تعبیر رویا در حکمت و عرفان نوین

دانشمندان در خصوص چگونگی و کم وکیف رویا و نحوه خواب دیدن نظرات متفاوتی دارند .اما در کل رویا و خواب یغنی ؛درک وفهم و دیدن صحنه های مشابه زندگی عائی ویا هر تجربهٔ افکار، تصاویر یا احساساتی است که هنگام خواب (خصوصاً در خواب‌های همراه با حرکت تند چشمان انجام می‌پذیرد. خواب حالتی است که انسان در طی آن از خواس پنج گانه خود بی خبر است گوش نمیشنود زبان یخن نمی گوید وگوش نمی شنود والی اخر …رویا ممکن است شامل ادراک ودیدن اتفاقات عادی و روزمره و یا حتی غیرعادی و عجیب و غریب بشود. انسان‌ها بصورت تاریخی همواره اهمیت زیادی برای رویا قائل بوده به طرق مختلف به آن نگریسته‌اند. به عنوان مثال گروهی آن را پنجره‌ای به سمت عوالم بتلا و غیر مادی و معنایی یا اطلاع از حاب و گذشته، آینده و یا دنیای مردگان در نظر گرفته‌اند. برخی از بزرگان ودانشمندان جوابهای خلاقانه‌ای برای سؤالات فکری یا عاطفی خویش در رویاها یافته‌اند، و هنرمندانی ایده‌های هنری نوینی از خواب اتخاذ کرده‌اند. . فروید عقیده داشت که خواب از آن جهت حائز اهمیت می‌باشد که امیال سرکوب شده‌ای که خودآگاه از آنها مطلع نیست عموماً به اشکال نمادینی در خواب ظاهر می‌شوند نظریه دیگر متعلق به یونگ بوده که خواب را افشاگر ذهن ناخودآگاه می‌دید. به عقیده یونگ خواب حوادث آینده را پیشبینی کرده، و به نکاتی در شخصیت خواب بیننده که شخص از آنها غافل شده‌است اشاره می‌کند. نظریه‌ای دیگر خواب را بر اساس بارهای الکتریکی ای که محرک بخش‌های مربوط به حافظه مغز هستند توضیح می‌دهد.. گروهی براساس دانش و عقیده و گرایش مادی و معنوی خود؛عقاید خاصی ارائه داد ه اند. برخی از این گروه ها تجربی و علم گرا بوده و هر چیزی را که در قالب پنچ حس بدر یایند برای خود شان قابل قبول است و چیزها ی غیر از آن را قبول ندارند. بعد از رنسانس اروپا و پیشرفت در دانشهای مادی و تجربی این گرایش در علوم غالب شد وتا کنون هم مانده است..البته تقویتعلوم تجربی با زوایا و روشهای گواگون همراه شد ولی درکل به چند شکل ظهور کرد ..مثلا در میان اینها بودند گروهی و عده ای که انکار خداوند می کردند و یک عده هم که به عکس به خداوند اعتقاد داشتند و گروهی بینابین بودند و…به هر حال هر کس از زلویه دید علمی ودریچه خاص معنوی سعی به پاسخ گوئی در خصوص رویا و خواب دیدن کردند. افرادی مثل یونگ و فروید سعی کردند به تجزیه و تحلیل این موضوع بپردازند که آیا یبن زندگی روزمره و رویابینی ارتباطی هست ؟واگر هست چگونه است ؟ زیگموند فروید کتابی به نام تعبیر خواب دارد .زمانی خواب‌ها را «جاده اصلی به ناهشیار (ناخودآگاه)» نامیده بود . برخی از کارهای فروید در این زمینه در کتاب «فوق آمده است. فروید اعتقاد داشت هر خوابی، برای تحقق یک آرزوست و او این نظریه‌اش را تا به آخر حفظ کرد، حتی با وجود کنار گذاشتن ایده اولیه‌اش در مورد این که تمام خواب‌ها و رویاها دارای زمینه و محتوایی جنسی هستند. از نظر فروید، مفهوم ارضاء یا تحقق آرزو، لزوماً به معنی جستجوی لذت نیست زیرا مثلاً فردی ممکن است آرزوی «تنبیه شدن» داشته باشد. با وجود این، ایده آروزی «مخفی» که در پس هر رویا نهفته است، به عنوان نقطه کلیدی و مرکزی روانکاوی فرویدی باقی مانده است.این کتاب، متن کلاسیک تحلیل و تفسیر خواب است. فروید در این کتاب، بسیاری از مفاهیم کلیدی که بعداً محور اصلی روانکاوی قرار گرفتند را معرفی کرده است.کتاب «تعبیر خواب» یکی از کارهای کلاسیک در تاریخچه روان‌شناسی است کتاب تعبیر خواب ابتدا در سال ۱۸۹۹ در آلمان انتشار یافت و فروش اولیه آن ناچیز و ناامید کننده بود.کتاب تعبیر خواب به تشریح اعتقادات فروید مبنی بر این که خواب‌ها بسیار نمادین هستند و شامل معانی آشکار (محتوای آشکار) و نیز افکار ناخودآگاه (محتوای نهفته) می‌باشند، می‌پردازد. به عقیده فروید، خواب‌ها، آرزوهای ناخودآگاه ما در لباس مبدّل هستند. علیرغم تمایل فروید به نتیجه‌گیری کلّی، کمبود شواهد علمی، تأکید بیش از حد بر روابط جنسی، و برخی دیده‌گاه‌های افراطی او، این کتاب به عنوان کار مهم و تأثیرگذاری در تاریخچه روان‌شناسی باقی مانده است. از کتاب «تعبیر خواب» به عنوان نقطه شروع روانکاوی، نامبرده می‌شود. این کتاب، اثر جالب و مهیجی است که استعداد منحصر به فرد فروید را به