سیگار کشیدن در بین زنان و مردان بیماری ها و مشکلات فراوانی ایجاد می کند که برای همگان شناخته شده هستند. طی ۱۰ سال گذشته تعداد زنان سیگاری رشد چشمگیری داشته، طوری که اگر تعداد زنان سیگاری نسبت به مردان سیگاری یک به دو بوده است، متاسفانه امروزه تعداد آنان تقریباً مساوی تعداد مردان سیگاری شده است. البته این آمار بین جوامع و فرهنگ های گوناگون فرق می کند اما آنچه مسلم است آن است که این مشکل در همه نقاط جهان یک بحث عمومی و مشترک است.
● عوارض سیگار کشیدن در زنان
▪ زنان سیگاری همچون مردان سیگاری در معرض بیماری های قلبی -عروقی، اختلالات تنفسی و انواع سرطان ها هستند. علاوه بر آن، درصد پوکی استخوان در بین زنان سیگاری بسیار بالاتر است.
▪ در دو دهه گذشته، تعداد مبتلایان زن سیگاری به سرطان سینه روند صعودی داشته است و همین امر موجب مرگ زودرس آنان می شود. همین طور تعداد مبتلایان زن سیگاری به بیماری های ریوی شش برابر شده است.
▪ سیگار کشیدن زنان خطر ابتلا به بیماری های قلبی - عروقی را در آنان دو برابر می کند و احتمال ابتلا به سرطان ریه را در آنها ۸۰ درصد افزایش می دهد.
▪ عوارض جانبی سیگار کشیدن در زنان موجب سقط جنین، یائسگی زودرس، ناباروری و تولد نوزادان کم وزن می شود که متاسفانه به رغم دانستن این موضوع، باز هم از هر پنج زن یک نفر سیگار می کشد.
▪ زنانی که در دوران بارداری سیگار می کشند، احتمال تولد کودکان معلول و بروز رفتارهای ضداجتماعی را در فرزندان شان افزایش می دهند. شایع ترین تاثیرات نیکوتین این است که بر تکامل مغز جنین تاثیری منفی می گذارد و موجب نقص سیستم عصبی کودک می شود. تحقیقات نشان می دهد تولد کودکان معلول و نارسا در زنان سیگاری سه برابر بیشتر از زنان غیرسیگاری است.
▪ دختران جوان با کشیدن حداقل پنج سیگار در روز موجب تضعیف عملکرد دستگاه تنفسی خود می شوند و این ناراحتی در دختران بیشتر از پسران جوان بروز می کند. ادامه این روند تا ۲۰سالگی موجب اختلالات تنفسی و کاهش کارایی ریه آنها می شود.
▪ متاسفانه دختران و زنان سیگاری، وابستگی بیشتری به سیگار پیدا می کنند و هنگام ترک مشکلات بیشتری دارند.
▪ آمار مربوط به مرگ و میر سیگاری ها بیش از آمار مربوط به بیماری هایی مثل ایدز یا حتی اعتیاد است.
▪ ترشح هورمون استروژن (هورمون تخمدان ها) در زنان سیگاری به شدت کاهش می یابد و موجب بروز پیری زودرس، کهولت و ناتوانی های جنسی می شود.
● از خودتان مراقبت کنید
یکی از روش هایی که موجب سلامتی، نشاط و طول عمر افراد می شود پذیرش مسوولیت رسیدگی به امور بهداشتی و سلامت جسم و روان توسط خود شخص است. اغلب مردم برای اینکه انگیزه یی برای ترک سیگار به افراد سیگاری بدهند، درباره مسائل مالی و هدر رفتن پولی که صرف خرید سیگار می شود، صحبت می کنند. در حالی که آنچه مهم تر از پول است، سلامتی بدن انسان است. واقعیت این است که ما هر روز پیرتر و فرسوده تر می شویم و اگر سلامت جسمانی نداشته باشیم، نمی توانیم از بقیه عمرمان لذت ببریم. شاید نتوان از ابتلا به بسیاری از مشکلات و بیماری های جسمی - روانی در امان ماند، ولی حداقل می توان مانع از بروز گروهی از آنان شد که علت آنها امروزه شناخته شده است. با تصمیم گیری صحیح و مناسب برای داشتن تغذیه یی مناسب، ورزش و فعالیت بدنی، حفظ وزن ایده آل، استفاده از توصیه ها و نکات پزشکی، توجه به سلامتی و بهداشت بدن و انتظارات و توقعات قابل قبول از خود، می توان با بسیاری از بیماری ها و عوارض آن مقابله کرد.
