ترک کردنی خطرناکتر از اعتیاد

در تفکر بعضی از افراد مواد مخدر و از جمله تریاک درمان تمام دردهاست ولی خودش درمان ندارد. اعتیاد مقوله ای است که در جامعه ما روز به روز وخیم تر می شود و دیگر افراد خاصی را در چمبره خود نمی کشاند. داستان از تریاک، شیره و هروئین شروع شد و حالا نام کریستال، شیشه، یخ و اکس را به خود گرفته است. متأسفانه در این میان مافیای مواد مخدر با متنوع کردن این مواد و نام گذاریهای جدید اقدام به جذب مشتری می کنند. از مافیای مواد مخدر که بگذریم به گروه سودجوی دیگری بر می خوریم که هدفشان در ظاهر ترک اعتیاد افراد است، اما به شکلی معتادان را از چاله در می آورند و به چاه می اندازند. تعجب نکنید، گروهی هستند که با استفاده از آمپولها و قرصها که البته هم اکنون غیرمجاز هستند اقدام به ترک دادن معتادان می کنند، اما میزان وابستگی افراد به این فرآورده های به اصطلاح دارویی به مراتب خطرناکتر از هروئین و مورفین است. این داروهای اعتیادآور و خطرناک از خانواده "بوپره نورفین" هستند. ● حکایت اول به عقیده برخی کارشناسان، اعتیاد یک بیماری است و از وابستگی شدید روحی و جسمانی فرد بیمار(معتاد) به مواد مخدر حکایت دارد. پژوهشگران یکی از مهمترین علل اعتیاد را بیکاری عنوان کرده اند، چنانچه اگر فرد بیکار باشد، دچار فشار اطرافیان می شود که برای آرامش دست به مصرف مواد مخدر می زند زیرا تصور می کند مواد مخدر منشأ آرامش روحی و روانی او هستند. مواد مخدر به داروهایی اطلاق می شود که در انسان اعتیاد جسمی و روانی و یا هر دو را پدید می آورد. امروزه بیش از یکصد نوع ماده مخدر در جهان وجود دارد که پژوهشگران بر اساس دیدگاههای خود آنها را طبقه بندی کرده اند. به طور مثال مخدرهایی که دستگاه عصبی را تحت تأثیر قرار می دهند و در آغاز احساس نشاط و شادی و سبکی ایجاد می کنند، اما بعد سستی و بی حالی؛ مانند تریاک، هروئین، الکل و قرصهای اکستازی. در زمینه مقابله و درمان معتادان به این نوع مواد مخدر پژوهشهای زیادی انجام گرفته است ولی دو روش برای درمان مورد اتفاق نظر است. یک روش معطوف به جنبه جسمانی است و در روش دوم باید معتاد از لحاظ روانی ترک داده شود. در درمان جسمانی با ساختار سلولی انسان سر و کار است و فعالیت بدن تحت تأثیر قرار می گیرد. برای درمان جسمانی، راهبردهایی از قبیل درمان پزشکی و دارویی از یک طرف و ورزش درمانی از طرف دیگر وجود دارد.مرحله روان درمانی فرآیند پویایی است که بدان وسیله به تعدیل کژرفتاری یا درمان اختلالات و غیره اقدام می کند و برای افزایش کارآمدی فرد است.از جمله عوامل مهمی که در روان درمانی معتاد مؤثر است، رفع وابستگی روانی است، چون این عامل در گرایش مجدد اعتیاد نقش کلیدی دارد. ● حکایت سکه دورو در بحث ترک معتادان در واقع وابستگی جسمانی و روانی از مهمترین دلایل میل به برگشت و یا اعتیاد مجدد است. تمام معتادان همچون سکه دو رو دارند، یک رو تمایل قوی به ترک و یک رو تمایل به ادامه اعتیاد است که این دو حالت دو روی تفکیک ناپذیر سکه اند.گروهی که علاقه به ترک دارند واقعاً تصمیم به ترک می گیرند، زیرا از مشاهده وضع جسمانی خود و مشکلاتی که برای اطرافیان به وجود آورده اند عذاب می کشند. از آنجایی که برخی در هر زمینه ای به جنبه منفی و همچنین سودجویی خود اهمیت می دهند از ترک دادن معتادان هم سوء استفاده کرده و با استفاده از داروهای غیرمجاز این افراد را از چاله در آورده و به چاه می اندازند. از جمله داروهایی که به صورت غیرمجاز و قاچاق توسط افراد سودجو که به عبارتی هدف سود بیشتر را همچون مافیای مواد مخدر دنبال می کنند و تنها تفاوتشان در ترک افراد - البته به ظاهر است- با تولید کننده و پخش