عنوان یک نویسنده و نظریه پرداز جاه‌طلب آشکار می‌سازد. ● رویا در ادیان: ▪ یهودیان و تعبیر خواب؛ می توان گفت اولین کارها و آثار منظم در باب تعبیر توسط یهودیان شکل گرفته است.. در کتاب عهد عتیق، رویا به عنوان کانالی ارتباطی از دنیای ماورای طبیعت به دنیای انسانی در نظر گرفته شده که از طریق آن وحی یا بصیرت‌های پیامبرانه به انسان‌ها منتقل می‌شود (مثلادر سفرپیدایش فصل ۱۵ آیه ۱، اشعیای نبی فصل ۲۹ آیه ۷،ایوب فصل ۳۳، آیات ۱۴-۱۶ را ببینید). رویا وسیله انتقال وحی به اکثر پیامبران بیان شده، ولی موسی تنها پیامبری معرفی شده که خداوند چهره به چهره با او صحبت نمود (سفر اعداد فصل ۱۲ آیه ۶ تا ۸ را ببینید). یوسف ودانیال دو مفسر برجسته رویا هستند که این قابلیت خود را هدیه‌ای از جانب خداوند می‌دانستند. تمامی رویاهای عهد عتیق بدون استثنا به وقایع آینده اشاره داشته، یا هشداری نسبت به وقوع حادثه‌ای میدهند. رویاها اکثراً نمادین بوده و نیاز به تعبیر دارند، چنانچه بجز موارد اندکی معنی رویا برای شخصی که آن را دیده واضح نیست. کتب متأخرتر عهد عتیق دیدگاه اشکال گیرانه تری نسبت به رویا دارند (اشعیا فصل ۲۹ آیه ۸، ایوب فصل ۲۰ آیه ۸،جا معه فصل ۵ آیه ۶). کتب ایوکریفا ا متعلق به آن زمان نیز بیانگر رواج دیدگاه‌های اشکال گیرانه نسبت به رویاها بوده (کتاب حکمت یشوخ بن سیراخفصل ۳۴ آیات ۱ تا ۷ را ببینید) و کابوس‌ها پریشانی‌هایی به حساب می‌آمدند که اشرار به آن دچار میشوند. علمای یهودی دیدگاه‌های مختلف و ناسازگاری نسبت به رویا بیان کرده‌اند: از طرفی رویاها بی اثر خوانده شده‌اند، یا بازتاب دهنده تفکرات شخصی که خواب دیده بوده ، یا اینکه الزاماً شامل مقداری یاوه و پرت و پلا هستند یا اینکه «خوابی که تفسیر نشده مانند نامه‌ای که خوانده نشده» که هیچگاه غیر ممکن را نشان نمی‌دهد و همیشه تا حدی بر آورده می‌شود. از طرف دیگر، برخی خواب‌ها را بسیار جدی میگیرفتند، چنانچه اگر کسی در خواب عهدی یا طرد کردنی کسی را می‌دید، خواب حکم اجرایی داشت و فقط توسط مجمع ده نفره می‌توانست از باطل شود. فصل ۳۴ آیات ۱ تا ۷ را ببینید) و کابوس‌ها پریشانی‌هایی به حساب می‌آمدند که اشرار به آن دچار میشوند. علمای یهودی دیدگاه‌های مختلف و ناسازگاری نسبت به رویا بیان کرده‌اند: از طرفی رویاها بی اثر خوانده شده‌ان، یا بازتاب دهنده تفکرات شخصی که خواب دیده بوده ، یا اینکه الزاماً شامل مقداری یاوه و پرت و پلا هستند یا اینکه «خوابی که تفسیر نشده مانند نامه‌ای که خوانده نشده» که هیچگاه غیر ممکن را نشان نمی‌دهد و همیشه تا حدی بر آورده می‌شود. از طرف دیگر، برخی خواب‌ها را بسیار جدی میگیرفتند، چنانچه اگر کسی در خواب عهدی یا طرد کردنی کسی را می‌دید، خواب حکم اجرایی داشت و فقط توسط مجمع ده نفره می‌توانست از باطل شود. تلمود معانی نمادینی برای تفسیر خواب بیان کرده که برخی از آنها به شرح زیر است: خروس جوان نشانه بدنیا آمدن پسر بوده، ورود به استخر نشانه رییس مدرسه مذهبی شدن؛ اسب سفیدی که ایستاده یا چهار نعل می‌رود نشانه فال نیک بوده، ولی اسب سرخی که چهار نعل می‌رود نه؛ تمامی حیوانات بجز فیل، میمون یا جوجه تیغی نشان خوبی میباشند. در سنت یهودی، راه‌هایی جهت تبدیل رویای ترسناک به رویای نیک نیز پیشنهاد شده‌است که شامل خواندن آیات خاصی از کتاب مقدس (مانند غزلهای سلیمان فصل ۳ آیه ۷ و ۸)، صدقه دادن، یا روزه گرفتن می‌باشد. نام این روزه خاص ta’anit ḥalom [] بوده که حتی در روز سبت (شنبه)،روش هشانا یایوم کیپور ممکن است گرفته شود ▪ رویایینی در قرآن چهار کلمه مختلف در قرآن به معنای رویا به کار رفته‌اند. سه کلمه اول که در معنی رویای خوب عبارتند از: ـ کلمه = رویا؛ میزان تکرار = ۶ (سوره یوسف آیات ۵، ۴۳ و ۱۰۰؛ سوره اسرا آیه ۶۰؛ سوره صافات آیه ۱۰۵؛ سوره فتح آیه ۲۷) ـ کلمه = منام؛ میزان تکرار = ۴ که دو بارش به معنی خواب است (سوره روم آیه ۲۳؛سوره زمر آیه ۴۲) و دو بارش به معنی رویا (سوره انفال آیه ۴۳، سوره صافات آیه ۱۰۲) ـ کلمه = بشرا؛ به معنی خبر خوب است، «رویا» یکی از تفاسیر «بشرا» در سوره یونس آیه ۶۴ می‌باشد. کلمه‌ای که قرآن در معنی رویای بد به کار می‌برد: ـ کلمه = حلم؛ میزان تکرار = ۲ (در عبارت أَضغَث أَحْلَمِ (به معنی خواب‌های مشوش) در سوره انبیاء آیه ۵؛ سوره یوسف آیه ۴۴) تفسیر رازی رویاهای قرآن را به سه دسته تقسیم می‌کند: (۱) آنهایی که پیام یا توصیفی که در رویا آمده به واقعیت تبدیل می‌شود (مانند خواب محمد در حدیبیه که فتح مکه را پیشگویی میکرد)؛ (۲) رویاهایی که پیام رویا در جهت بر عکس برآورده می‌شود (مانند خواب ابراهیم که مضمونش قربانی کردن پسرش بود)؛ (۳) رویاهایی که نیاز به مفسر دارند (مانند چهار خواب ذکر شده در سوره یوسف). ● تفسیر از خواب ▪ فرضیات اولین فرضیه رویا توسطویلهلم وندت و در اواسط قرن نونزدهم پیشنهاد شد اگر چه پیش از وندت برخی از متفکران دوران روشنگری رویا را به فعالیت مغزی نسبت داده بودند، ولی این دیدگاه‌ها به دست فراموشی سپرده شده بود و بصورت جدی دنبال نشده بود. بر اساس فرضیه وندت در هنگام دیدن رویا، برخی از فعالیت‌ها مغزی مانند تصویر سازی و عاطفه تشدید شده ولی برخی دیگر مانند حافظه و خودآگاهی از کار می‌افتند). پس از او فروید نظرات وندت را ادامه داد، ولی بزودی بدلیل موجود نبودن داده‌ها و اندازگیری نظرش را تغییر داده تفسیری روانشناسانه از رویا ارائه داد که رویا حاصل سرکوب شدن امیال درونی ناخود آگاه توصیف می‌کند. ▪ منابع برای نظریه پردازی در مورد رویاها نظریه پردازی در مورد رویاها نیازمند جمع آوری داده‌ها و تحلیل آنها می‌باشد. از آنجایی که مشاهده مستقیم رویاهای افراد مختلف ناممکن می‌باشد، رویاها باید از بخش قابل مشاهده رفتاری انسان‌ها استنتاج شوند. اما اینگونه روش‌های جمع آوری داده و اهدافی که این روش‌ها دنبال می‌کنند، خود بر روی نتایجی که نهایتاً گرفته می‌شوند تأثیر می‌گذارند. گزارش‌هایی که از خواب افراد در محیط خانه جمع میشوند با آنهایی که در آزمایشگاه جمع آوری میشوند تفاوت‌هایی می‌دارد (عموماً خواب‌هایی که در خانه دیده میشود ماهیت احساسی و جنسی بیشتری دارند). افراد بندرت بصورت فوری ذکر می‌کنند که خوابشان را رنگی دیده‌اند، اما پس از پرسیدن سؤالات دقیق عموماً وجود رنگ‌ها را در خوابشان ذکر می‌کنند. زمان خواب روی آن تأثیر می‌گذارد، مثلا خواب‌های صبح عموماً غنی تر و پیچیده تر از خواب‌های اول شب است. همچنین آنچه که شخص پس از بیداری از خوابش به یاد می‌آورد، با آنچه پس از گذشت مدتی زمان در وضعیت بیداری به یاد می‌آورد متفاوت است. خواب‌های افراد مختلف دارای ویژگی‌های منحصر به فرد می‌باشد ▪ ویژگی‌های گزارش‌های خواب تخمین خواب بیننده از مدت زمانی که خواب آنها طول کشیده از خوابی تا خواب دیگر می‌تواند بسیار متفاوت می‌باشد. از این مشاهده میتوان نتیجه گرفت که طول زمانی واقعی خواب نیز ممکن است از خوابی تا خواب دیگر بسیار متفاوت باشد. هنگامی که از افراد در آزمایشگاه سؤال شد که فوراً خواب خود را توضیح دهند، عموماً طول آنها بسیار کوتاه میباشد: ۹۰ درصد خواب‌ها طولشان از ۱۵۰ کلمه کمتر بوده و طولانی ترین خواب‌ها از ۱۰۰۰ کلمه نیز میگذشت. هنگامی که سؤالات بیشتری از آنها پرسیده شده، گزارش خواب آنها طولانی تر شده چنانچه یک سوم خواب‌ها از ۳۰۰ کلمه رد میشدند. رویاها عموماً خودمدار بوده و خود شخص یک بازیگر در خواب می‌باشد. به ندرت دنیای خواب بدون جمعیت و خالی میباشد. به صورت تقریبی دو سوم افرادی که در خواب ظاهر میشوند افرادی هستند که شخص می‌شناسد. عموماً این افراد آشنایان نزدیک بوده و افراد خانواده در یک پنجم خواب‌ها حضور دارند. بتصویر کشیدن عجیب و غریب عجیب افراد در خواب نادر می‌باشد. گزارش‌های رویا عموماً تصویری می‌باشد. در زمان‌هایی که خواب تصویری نیست شخص رویا بیننده ممکن است آن را به فکر کردن در حال خواب توصیف کند تا به رویا دیدن. اگر چه اکثر خواب‌ها حاوی ویژگی‌های صوتی میباشند، ولی عموماً اینگونه ویژگی‌ها در خواب برجسته نیستند. وجود ابعاد احساسی در خواب‌های معمول است. در خواب‌های خیلی احساسی، ترس، نگرانی و پس از آن خشم بیشترین تکرر را دارند. احساسات مسرت آمیز از میان بقیه احساسات دوستانه بیشتر اتفاق می‌افتد. در بین افرادی که در آزمایشگاه روی آنها آزمایش صورت گرفته خواب‌های با غلظت جنسی بالا نادر می‌باشند ▪ منشأ رویا رابرتو کاساتیمعتقد است که محتویات رویاها اکثراً ساخته و پرداخته ذهن هستند، زیرا: گاهی اوقات رویاها تحت تأثیر شرایط محیط خارجی قرار می‌گیرند، ولی در این حال بین آنچه در رویاها اتفاق می‌افتد و وضعیت دنیای فیزیکی