توجه به علایم و درمان به موقع بزرگی غده پروستات از ایجاد مشکلات و عوارض بیشتر و شدیدتر جلوگیری خواهد کرد.
اگر هریک از علایم زیر را دارید، برای بررسی وضعیت غده پروستات به پزشک مراجعه کنید:
- در شروع ادرار تاخیر دارید. به این معنی که چند ثانیه طول میکشد تا ادرار شروع شود یا برای شروعشدن ادرار باید زور بزنید.
- بعد از اتمام ادرار، احساس میکنید مثانهتان کاملا تخلیه نشده است.
- ادرار نازک شده و قطر کافی ندارد و پرش آن کم است.
- فشار جریان ادرار نسبت به قبل کم شده است.
- با فاصله زمانی کمتر از ۲ ساعت دوباره مجبور هستید برای ادرار به دستشویی بروید.
- هنگام ادرار چندبار ادرار قطع و دوباره شروع میشود.
- انتهای ادرار قطرهقطره میآید.
- نگهداشتن ادرار سخت میشود یا احساس ناگهانی و فوری برای ادرار دارید.
- بعد از رفتن به رختخواب چندبار برای ادرارکردن مجبورید بلند شوید یا تکرر ادرار دارید.
- مبتلا به عفونتهای مکرر مجاری ادراری میشوید.
- وجود خون در ادرار و درد در زمان دفع ادرار علامتهای هشداردهندهای هستند و حتما باید بررسی کامل از نظر کلیه و مجاری ادراری انجام شود و به متخصص مراجعه کنید. البته باید بدانید که بزرگی غده پروستات، خوشخیم است و ارتباطی به سرطان پروستات ندارد و به یکدیگر تبدیل نمیشوند. در مواردی که علایم خفیف است، میتوان از درمان طبی و دارویی استفاده کرد ولی در مواردی که بیماری پیشرفت کرده باشد نیاز به جراحی است. با پزشک خود مشورت کنید.
● چگونه مثانه را تقویت کنیم؟
سعیکنید کمکم مدت زمان بیشتری ادرارتان را نگهدارید. برای شروع هر ۲ ساعت یک بار ادرار کنید. به تدریج این مدت زمان ۲ ساعت را افزایش دهید، اینکه چقدر این فاصله زمانی را بیشتر میکنید، به خودتان بستگی دارد ولی باید درحدی باشد که ادرار نریزد. کمکم آن را به ۳ تا ۴ ساعت برسانید. لازم نیست این تمرین را شبها انجام دهید. با انجام این تمرینها تا توانایی مثانه برای نگهداشتن ادرار بیشتر میشود.
● دو تمرین برای تقویت عضلات کف لگن
- تمرین اول: هر بار که برای ادرار به دستشویی میروید، چندبار بهطور ارادی، دفع ادرار را شروع و قطع کنید تا به این ترتیب عضلات کف لگنتان تقویت شود.
- تمرین دوم: ناحیه مقعد را سفت کنید. مانند حالتی که میخواهید مانع دفع مدفوع شوید و این حالت را برای مدت ۵ ثانیه حفظ و بعد رها کنید. در طول انقباض، نفس خود را حبس کنید. این کار را چندبار در طول روز انجام دهید. تکرار تمرین باید در حدی باشد که خسته نشوید. این تمرین را میتوانید در حالت ایستاده، نشسته یا خوابیده انجام دهید.
