تشکیل لابی عربی در امریکا از رویا تا واقعیت

معضلی که لابی عربی را آزار می‌دهد نبود هسته قدرتمند تصمیم‌گیری است. در حالی که لابی یهودی بسیار منظم و هماهنگ با هسته مرکزی عمل می‌کند و در تمامی مراحل همه با هم هماهنگند، موسسه‌های عربی نه تنها هیچ هماهنگی ندارند بلکه در بسیاری مواقع علیه یکدیگر وارد عمل می‌شوند. میزان نفوذ لابی‌های عربی در ایالات متحده به عنوان یکی از کشورهایی که بیشترین تاثیر را در تحولات جهانی می‌گذارد، موضوع روزنامه السفیر چاپ بیروت است. در ابتدای این یادداشت که به قلم ریاض طباره، سفیر سابق لبنان در ایالات متحده لبنانی نوشته شده، آمده است: لابی عربی برای نخستین بار در دهه پنجاه به تقاضای ملک سعود بن عبدالعزیز پادشاه وقت عربستان سعودی به وجود آمد. در آن موقع پادشاه عربستان از تعدادی از دیپلمات‌های امریکایی خواسته بود در برابر لابی اسرائیل، لابی عربی تشکیل دهند. هدف از تاسیس این لابی دفاع از مواضع عربی بر سر قضیه فلسطین و قانع ساختن دستگاه سیاسی امریکا برای همراهی با آن بود. این لابی مدت طولانی‌ای فعال نبود و پس از مدت کوتاهی متلاشی شد و جای خود را به مجموعه‌ای موسوم به پترو دیپلماسی داد که هدف از تاسیس آن تقویت مواضع کشورهای عربی به خصوص در زمینه نفت بود. پس از جنگ اعراب و اسرائیل در سال ۱۹۷۳ و قطع صادارت نفت کشورهای عربی به دنیای غرب و گران شدن قیمت سوخت تا چهار برابر قیمت قبلی، جایگاه این لابی به شدت مورد هجوم امریکایی‌ها قرار گرفت اما این لابی توانست در برابر فشارها مقاومت کند و با حمایت شرکت‌های نفتی توانست مقالات دفاعی گسترده‌ای را در روزنامه‌های عربی منتشر کند و رسانه‌ها را با خود همراه سازد که متعاقب آن تحرکات تازه‌ای را در کنگره نیز به وجود آورد. پس از این حرکت بود که اعراب برای نخستین بار احساس کردند که صاحب قدرت سیاسی هستند. در ادامه این یادداشت آمده است: اما این احساس قدرت چندان دوام نیاورد. چرا که لابی عربی در تحولاتی پس از آن چون انتفاضه اول در سال ۱۹۸۸، جنگ خلیج فارس دوم در سال ۱۹۹۱ و جریان‌ حمله تروریستی به برج‌های دوقلو در نیویورک و واشنگتن بسیار ضعیف عمل کرد و باعث شد بسیاری به این دیدگاه برسند که لابی عربی در ایالات متحده مرده است. گرچه در موازی با این لابی در سال ۱۹۶۷ جمعیت دانش‌آموختگان عرب دانشگاه‌های امریکا با هدف آشنا ساختن جامعه امریکایی با فرهنگ و علوم جامعه عربی تاسیس شد و فصل‌نامه مطالعات عربی را منتشر ‌کرد و توانست چهره‌های مشهوری چون ادوار سعید، ابراهیم ابولغد، هشام شرابی و غیره را به عضویت خود در بیاورد اما این موسسه در سال ۲۰۰۰ به دلیل مشکلات مالی تعطیل شد. با تعطیلی این موسسه نفوذ سازمان‌های عربی در جامعه امریکا نیز به شدت افت کرد. طباره در ادامه می‌نویسد: پس از آن اعراب فهمیدند که لابی به آن معنای واقعی کلمه ندارند و آن تعداد از موسساتی که به اسم جامعه عربی امریکا فعالند چندان مثمر ثمر نیستند از این رو تصمیم گرفتند که موسسات فرهنگی خود را تقویت کنند. قبل از سال ۱۹۸۵ برنامه‌های ضد عربی محدود به رسانه‌ها بود یا در برخی شبکه‌های خبری و رسانه‌های عمومی یا برخی کتاب‌ها و مقاله‌ها منعکس می‌شد اما به مرور