خارج توافق نظاممندی وجود ندارد. بعلاوه تحریکات خارجی مانند صدای زنگ ساعت نیز ممکن است وارد خواب اشخاص بشود. همچنین آزمایش‌ها نشان داده‌است که ارتباطی میان خواب دیدن و فعالیت شدید مغز، حرکت نکردن ماهیچه‌ها، و در برخی حیوانات حرکت سریع چشم وجود دارد. اگر اشخاص را در این وضعیت مغزی از خواب بیدار کنیم به سادگی و به شفافی رویای در حال دیدن خود را به یاد می‌آورند ● رویا از دیدگاه زیست شناسی هر نظریهاز رویا باید پنج مشخصه زیر را توضیح دهد: ـ تصورات زنده و روشن (خصوصاً تصاویر و حرکات) ظاهر شده در رویا ـ عواطف و احساسات شدید، خصوصاً ترس، شادی و خشم ـ پذیرش و واقعی پنداشتن رویا توسط شخص خواب بیننده، چنانچه گویی اتفاقات واقعاً در بیداری می‌افتند. ـ قطعه قطعه بودن خواب و عدم خودسازگاری آن از نظر زمان‌ها، شخصیت‌ها، مکان‌هایی که وقایع در آنها اتفاق می‌افتند. ـ فراموشی اکثر این خواب‌ها علیرغم شدت زیاد این واقعیت مجازی. عموماً یاد آوری خواب کار سختی است مگر اینکه شخص در وضعیت رم (REM) از خواب برخیزد که حتی در همین حالات نیز قسمت زیادی از آنچه اتفاق افتاده قابل بازیابی از حافظه نیست. برخی ها سعی کردند دنبال سمبل و نشانه ها بروند و آنها را دسته بندی کنند و در مرحله دوم آن را با مسائل روز تجزیه و تحلیل کنند. ● مسائل فلسفی رویا شباهت‌های بین مشاهده رویا و مشاهده واقعیت این سؤال را بر می‌انگیزد که چگونه میتوان بین بین این دو تفاوت قائل شد. برتراندراسل معتقد بود که «واضحاً امکان دارد که آنچه ما تجربه زندگی در بیداری میخوانیم تنها یک کابوس مداوم و غیر معمول باشد»، و اینکه «من فکر نمیکنم که در حال حاضر در حال خواب دیدن هستم، ولی آن را نمیتوانم اثبات کنم.» فلاسفه عموماً شفافیت و پیوستگی تجربه بیداری در مقایسه با تجربه رویا را تفاوتی کلیدی در نظر می‌گیرند. بگفته رنه دکارت «حافظه هیچگاه نمیتواند خواب‌های ما را به یکدیگر یا به کل مسیر زندگی ما مربوط کند، در حالی که وقایعی که در حال بیداری برای ما اتفاق می‌افتند دارای اتحاد میباشند.»راسل نیز تجربه بیداری را یکنواخت دانسته ولی رویا را بسیار نامنظم می‌دید. ماهیت رویا موضوع جنجال برانگیزی بوده چنانچه برخی از فلاسفه اینکه رویا تجربه‌ای است که هنگام خواب رخ میدهد را زیر سؤال برده‌اند و استدلال میکنند که رویا را باید آنها را بر اساس آنچه ما هنگام بیداری «بیاد می‌آوریم» فهمید گروه هائی هم که معتقد به وجود خداوند هستند هرچتد نظری واحدی در خصوص خواب ندارند ، باما درکل ه اعتقاد آنها برخی از خوابها می تواند نوعی مکاشفه روحانی باشد .به شکلی ارواح یا نفوس انسانها از وقایعی که در جهان رخ داده و می دهد وبا خواهد داد ، به دلایل و وسایل خاصی نوعی از اطلاعات را می گیرد .گاه رویا به عنوان تذکر به فرد تلقی می شود و یا مثلا دیدن مرده ای در خواب می باشد و یا اینکه در قالب دیدن صاحبان و بزرگان دین می باشد.حتی درمواردی می توان در سوابق اهل عرفان خوابهائی را شناسائی کنیم که مدعی شدند که با خداوند ملاقات کرده اند و خواب خدا را دیده اند در تذکره الاولیاء شیخ عطار برخی مثالها ازاین دست دیده می شود… البته باید توجه داشت که گاهی اوقات انسان ممکن است توهم هم پیدا کند .دلیل این توهم گاه در کمبود برخی مواد در بدن است و گاه به اطلاعات و خاطرات روز مره مربیوط است.اگر فردی در طول روز به صورت مدام کاری انجام داده یا در فکری بئره که مدام مرور می شود..یا انجام دادن برخی ریاضت ها ، گرفتن روزه های طولانی و حتی مصرف برخی مواد مخدر و و یا تکرار برخی تلقینات در هیپنوتیزم ، کمبود برخی از ویتامیها و فلزات اساس در بدن و غیره سبب رویابینی است..که بعدا و به مرور در مورد هر کدام صحبت می کنیم . در آثار و احوال زندگی یکی از نویسندگان معروف در عرفان سرخ پوستی یعنی کارلوس کاستاندا ، در ایام جوانی او دریک سفر دریایی با کشتی است که؛ کشتی اش در دریا می شکند وی پس از انهدام کشتی به تحته پاره ای می چسبد و در دریا به همراه امواج طی رمسیر کرده ومی ود تا سرانجام در جزیره ای می افتد و مجبور می شود که مدتی در آن جزیره یکه و تنها زندگی کند .او بدون داشتن همدم و امکانات ووسایل زندگی او قات خود راسپری می کند.چون غذایی ندارد از سر اجبار برای رفع گرسنگی بیشتر نارگیل می خورد ، با خوردن شیر نارگیل و نارگیل یه ویژه بدون غذای دیگر و در زمان ضعف به انسان یک حالت خلسه دست می دهد .