تشخیص مرگ در غروب برفی جمعه!

پشت پنجره برف می‌بارد. امروز جمعه است و ملال عصر جمعه اشارتی است به همه‌ «پایان»‌های عالم. داخل اتاق، روبه‌روی شومینه نشسته‌ایم. من و مستعلی و صفاعلی. بوی خوش قهوه در اتاق پیچیده و گوش جان سپرده‌ایم به صدای آسمانی شجریان که می‌خواند: «این سبزه که امروز تماشاگه ماست/ تا سبزه‌ خاک ما تماشاگه کیست. خیام» صدای صفاعلی سکوت را می‌شکند: «چه می‌خوانی مستعلی؟» مستعلی بدون آنکه سرش را از روی کتاب بگرداند، با صدای گرم و خش‌دارش بلند می‌خواند: «امروز روز اول دی‌ماه است/ نجات دهنده در گور خفته است/ و خاک، خاک پذیرنده/ اشارتی است به آرامش. فروغ فرخزاد» کتاب‌اش را می‌بندد و رو به صفاعلی می‌کند: «راستی این مرگ چیست که این همه از آن سخن گفته‌اند، اما هیچ کس رازش را نگشوده است؟» صفاعلی تسبیح‌اش را از جیب در می‌آورد و لبخندی می‌زند: «ماهیت مرگ که به جای خود! تشخیص مرگ هم برای ما پزشکان کار چندان ساده‌ای نیست.» مستعلی که پیپ‌اش را روشن کرده، پک محکمی می‌زند. بوی توتون با بوی قهوه و صدای شجریان و رقص شعله‌های شومینه و منظره‌ بارش برف، آن هم در عصر جمعه، دیگر چاره‎ای جز فلسفیدن باقی نمی‌گذارد. من تکه چوبی را در شومینه می‌اندازم و می‌گویم: «امروز این یک پرسش جهانی است که تشخیص مرگ در بیمارستان باید بر اساس مرگ مغزی باشد یا بر اساس ایست قلبی- تنفسی؟» حرفم را صفاعلی ادامه می‌دهد: «یعنی آیا فردی که دچار مرگ مغزی شده و در نتیجه، قادر به تنفس خودبه‌خودی نیست، اما با استفاده از دستگاه ونتیلاتور گردش خود و تنفس او برقرار نگاه داشته شده، در واقع یک بیمار زنده است که عملکرد تمامی مغز خود را از دست داده است؟ یا یک جسد که تنفس و گردش خون در او به‌طور مصنوعی ایجاد شده است؟» من با سیخ شومینه، قدری هیزم‌ها را جابه‌جا می‌کنم و می‌گویم: «باید به خاطر داشته باشیم که اگر حالت اول را انتخاب کنیم، آن‌وقت پیوند عضو از فرد دچار مرگ مغزی برابر قتل خواهد بود و اگر دومی را انتخاب کنیم، قطع دستگاه ونتیلاتور از کسی که با استفاده از آن دارای ضربان قلب و تنفس است، هیچ اشکال اخلاقی نخواهد داشت.» فضای این ستون دارد تمام می‌شود، اما من و مستعلی و صفاعلی می‌خواهیم به این بحث ادامه دهیم، بنابراین در شماره‌های آتی در همین ستون این بحث را پی خواهیم گرفت. ● تشخیص مرگ در غروب برفی جمعه! پشت پنجره برف می‌بارد. امروز جمعه است و ملال عصر جمعه اشارتی است به همه‌ «پایان»‌های عالم. داخل اتاق، روبه‌روی شومینه نشسته‌ایم. من و مستعلی و صفاعلی. بوی خوش قهوه در اتاق پیچیده و گوش جان سپرده‌ایم به صدای آسمانی شجریان که می‌خواند: «این سبزه که امروز تماشاگه ماست/ تا سبزه‌ خاک ما تماشاگه کیست. خیام» صدای صفاعلی سکوت را می‌شکند: «چه می‌خوانی مستعلی؟» مستعلی بدون آنکه سرش را از روی کتاب بگرداند، با صدای گرم و خش‌دارش بلند می‌خواند: «امروز روز اول دی‌ماه است/ نجات دهنده در گور خفته است/ و خاک، خاک پذیرنده/ اشارتی است به آرامش. فروغ فرخزاد» کتاب‌اش را می‌بندد و رو به صفاعلی می‌کند: «راستی این مرگ چیست که این همه از آن سخن گفته‌اند، اما هیچ کس رازش را نگشوده است؟» صفاعلی تسبیح‌اش را از جیب در می‌آورد و لبخندی می‌زند: «ماهیت مرگ که به جای خود! تشخیص مرگ هم برای ما پزشکان کار چندان ساده‌ای نیست.» مستعلی که پیپ‌اش را روشن کرده، پک محکمی می‌زند. بوی توتون با بوی قهوه و صدای شجریان و رقص شعله‌های شومینه و منظره‌ بارش برف، آن هم در عصر جمعه، دیگر چاره‎ای جز فلسفیدن باقی نمی‌گذارد. من تکه چوبی را در شومینه می‌اندازم و می‌گویم: «امروز این یک پرسش جهانی است که تشخیص مرگ در بیمارستان باید بر اساس مرگ مغزی باشد یا بر اساس ایست قلبی- تنفسی؟» حرفم را صفاعلی ادامه می‌دهد: «یعنی آیا فردی که دچار مرگ مغزی شده و در نتیجه، قادر به تنفس خودبه‌خودی نیست، اما با استفاده از دستگاه ونتیلاتور گردش خود و تنفس او برقرار نگاه داشته شده، در واقع یک بیمار زنده است که عملکرد تمامی مغز خود را از دست داده است؟ یا یک جسد که تنفس و گردش خون در او به‌طور مصنوعی ایجاد شده است؟» من با سیخ شومینه، قدری هیزم‌ها را جابه‌جا می‌کنم و می‌گویم: «باید به خاطر داشته باشیم که اگر حالت اول را انتخاب کنیم، آن‌وقت پیوند عضو از فرد دچار مرگ مغزی برابر قتل خواهد بود و اگر دومی را انتخاب کنیم، قطع دستگاه ونتیلاتور از کسی که با استفاده از آن دارای ضربان قلب و تنفس است، هیچ اشکال اخلاقی نخواهد داشت.» فضای این ستون دارد تمام می‌شود، اما من و مستعلی و صفاعلی می‌خواهیم به این بحث ادامه دهیم، بنابراین در شماره‌های آتی در همین ستون این بحث را پی خواهیم گرفت.