نگرش‌های ضد عربی شدت گرفت و کار به رفتارهای خشونت‌آمیز با اعراب انجامید. پس از حوادث ۱۱ سپتامبر نگرش ضد عربی به اوج خود رسید. این مسئله باعث شد تا جامعه عربی کمی از رخوت بیرون بیاید و تحرکی برای اثبات موجودیت و اعمال قدرت خود انجام دهد. با همین دیدگاه مجموعه‌ای از گروه‌های ضد نژادپرستی توسط موسسه‌های عربی در امریکا شکل گرفتند که پیش گام آن جیمز ابو رزق، سناتور عربی الاصل امریکایی بود. حرکت ابورزق باعث شد تا موسسات کوچک عربی که هیچ تاثیری در جامعه امریکایی نداشتند دوباره تقویت شوند و به فکر تاثیرگذاری در جامعه امریکا بیفتند. نویسنده سپس اظهار نظر می‌کند، با این حال و به رغم گذشت سه نسل از گروه‌های صاحب نفوذ سیاسی در ایالات متحده و تمام فعالیت‌هایی که افرادی مثل ابو رزق انجام دادند لابی به معنای واقعی کلمه که به طور واقعی کاری همانند آن انجام دهد هنوز در امریکا شکل نگرفته است. در حالی که در مقابل اعراب، لابی یهودی با تشکیل موسسه ایپاک بیشترین نفوذ یهودی را در ایالات متحده ایفا می‌کند و به راحتی علیه منافع عربی و اسلامی از قضیه فلسطین گرفته تا دیگر اختلافات جامعه عربی مثل سوریه و لبنان در امریکا تاثیر می‌گذارد، جامعه عربی هنوز نتوانسته یک لابی قدرتمند ایجاد کند. جیمز زغبی در این باره می‌گوید: «لازم است که هر کشور عربی به موازات مصالحش لابی‌ای در امریکا داشته باشد اما ما اعراب امریکایی در جریانات سیاسی هیچ قدرت چانه‌زنی سیاسی نداریم و به تبع آن لابی‌ای نیز تشکیل نداده‌ایم. حقیقت این است که ما نمی‌توانیم مشارکت اعراب امریکایی به خصوص نخبگان و نامزدهای مختلف را برای تقویت لابی خود جذب کنیم، در حالی که سیاست‌های امریکایی به روال خود اتخاذ می‌شوند طرح لابی عربی همچنان روی میز مانده و هنوز شکل نگرفته است. این در حالی است که لابی یهودی برای رسیدن به خواسته‌هایش دست به هر کاری می‌زند.» نویسنده در انتها می‌نویسد: با تمام این احوال چهار نکته درباره لابی عربی خودنمایی می‌کند، نخست این که تا کنون به معنای واقعی کلمه لابی عربی‌ای شکل نگرفته اگر هم گرفته برای حفظ و پیشبرد منافع عربی نبوده بلکه تنها برای آماده ساختن افراد عربی برای رساندن آنها به مناصب حکومتی در درون نظام امریکا بوده که آنها هم در نهایت حرکتی در جهت منافع امریکا و نه منافع عربی انجام داده‌اند. دوم این که اگر لابی‌ عربی‌ای در امریکا شکل گرفته یا در روزهای اولیه فعالیتشان تعطیل شده یا اگر هم نشده هنوز در ابتدای کارش است و هنوز زمان زیادی مانده تا شناخته شود. چون هنوز روابطش با دیگر جریان‌ها عقیم است و این موضوع خصوصیات یک لابی را از آن صلب کرده است. سوم این که همین موسسه‌های معدودی که شکل گرفته‌اند نیز نتوانسته‌اند همانند لابی یهودی که نخبگان یهودی امریکا را در خود جای داده نخبه‌ای به سمت خود جلب کنند و تاثیر گذار باشند. چهارم این که بزرگترین معضلی که لابی عربی را آزار می‌دهد نبود هسته قدرتمند تصمیم‌گیری است. در حالی که لابی یهودی بسیار منظم و هماهنگ با هسته مرکزی عمل می‌کند و در تمامی مراحل همه با هم هماهنگند، موسسه‌های عربی نه تنها هیچ هماهنگی ندارند بلکه در بسیاری مواقع علیه یکدیگر وارد عمل می‌شوند.