● تفاوت زنان و مردان سیگاری
پژوهش های مختلف نشان می دهد که زنان و مردان سیگاری هنگام ترک سیگار تفاوت های رفتاری متفاوتی از خود نشان می دهند. از جمله؛
۱) زنان هنگام ترک سیگار نسبت به مزه و بوی آن حساس تر از مردان هستند.
۲) درمان های رفتاری - شناختی برای کاستن از مصرف سیگار روی زنان بیشتر از مردان تاثیر می گذارد.
۳) زنان در دوران پریودهای ماهیانه شان عوارض ترک سیگار را بهتر تحمل می کنند. از این رو پیشنهاد پزشکان بر این است که زنان برای موفقیت شان در امر ترک سیگار، بهتر است در طول این ایام اقدام به ترک سیگار کنند.
۴) زنان نسبت به افزایش وزن بدن خود بعد از ترک سیگار کشیدن، حساس ترند. در حقیقت یکی از عواملی که موجب عدم تمایل زنان به ترک سیگار می شود، آن است که با افزایش وزنی حدود پنج کیلو مواجه می شوند در حالی که تحقیقات نشان می دهد با یک برنامه غذایی مناسب و انجام ورزش و فعالیت های بدنی به راحتی می توان جلوی این افزایش وزن را گرفت.
۵) بسیاری از زنان سیگاری در دوران حاملگی خود، سیگار کشیدن را ترک می کنند ولی متاسفانه در ۶۰ درصد موارد پس از ۱۲ ماه، مجدداً به سیگار کشیدن روی می آورند.
● روش های ترک سیگار
این را بدانید که هر کوششی برای ترک سیگار فرصت موفقیت بعدی شما را افزایش می دهد. سعی کنید هر بار که دست به سیگار می برید، آگاهانه باشد و به صدای نفس های خودتان گوش دهید. هنگامی که قصد ترک سیگار را دارید، یک دفترچه کوچک همراه داشته باشید تا هرگاه سیگار کشیدید، بفهمید که چه عاملی سبب سیگار کشیدن شما شده است. برای استفاده از روش های ترک سیگار، می توان از کمک های جانبی مختلفی که در این زمینه موثر و کارآمد هستند، استفاده کرد. از جمله؛
▪ کمک های خودیاری؛ افراد سیگاری، برای ترک سیگار و مقاومت در برابر شروع مجدد آن بهتر است با انجمن یا گروه هایی که به همین منظور تشکیل می شوند، ارتباط برقرار کنند. آنها پس از ارائه اطلاعات و راهنمایی لازم افراد سیگاری را نسبت به روش های گوناگون ترک سیگار آشنا می کنند.
▪ حمایت های گروهی؛ افراد سیگاری می توانند با سایر دوستان و آشنایان خود که قبلاً موفق به ترک شده اند، ملاقات هایی داشته باشند و از تجارب آنها استفاده کنند.
▪ مشاوره های فردی؛ این گونه مشاوره ها با پزشکان، روانشناسان و پرستارانی که در این زمینه تجارب ارزشمند و زیادی دارند، صورت می گیرد.
▪ دارودرمانی؛ گروهی از افراد برای ترک سیگار به دارودرمانی روی می آورند که البته به مراتب زیانش از سیگار کشیدن کمتر است. این داروها دو نوع هستند؛ قرص های نیکوتین دار و قرص های بدون نیکوتین. گروه اول قرص هایی هستند که مقدار مشخصی نیکوتین به مغز می رسانند و گروه دوم قرص هایی هستند که علائم رفتاری ناشی از سیگار نکشیدن (مثل بی قراری، کج خلقی، افسردگی و ...) را در فرد کاهش می دهند.
● چگونگی تحمل فشار ناشی از سیگار نکشیدن
همه می گویند ترک سیگار آسان است، در حالی که شاید ترک سیگار مشکل و سخت باشد ولی تلاشی ارزشمند است. اگر سیگاری ها بدانند در هر ۳۳ ثانیه یک سیگاری بر اثر عارضه قلبی، فشارخون و ناراحتی ریوی و سرطانی که ناشی از سیگار کشیدن است، می میرد به راحتی درصدد ترک آن بر خواهند آمد. افراد سیگاری و به ویژه زنانی که سیگار می کشند می توانند برای مقابله با تنش های ناشی از ترک سیگار به نکات ساده و عملی زیر توجه کنند.