کاستاندا هم بدلیل سبک شدنش و خوردن غذای محدود قادر می شود ارواح را ببیند .به تدریج با تعدادی از ارواح تماس پیدا می کند که برخی از ارواح خوب و برخی بدبود ند. ولی از آنها اطلاعاتی می گیرد. سپس با پیگیری در کار و هوشی که دارد با برخی از سرخ پوستان آشنا می شود و از آنها اطلاعاتدیگری به دست می آورد ..به تدریج به جمعبندی آنها می پردازد و مر کنار اطلاعات حاصل شده از ارواح ودرست است ولی اشاره کردیم او مطالب ذهنی خودش را هم اضافه می کند..می توان گفت در کل ۱۵ درصد از مطالب کتابهای او واقعی است و باقی یا ۸۵ درصد حاصل تخیلات او است . با انتشار این کتب و بعد از آنکه بکاستاندا به شهرت می رسد به فساد اخلاقی رو ی می آورد و خانواده اش از او دور می شوندباید قبول کرد که .هنر اصلی و مهم کاساندا آن بوده که تجربیات خودش را با مسائل هندی و اسلامی مخلوط می کند و معجونی می سازد که در تمام دنیا مورد توجه است. او بخش مهمی از آثارش را به خواب و رویا اختصاص داده است..در یکی از آثارش در مورد رویا بینی صحبت می کند. ر کتاب قرآن مجید هم در خصوص رویا بحث شده و به ویژه معجزه یکی از پیامبران یعنی یوسف ع تعبیر خواب بوده است..و نیز برای بسیاری از پیامبران ب اولیا ارتباط با عالم بالا بیشتر به صورت نوعی مکاشفه در بین خواب و بیداری بوده است …غالبا دیدن رویا و خوابق درست و صادقه نیاز به شرایط جسمی و روحی و فردی و محیطی خاص دارد.در باب رویای بزرگان واولیا هم این هست مثلا .این نوع مکاشفات نمی تواند در زمانی باشد که بدن سنگین و خسته است و اساسا” وقتی خواب درست و صادق و بهتر دیده می شود که بدن سالم بو ده و حسته و افسرده و ناپاک و..نیست و جریان خون در بدن روان و استاندارد و خوب باشد …افرادی که ذهن درگیر و خیلی مشغول دارند و یا در محیط و هوای آلوده و غذای بد هستند فعالیت بدنی زیادی دارند یا دچار بیماری های بد می شوند غالبا” نمی توانند خواب ب درست و صاف و با تعبیر و صادق بینند و این مطالب نشان دهنده رابطه بین جسم سالم و روح و نفس سالم است! چارچوب و کلیات دیدن حواب در دوران معاصر در کل مثل خوابهای دوران قدیمی است.اما چون مصادیف زندگی و نشانه ها و…زیادتر شده و تغییر یافته پس در دیدن خواب هم این عناصر زیاد تر شده است.به عبارت بهتر مردم زمان ما؛ با مشکلات و مسایل جدیدی روبرو شده اند..که برای تعبیر خواب آنها تغبیر کننده نمی توان فقط با رجوع به کتب قدیمی :خوابها را تعبیر کردوتعبیر خواب علاوه بر افاضه و الهام الهی نیازمند توجه به مسایل جدید در حوامع مدرن هم باشد.خواب و خواب دیدن به عوامل متعددی وابسته است ، از جمله فرد و شرایط حال و هوا و سلامتی و غذا و اخلاق و …در مجموع ما سه نوع خواب داریم ؛ خوابی که محصول تجربیات روزانه است گاهی اتفاقات روزانه در هنگام شب توسط مغز مرور می شود ممکن است این خوابها درهم و پراکنده وناراحت کننده باشیند و یا به شکل کابوس نمایان شوند در دنیای افسانه‌ها، کابوس پدیده‌ای ترسناک و وحشت‌زا است. یک روح شیطانی که افراد خفته را تسخیر می‌کند. امّا در دنیای امروز، هنگامی که از کابوس صحبت می‌کنیم منظورمان خواب ترسناکی است که با احساس پریشانی و نومیدی همراه است. جنبه خون آشامی کابوس‌های افسانه‌ای می‌تواند سرنخ خوبی درباره کابوس‌ها به طور کلی در اختیار بگذارد زیرا از نظر روان‌پویشی، کابوس‌ها تصاویر هیجانات خام و ابتدائی نظیر پرخاشگری و خشم هستند که به روان‌هوشیار یا خودآگاه ما ملحق نشده‌اند. بنابراین، ما تمایل داریم با این جنبه‌های «زشت» زندگی ناخودآگاهمان به صورت تصاویر ترسناک در خواب روبرو شویم. کابوس در دوران کودکی بسیار شایع است زیرا زمان رشد هیجانات ماست و هنگامی است که همگی ما درگیر هیجانات ابتدایی و خامی چون پرخاشگری و خشم هستیم. کابوس‌های آسیب‌زا می‌توانند یکی از نشانه‌های متعدد اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) باشند. کابوس‌های تکراری و مزاحم که بعد از یک سانحه پیش می‌آیند غالباً شامل موضوعات نمادینی هستند که منعکس کننده آسیب اصلی است و به تهدید زندگی، تهدید به طرد شدن یا از دست دادن هویت ارتباط دارد. با وجودی که کشف این موضوعات در روان درمانی می‌تواند باعث بهبود انطباق شخصی