کننده مافیای مواد مخدر هستند. آرش نصیری، معاون امور فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی کرمانشاه در این مورد می گوید: بسیاری از افراد مصرف این نوع مواد را به دلایل جنبه تبلیغات دارویی آن شروع نموده و به اعتیادی با پیامدهای خطرناک و جبران ناپذیر دچار شده اند. وی می افزاید: تعدادی از انواع داروهای شناخته شده خطرناک خانواده "بوپره نورفین" است که به شکل آمپول و قرصهای زیرزبانی موجود است. این مقام مسؤول خاطرنشان می کند: این داروها تحت عناوین تمجیزک، تی دی جیزک، دی جیزک، جسینور، نورجیزک و... به فروش می رسد و میزان وابستگی به فرآورده های تزریقی آن به مراتب خطرناکتر از هروئین و مورفین است. ● همسایه های دردسرساز حمید جمعه پور، کارشناس درمان شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان خراسان نیز در مورد چگونگی راهیابی این داروهای غیرمجاز که میزان وابستگی شدیدی به وجود می آورند، می گوید: این داروها به صورت غیر رسمی از مرز پاکستان و از سیستان و بلوچستان وارد ایران شد و قبل از قرصهای اکس حتی سر از داروخانه ها هم در آورد ولی به سرعت غیرمجاز اعلام شد.وی تأکید کرد: هم اکنون این داروها غیرمجاز هستند و به صورت قاچاق وارد کشور می شوند و در مطبهای شخصی و حتی منازل افراد، معتادان به صورت گروهی به ظاهر ترک داده می شوند و افراد سودجو با گرفتن مبالغ هنگفتی، کلاهبرداری می کنند. ● امان از دست این سودجوها حمید جمعه پور در مورد چگونگی ورود این گروه افراد سودجو به استان خراسان می گوید: اولین گروهی که درمان معتادان را با استفاده از این داروهای غیرمجاز در استان خراسان باب کردند از نواحی شمال و اهل ماسوله بودند و از بهمن ماه ۸۳ اقدام به درمانهای محفلی کردند. وی می افزاید: این گروه در شهرهایی همچون تربت جام، فریمان، سرخس، تایباد و حواشی شهر مشهد این به اصطلاح گروه درمانی را آغاز کردند و با استفاده از آمپولهای غیرمجاز و خوراندن برخی مشروبات به افراد اقدام به ترک معتادان می کردند. این کارشناس ارشد روانشناسی بالینی تصریح کرد: بعد از گذشت سه ماه تمام افرادی که در این مراکز غیرمجاز ترک داده شده بودند دوباره به مصرف مواد مخدر روی آوردند و خوشبختانه هم اکنون استقبال عمومی از این مراکز به دلیل عود بسیاری از معتادان ترک داده شده در این مراکز، از بین رفته است. ● مراکز زیرزمینی محمود احسان فر، جانشین دبیر شورای هماهنگی مبارزه با مواد مخدر استان خراسان در مورد مبادی ورودی این مواد به استان خراسان اظهار می دارد: این داروها نیز مانند تمام کالاهای قاچاق از مبادی غیرقانونی توسط مسافران، اتومبیل و غیره وارد کشور می شوند که از دسترس نیروها خارج است.وی تأکید کرد: وارد کنندگان این مواد از هر جایی که بتوانند این داروهای غیرمجاز را وارد می کنند ولی بیشتر از مرز پاکستان به استان سیستان و بعد خراسان و همچنین از مرز عراق به کشور وارد می شوند.وی در مورد مراکز غیرمجاز ترک خاطرنشان می کند: در کلینیکهای مجاز اصلاً از این داروها استفاده نمی شود بلکه این داروها در مراکز درمانی غیرمجاز و بیشتر در قالب یک مهمانی و به صورت زیرزمینی توسط افراد استفاده می شود. ● ما می خواهیم معتادان تزریق نکنند ولی... به گفته جمعه پور، یکی از دلایل اصلی غیرمجاز بودن بوپره نورفین وابستگی فرد معتاد از لحاظ تزریق این داروست. وی می گوید: این مواد وقتی تزریق می شوند ممکن است معتاد را دچار آلودگی کند و وی از آن به عنوان روش آسانی سوء استفاده کند، زیرا او با نوع تزریق آشناست پس بدون حضور پزشک خودسرانه اقدام به تزریق می کند.