۱) دلایل خود را برای ترک سیگار روی یک تکه کاغذ بنویسید و مرتباً یادداشت تان را بخوانید.
۲) هیچ گاه درباره شروع مجدد سیگار کشیدن فکر نکنید. هر وقت به خودتان گفتید «فقط یکی دیگر»، همان لحظه فکرتان را متوقف کنید و با استفاده از محرک های جایگزین دیگر، میل به سیگار کشیدن را در خود از بین ببرید. برای مثال می توانید به پیاده روی بروید یا کار جدیدی را شروع کنید.
۳) نسبت به اوقاتی که تمایل به سیگار کشیدن در شما زنده می شود، حساس و هوشیار باشید. برای مثال اگر عادت داشتید بعد از نوشیدن چای یا قهوه، سیگاری بکشید تا مدتی نوشیدن آنها را به تعویق بیندازید تا مجبور نشوید قول تان را زیر پا بگذارید.
۴) یکسری از عادات روزمره خود را تغییر دهید. برای مثال به جای سیگار بعد از غذا، مسواک بزنید یا برای پیاده روی چند دقیقه به حیاط بروید.
۵) به جاهایی بروید که افراد سیگاری حضور نداشته باشند. برای مثال زمانی که به رستوران می روید در قسمت غیرسیگاری ها بنشینید.
۶) با افرادی معاشرت کنید که سیگاری نیستند. یافتن یک دوست یا همکار صمیمی که سیگار نمی کشد و در اغلب موارد در دسترس شما باشد، می تواند بسیار مفید باشد. در مواقع دشوار او می تواند به کمک شما بیاید و مشکلات ترک را برایتان کم کند.
۷) هر روز و هر هفته یی که سیگار نکشیدید، به خودتان جایزه بدهید. خودتان را به دیدن فیلم و نمایشی دعوت کنید و با پولی که از راه سیگار نخریدن، صرفه جویی کرده اید برای خودتان یک کادوی مخصوص بخرید.
● نقش آرامش عضلانی
▪ نفس های عمیق بکشید. هوای دم خود را ۱۰ ثانیه نگه دارید و سپس با یک بازدم قوی آن را از ریه های خود بیرون دهید. این کار را روزانه چندین بار انجام دهید و هر بار ۵ الی ۱۰ بار تکرار کنید.
▪ روزی ۲۰ دقیقه به ماهیچه های بدن تان آرامش بدهید. ابتدا چشم هایتان را ببندید، ماهیچه هایتان را رها کنید و به یک کلمه آرامش بخش (مثل دریا، بهار، گل و ...) فکر کنید. این کلمه را ضمن تمرین آرام سازی عضلانی خود تکرار کنید. به این موضوع فکر کنید «چقدر خوب شد که سیگار را ترک کردید، ... مزه غذاها را بهتر می فهمید، ... صبح ها کمتر سرفه می کنید، ... و دیگر دندان هایتان بر اثر سیگار کشیدن زرد و دهان تان بدبو نمی شود.»
▪ مثبت اندیشی و افکار سازنده را در ذهن خود پرورش دهید.
● نقش ورزش و فعالیت های بدن
▪ پیاده روی و نرمش های سبک روزانه، فشار و تنش ناشی از ترک سیگار را در شما کاهش می دهد و آرامش عضلانی به همراه دارد.
▪ ورزش موجب شادی، نشاط، سرزندگی و خوش اخلاقی شما می شود.
▪ ورزش شما را مقابل وسوسه سیگار کشیدن مجدد حفظ می کند.
▪ ورزش شما را در حفظ رژیم غذایی تان کمک می کند.
▪ ورزش موجب کاهش وزن شما می شود.
▪ ورزش موجب بازسازی توان بدنی شما می شود.
با ترک سیگار می توانید مجدداً به سلامتی خود کمک کنید. بعد از شش ماه ترک سیگار، میزان ناراحتی های مختلف جسمی - روانی در افراد سیگاری به نصف کاهش پیدا می کند.
یادتان باشد زمانی که سیگار را ترک می کنید تنها سیگار کشیدن را ترک نکرده اید، بلکه هویت خود را به عنوان یک سیگاری تغییر می دهید. از آنجایی که اغلب زنان سیگاری اسیر رابطه با دوستان سیگاری هستند، ممکن است این بخش از ترک سیگار برای شما از همه مشکل تر باشد.