گردد، کابوس‌ها ممکن است همچنان ادامه یابند. بنابراین، کابوس‌های آسیب‌زا را باید به گونه‌ای متفاوت از سایر خواب‌ها مورد درمان قرار داد. دانستن این که دلایل روان‌شناختی وجود این کابوس‌ها چیست، کفایت نمی‌کند. ما به رویدادی «آسیب‌زا» می‌گوئیم که احساس امنیت قبلی ما از «خود» را مختل سازد. و در نتیجه، برای رهایی از آسیب، باید فعالانه در صدد تغییرات خودآگاهانه در زندگی برآئید تا تصورات ویرانگر و آسیب رسان خود درباره زندگی و «هویت» را سازگار سازید. برای مثال، «حساسیت‌زدایی سیستماتیک» به عنوان بخشی از درمان چند بعدی برای PTSD می‌تواند در کاهش بازآفرینی آسیب، بسیار موثر باشد. خیلی از مردم از دیدن خواب‌های ناراحت کننده با تصاویر ناخوشایند، علیرغم داشتن یک زندگی ظاهراً آرام و مسالمت‌آمیز، شکایت دارند. و می‌پرسند: «ذهن ناخودآگاه من چه می‌خواهد به من بگوید؟» دلایل مختلفی برای این گونه خواب‌ها وجود دارد: ۱) نخست این که خواب‌ها می‌توانند راهنمایی‌های ناخودآگاه باشند. شاید به طریقی به اعتقاداتتان پشت پا زده‌اید، یا چیزی را فراموش کرده‌اید، و یا خواسته‌ای را برآورده نکرده‌اید. مثلاً کسانی که در میانسالی در آستانه تغییر شغل باشند ممکن است خواب ببینند که در مدرسه به دنبال یک کلاس درس می‌گردند یا خود را در جلسه امتحان نهایی ببینند در حالی که می‌دانند در تمام سال فراموش کرده‌اند در کلاس حاضر شوند. بدین ترتیب احساس وحشت و سراسیمگی موجود در خواب به احساس واقعی وحشت از ناکامی در شغل جدید در زندگی جاری آن‌ها اشاره می‌کند. ۲) دوم این که خواب‌ها ممکن است هشداری باشند بر پایه گناه و تقصیر. برای مثال، تصور کنید که از بانکی که برای آن کار می‌کنید اختلاس کرده‌اید. آنگاه خواب‌هایی می‌بینید درباره دزدانی که وارد خانه شما شده‌اند و چیزهایی را به سرقت برده‌اند. خوب، در این حالت، خواب شما تصویری است از چیزی که برای شما اتفاق افتاده که مشابه صدمه‌ای است که شما به کس دیگری زده‌اید. این تشابه غالباً در کابوس‌های کودکان روی می‌دهد: کودک در بیداری احساس عصبانیت و خشم نسبت به والدین دارد و در عین حال، ظرفیتِ شناختی لازم برای بیان این احساسات به صورت آزادانه را ندارد. در نتیجه، در ناخودآگاه او، این خشم به صورت تصاویر تهدیدآمیز کابوس، علیه آن‌ها بازگردانده می‌شود. ۳) سوم این که خواب‌ها می‌توانند اشاره‌ای به یک شوک روحی یا ضربه عاطفی سرکوب شده باشند. همان گونه که پیشتر گفته شد، کابوس‌ها غالباً همراه هستند با دردهای هیجانی ضایعه‌ای که در دوران بلوغ و بزرگسالی تجربه شده است. امّا اگر یک ضربه عاطفی یا ضایعه‌ای در دوران کودکی سرکوب شده باشد، خواب‌های منعکس کننده شدّت و عمق هیجانی آن ضایعه ممکن است در طول زندگی- به صورت وسواس تکرار- باقی بمانند تا آن که سرانجام آن ضایعه به ذهن خودآگاه ما راه یابد و بهبود یابد. ۴) چهارم این که خواب‌ها ممکن است دلشوره‌های روانی باشند. این پدیده نادری است امّا برای برخی افراد اتفاق می‌افتد. در واقع، حداقل یکبار برای خود من اتفاق افتاده است. با وجود این، توصیه من در اینجا این است که این خواب‌ها را نادیده بگیرید. اگر این خواب‌ها حاوی جزئیات کافی درباره این که «چه موقع»، «کجا» و «برای چه کسی» این اتفاق خواهد افتاد نباشند، و در نتیجه نتوان از آن جلوگیری کرد، بنابراین چنین دلشوره‌هایی بی‌فایده و بیهوده هستند. من هنوز به خوبی به یاد می‌آورم که یکبار در خواب چند نفر را دیدم که در رودخانه کوچکی بازی می‌کردند و از آبشارهای کوچکی پائین می‌پریدند. ناگهان آب زیادی در رودخانه جاری شد و همه را با خود برد. صبح روز بعد، به هنگام خوردن صبحانه، تیتر روزنامه توجهم را جلب کرد. وقتی مقاله را خواندم نزدیک بود نفسم بند بیاید. روز قبل، چند ماجراجو در کوه‌های سوئیس بر روی رودخانه‌ها و آبشارها مشغول موج سواری بوده‌اند که ناگهان توفان بزرگی برخاسته و همه آن‌ها را با خود برده بوده است. و یا درهم بی ربط و پراکنده باشند ..برخی خوابها هم داستان کاملی دارد به عبارت دیگر منظم هستند گاهی موضوع خواب منظم است گوئی همزمان ودر لحظه:در حال دیدن یک یا دو خواب هستند. برخی افراد خواب خود را به صورت کامل می بینند وبه یاد دارند .. اما عده ای هم خواب خود را به طور کامل یا ناقص فراموش می کنند .