اما وی یادآور می شود که: با این که این اقلام دارویی غیرمجاز هستند و به صورت تزریقی مجوز قانونی ندارند، اما در آینده قرار است به صورت قرصهای زیرزبانی و همزمان با نظارت پزشک برای درمان در کلینیکهای مجاز مورد استفاده قرار گیرد. وی میزان وابستگی این مواد را همانند متادون توصیف می کند و می افزاید: این داروها با متادون فرقی ندارند به طوری که اگر تحت نظر پزشک استفاده نشود خود باعث اعتیاد می شود.با این حال جمعه پور تأکید می کند: این داروها برای سم زدایی و درمان کوتاه مدت و دراز مدت توصیه شده و مطالعات مختلفی حاکی از اثربخشی این مواد به عنوان نگاه دارنده است به طوری که این مواد به صورت قرص می تواند در ترک معتادان مؤثر باشد.وی معتقد است اگر از این داروها استفاده سوء شود می توان آنها را جزو مواد مخدر صنعتی محسوب کرد و از این لحاظ هیچ فرقی نمی کند. ● بهانه ای به نام "شناخته نشده" به گفته دکتر غلامحسین حقدادی کارشناس پیشگیری از اعتیاد در بهزیستی خراسان، استفاده از این داروها روش پرخطری است که شدت وابستگی زیادی ایجاد می کند. وی می گوید: این داروها به شکل قاچاق به صورت آمپول چندین سال است که توسط افرادی استفاده می شود. وی تأکید می کند: این داروها برای ترک اعتیاد مؤثر هستند ولی متأسفانه به روشی اشتباه هم اکنون در کشور ما رایج شده است و بنابراین از نظر پزشکی جایگاه علمی ندارد. دکتر حقدادی با انتقاد از این که بسیاری از مسؤولان و متولیان به بهانه ناشناخته بودن این اقلام دارویی در ابتدا جلوی ورود این داروهای غیرمجاز را نمی گیرند، می گوید: این داروها از همان ابتدا به صورت قاچاق وارد سیستم دارویی شد در حالی که در هیچ جای دنیا شناخته شده نیست و از هیچ کشوری مجوز قانونی برای مصرف ندارد.وی خاطرنشان می کند: بسیاری از مراکز غیرمجاز برای جذب مشتری از این داروها برای تبلیغ استفاده می کنند و با هدف رسیدن به سود بیشتر اقدام به فروش این داروها به مراجعه کنندگان می کنند. ● آنها آزاد هستند با این که خانواده بوپره نورفین، خانواده خطرناکی در بین داروهای شناخته شده محسوب می شوند، اما به گفته محسن وزیریان مدیر کل پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر وزارت بهداشت، علاوه بر متادون به عنوان داروی نگهدارنده مؤثر در ترک اعتیاد، داروی بوپره نورفین نیز به تازگی به صورت پایلوت در چند مرکز کشور به زودی آغاز می شود.با این حال آرش نصیری با اشاره به خطرناک بودن این مواد تأکید می کند: مصرف کنندگان این مواد به سرعت مصرف خویش را افزایش می دهند و ترک جسمی این مواد ساده ولی ترک روانی آن بسیار دشوار است. همچنین مدیر غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز عرضه داروهای بوپره نورفین را در مراکز عرضه مجاز دارو در خوزستان آزاد اعلام کرده است. دکتر حسین برزگر با تأکید بر این که اقلام مجاز این دارو در مراکز عرضه مجاز موجود است، می افزاید: این اقلام دارویی در مراکز ترک اعتیاد به تعداد مورد نیاز و بر اساس اعلام معاونت درمان دانشگاه تحویل داده می شود و تاکنون کمبودی در این زمینه وجود نداشته است. ● گفتگو بهترین راه حل است سرانجام ما نفهمیدیم بوپره نورفین، داروست یا ماده مضر!، اما بهترین روشی که امروزه توصیه می شود روش درمان معتادان با گفتگودرمانی و عمل درمانی است. در مراکزی، معتادانی که قصد ترک اعتیاد دارند جمع می شوند و تجارب خود را به دیگر معتادان انتقال می دهند. این مراکز که به NAمشهورند تحت حمایت هیچ سازمانی نیستند. بسیاری از افراد شرکت کننده در این مراکز معتقدند از آنجایی که یک فرد بهبود یافته از اعتیاد بهتر درد یک معتاد را می داند بهترین روش گفتگودرمانی است زیرا تنها راه ممکن برگشت یک معتاد به سلامتی، اراده است که باید در فرد معتاد شکل بگیرد.