این به معنای آنستکه همه آدمها خواب می بینند ولی عده ای بدلایلی ؛کاملا” فراموش میکنند و برخی قسمتهائی از خواب را بیاد می آوردند اما چند ساعت بعد از بیدار شدن فراموش می کنند…گروهی از آدمها هم که روح و نفس ارامی دارند به وضوح خواب را به خاطر می سپارند .البته گاهی از اوقات برخی خوابها که عنوان تذکر به انسان را دارد حتی برای کسانی که تمام خواب خودشان را فراموش می کنند به صورت واضحی در حافظه آنها می ماند این قبیل خوابها غالبا” دارای تعبیر است و از جهت تذکر و یادآوری برای آن فرد می باشد.برخی از خوابها نشانه ای از نیازهای روزمره است ممکن است مربوط به نیاز لباس ، کار ، خرید لوازم مختلف و نیازهای جنسی باشد این نیازها در اثر تکرار روزانه در مغز ثبت شده ؛ که ممکن است در حالت خواب به صورتهای مختلف درخواست نشان داده شود و اصطلاح شتر در خواب بیند پنبه دانه از همین جا است شتر پنبه دانه را دوست دارد ولی امکان خوردنش را ندارد ناچارا” در خواب می بیند! گروه دوم خوابهائی است که صادق است خواب صادق به معنای آنستکه فرد از وقوع حادثه ای در آینده و یا در زمان نزدیک مطلع شود این گونه خوابها یا واضح هستند یا غیر واضح ؛ اگر فردی دارای روح و نفس پاک و آرام باشدخوابهای روشن و واضح می بیند در غیر این صورت خوابها غیر واضح و به اصطلاح سمبلیک است . از اینجاست که ضرورت تاویل و تعبیر بوجود می آیدساده ترین مثال این است اگر کسی از پشت یک شیشه کثیف یا بخار گرفته به چیزی نگاه کند یا آنکه در فضائی باشد که نیمه تاریک یا مه آلود است در این صورت او می تواند چیزهائی را ببیند اما نمی تواند با دقت و وضوح آنها را شناسائی کند..دومین مطلب آن است که برخی از مفاهیم و معانی اساسا” متعلق به جهان مادی نیست از این رو دارای ابهام و حتی تضاد می باشدبه عنوان مثال اگر فردی ببیند که مرده است یا دیگری را به صورت مرده ببیند این به معنای آنست که در آینده نزدیک تغییرات کیفی در زندگی او بوجود خواهد آمد یا اگر ببیند در حال دفع مدفوع است و یا پاها و اندام او الوده به مدفوع انسانی است به معنای آنست که به او مال و ثروتی خواهد رسید و اگر خواب بیند که طلا و یا فلز گرانبها پیدا کرده است زندگی او دچار ناراحتی و سختی خواهد شد یا اینکه اندوهی به او خواهد رسید.نکته ای که باید به آن اشاره کرد آنست که افرادی که در زمینه های عرفان و سلوک کار میکنند به شرط آنکه دارای نیت خوب باشند می توانند صاحب خوابهای صادقه گردند .این جمله به معنای آنست که ادعا کردن افراد یا درست کردن شکل و قیافه خاص و ذکر اسامی درویش و عارف و غیره برای پاکی نفس و روح اساسا” موثر نیست و ممکن است بسیاری در جهل مرکب باشند ..ریرا آنچه در این وادی موثر است صدق و خلوص و صفا و بی نیازی و پاکی در جسم وروح و فکر و..است.. به قیافه وظاهر و ادعا و لباس و عنوان و شهرت نیست..و به علاوه هر آنکس که مدعی امور معنوی است و حتی هم اهل معنا باشد اولا” تافته جدا بافته ای نیست و دوم حق مطالبه چیزی از دیگران ندارد چون دارای صفت معنوی است ویا قدرتی و علمی دارد…او نمی تواند داعیه ای برای تفوایش کند و سوم آنکه باید ادعای خود را اثبات کند.مثلا اگر کسی مدعی تعبیر خواب بود باید چند بار او را امتحان کرد و در صورت صحت در اکثر موارد به او اطمینان کرد نه آنکه به او امتیازی داد در جهت تعبیر رویا به چند نمونه اشاره میکنیم یک نفر پرسیده است که : ▪ تعریف خواب :خواب دیدم که در سالنی در حال کوتاه کردن موهای افراد هستم و این کان به شکل سالن آرایشگاه مردانه است چند نفر به انتظار نشسته بودند در بین آنها فردی بود با من آشنا است آما رابطه زیادی با من ندارد او هم منتظر بود تا من موهای او را کوتاه کنم. نمونه دوم خواب از ما پرسیده اند : پدر من هر سال در روز عاشورا در زادگاهش چند دیگ غذا به عنوان نذری به مردم می دهد من در خواب دیدم در محل درست کردن غذا هستیم و آشپز بالای دیگها ایستاده ولی چند دانه انگور روی غذاها ریخته شده است در حالت خواب تعجب کردم چرا باید داخل چنین غذائی انگور باشد در حین توزیع غذا عده ای بما حمله کردند و قصد زدن و کشتن ما را داشتند و من و پدر و خانواده سوار ماشین شدیم و فرار کردیم اما تعقیب کنندگان با سر و صدای زیادی دینال ما می دویدند و سنگ و چیزهای دیگر به سوی ما پرتاب می کدند به طوری که شیشه ماشین ماهم شکست حال کمی در به موضوع این دو خواب توجه کنید. ▪ تعبیر خواب اول:هر دو خواب توسط افرادی دیده شده که تقریبا” آرام و سبک هستند در خواب اول فرد در زندگی روزمره اش به عنوان یک وظیفه برای کمک به دیگران اقدام می کند و این امر ممکن است گاه موجب اختلال در زندگی شخصی او هم بشود و فردی که منتظر نشسته است و رابطه کمی با سلمانی دارد به زودی نیازمند کمک خواهد بود. به عبارت دیگر چندی بعد آن دوست به بیننده خواب مراجعه خواهد کرد. ▪ تعبیر خواب دوم : در رابطه با خواب دوم این پدر از مال حلال خود به دادن نذر غذا به مردم می پردازد اما احتمال دارد در آینده افرادی بخواهند در دادن این نذری مشارکت نمایند اما از آنجا که مال و ثروت آن افراد آلوده به حرام است در نتیجه خیر و برکت آن غذا از بین رفته و حتی ممکن است این غذا موجب دردسر و درگیری شود ذکر این نکته ضروری است که بسیاری از مردم تصور می کنند که با شرکت در عزا داری ها یا سینه زدن یا قمه و زنجیر کوبیدن به ثواب خواهند رسید! برخی هم ممکن است از مال خود غذا و شربتی تهیه کرده و عمدتا” به دوستان ، آشنایان و همسایگان دهند نه آنکه در این کار فقرا و محرومان را حمایت نمایند! ضمن آنکه غالبا” منشاء مال معلوم نیست و غالبا” به حرام آلوده است در نتیجه چنین کاری ثمری نداشته و نمی تواند از ثواب برخوردار باشد! انگور نشان آنست که می تواند تبدیل به الکل شود و آن نذری را آلوده نماید پس بهتر است که این فرد از مشارکت دادن افرادی که منشاء مال و حرام و حلال بودن آن معلوم نیست خودداری و جلوگیری کند ولو آنکه از مقدار غذا هم کاسته شود! نوعی دیگر از خوابها شفاف تر است که اگر فرد ممارست و دقت داشته باشد می تواند بقیه خواب را پیدا کند . در مرحله بعد خواب واضح می شود و بعد اطلاعات در مورد خودش و دیگران به فضل خداوند متعال به فرد داده می شود. افراد هم در چند دسته اند برخی ها مطلقا” خواب نمی بینند آنها ذهن و روح سنگین دارند .خواب می بینند ولی کاملا” از یادشان می رود ، عده ای هستند که یادشان می ماند خواب دیده اند ! عده ای هم گوشه هائی از خواب را بیاد دارند و به صورت کامل یا در شکل اکثریت آن بیاد می آورند گاهی اوقات با بیدار شدن خواب را بیاد می آورند اما بعد از چند دقیقه کاملا” فراموش می کنند و برخی هم هستند که آنها خواب را فراموش نمی کنند و یا قسمتی را فراموش می کنند . از گذشته تا به امروز درباره خواب بحث بوده و در کتابهای مختلفی در این زمینه نوشته شده است بهترین کتاب خوابنامه ابن سیرین است که گفته می شود به نقل از حضرت یوسف است در حالی که نمی تواند درست باشد زیرا از آن حضرت چیزی باقی نمانده است و اگر در کتابهای دینی هم سخن می آید تحریفاتی همراه شده است بعلاوه اعتقاد ما اینست که مسائل و مشکلات آدمها در هر دوره و نسل متفاوت است بنابراین خواب که تا حدودی نیاز به تعبیر دارد نمی تواند با قواعد قدما کاملا” تطبیق یابد اگر در خواب ببیند که موهایش بلند شده است و یا بد حالت و سفید شده است به معنی آن است که او با مشکلات خانوادگی و اجتماعی روبرو خواهد شد و یا در خواب ببیند موش در خانه اش وجود دارد نشان دهنده آنستکه مشکلات کوچکی از سوی نزدیکان و اهالی خانه بوجود می آید که عمدتا” مالی است! یا ببیند ریش در آورده و یا ریشش را زده هر کدام تعبیر خاص خود را خواهد داشت. برخی خوابها از طریق سیر دادن و مکاشفه صورت می گیرد در واقع شکلی از خواب است زیرا در بیداری فرد به مشاهده عالم معنا می پردازد، سیر دادن و مکاشفه می تواند از طریق روشهای خاصی که استاد ما آموزش می دهد در فرد یا افراد بوجود آید در این روش فرد می تواند در حالت بیداری به گذشته یا آینده یا زندگی افراد سفر کرد و آنها را یا حوادث آتی و گذشته را به صورت نوعی خواب در بیداری دید. که روش بسیار ناقص و همراه با اشتباهات آن از طریق هیپنوتیزم صورت می گیرد ( ما در مورد هیپنوتیزم و چگونگی انجام آن با دلایل فیزیولوژیک آن در آینده سخن خواهیم گفت) سوره هائی در قرآن وجود دارد که قرائت آن در مدت محدود و معین می تواند وضوح و ضحت خوابها را تنظیم و فرد را به سوی رویا بینی خاص ببرد ، ما در آینده با این مباحث اشاره خواهیم کرد. باید نتیجه گرفت هم چنان که عقل ( روح ) سالم در بدن سالم است لازمه رویابینی صادق و خوب هم در داشتن روح و بدن سالم است.