جای خالی را با خدمات مناسب پر کنید

جمعیتی بیش از ۷۵ میلیون نفر برای کشوری که مردم آن به استفاده از خدمات بانک ها خو گرفته اند، پتانسیلی است برای پیشبردصنعتی که بانکداری نوین نام دارد. انتقادات زیادی به نظام اقتصادی بانک پایه در کشورمان واردشده است، اما در حقیقت این فرصتی است که با استفاده از آن می توان ظرفیت های بالقوه اقتصادمان را در این حوزه شکوفا کنیم، کما این که مثال های فراوانی را می توان از اقتصادهای بانک محور موفق دنیا – مانندآلمان و ژاپن – برای اثبات این ادعا مطرح کرد. از سوی دیگر جوان بودن جمعیت کشورمان، نهادینه کردن خدمات نوین بانکی را آسان می سازد. ● پول های فرصت ساز علاوه بر خصوصیات جمعیتی، نقدینگی موجوددر جامعه هم می تواندمحرکی برای ارایه خدمات جدیدو سنتی بانکی باشد. طبیعی است که بانک ها برای جذب این نقدینگی تمام تلاش خودرا به کار گیرندو از بانکداری الکترونیک در راستای این هدف بهره جویند. برای مثال در بسیاری از کشورهای دنیا هم اکنون دستگاه های دریافت پول نقددر سطح خیابان ها وجودداردو مردم به راحتی می توانندبدون مراجعه به بانک، پول های نقدخودرا به سپرده تبدیل کنند. متأسفانه هنوز چنین سازوکاری در ایران رایج نشده است. ● کم و کسر ها برخی کاستی ها در کشورمان خودمبنای فرصت هایی بی بدیل خواهندبود. در حال حاضر درگاه های پرداخت الکترونیک از سوی بسیاری از بانک های کشورمان ایجادشده اند. برخی بنگاه ها به طور مجزا از این خدمات بهره می گیرند. اما هنوز نمی توان فروشگاهی اینترنتی را یافت که عمده مایحتاج مردم را برآورده سازد، در حالی که اکثر کشورهای پیشرفته دنیا از چنین امکاناتی بهره مندند. بانک ها به راحتی می توانندبا همکاری فروشگاه ها و بنگاه های مختلف و همچنین تضمین امنیت خریدهای اینترنتی مردم، فروشگاه های جامع اینترنتی را پایه گذاری کنند. این روش، هم به دریافت تخفیف از فروشندگان، هم به کاهش هزینه های توزیع و هم به صرفه جویی در وقت و کاهش هزینه کفش سابی منجر می شود. از سوی دیگر جای خالی برخی نهادها و ابزارهای مالی در بازار سرمایه، بانک ها را برای حضور در این بازار متمایل کرده است. برای مثال تا چندی پیش بانک های سرمایه گذاری در کشورمان وجودنداشتندو در حال حاضر برخی بانک ها با احداث شرکت های تأمین سرمایه به ارایه خدمات این نوع بانکداری مشغول شده اند. به عبارت بهتر بانک ها با توجه به سابقه و مقبولیتی که نزدمردم دارند، می توانندهلدینگ های خدمات مالی را راهبری کرده و به ارایه انواع خدمات مالی بپردازند. این فرصتی است که هنوز توجه چندانی به آن نشده است. ● بانکداری اختصاصی مدیریت ثروت اشخاص خدمتی است که از دو قرن پیش در کشور سوییس – مهدبانکداری نوین دنیا - رواج داشته، اما رشدو توسعه آن به سه دهه گذشته باز می گردد. این نوع بانکداری سودآوری سرشاری را به همراه دارد، به طوری که هم اکنون حدود۷۵ درصداز درآمدبانک UBS و ۶۰ درصداز درآمدبانک Barclays از طریق این خدمت نوین به دست می آید. بایدتوجه داشت که برای ارایه هر چه بهتر خدمات بانکداری اختصاصی نبایدتنها به بازار پول بسنده کرد، چرا که مشتریان خاص به انواع مختلف خدمات مالی احتیاج دارند. حتی خدمات مشاوره پزشکی، حقوقی، مالیاتی، مسافرتی و رفاهی در حیطه بانکداری اختصاصی قابل تعریف اند. در واقع می توان گفت در این بخش هم یک هلدینگ خدمات مالی در راستای ارایه بانکداری اختصاصی بسیار موفق تر عمل خواهدکرد. به عبارت بهتر این هلدینگ ها نقش سوپر مارکت بانکی را ایفا می کنندکه خدماتی همچون خدمات بیمه ای، لیزینگ، صرافی و مواردی از این دست را در چنته دارند. بنابراین حرکت بانک های تجاری ما به سمت تشکیل چنین هلدینگ هایی خودگامی مؤثر در پیشبردبانکداری نوین در کشور خواهدبود. جالب اینجا است که هر چه فاصله طبقاتی بیشتر بوده و عمده ثروت های کشور در اختیار گروه خاصی باشد، مشتریان این خدمت نوین بانکی افزایش می یابند. بنابراین با توجه به فاصله طبقاتی موجوددر کشورمان می توان به موفقیت این شیوه نوین امیدوار بود. به این ترتیب می توان ثروت های کلان اشخاص را به جای این که صرف خریدکالاهای لوکس وارداتی گردند، با مدیریت صحیح صرف تجهیز تولیدداخلی نمود. البته نبایداز نظر دور داشت که نکته منفی بانکداری اختصاصی همین افزایش فاصله طبقاتی است، چرا که عملاً برای ثروتمندتر کردن ثروتمندان پایه گذاری شده است. برای حل این معضل بایددست به اصلاحاتی در سیستم مالیاتی کشور زد. این خدمت برای نخستین بار توسط بانک اقتصادنوین در کشور ارایه شده است. ● چاقوی دو لبه خدمت دیگری که بانکداری نوین به جامعه بشری عرضه می دارد، ارایه پول الکترونیک است. این پول در دو نوع بانام و بی نام و به دو شکل آنلاین و آفلاین قابل عرضه است. در حال حاضر پول الکترونیک بانام و آنلاین - همان کارت های اعتباری بانکی که به نام اشخاص صادر شده و با اتصال به شبکه بانکی قابل استفاده اند– در کشورمان رایج شده است. اما پول های الکترونیک بی نام و یا پول های الکترونیک آفلاین – که با ایجاداعتبار امکان مصرف مازادبر دارایی را فراهم می کنند– تقریباً بدون استفاده اند. در واقع مشکل اعتبار سنجی مشتریان در کشورمان عمده ترین مانع بر سر راه این خدمت نوین محسوب می گردد. در اینجا نبایداز این امر غافل شدکه پول الکترونیک در کنار مزایایی که دارد– مانندصرفه جویی در وقت و هزینه انتشار کاغذ، امنیت، سهولت مبادله و کاهش هزینه های نیروی انسانی در بانک ها – می تواندمعایب بزرگی برای اقتصادبه همراه داشته باشد. در واقع رواج پول الکترونیک بدون لحاظ کردن پشتوانه پول نقد، حجم نقدینگی را افزایش می دهدو همراه با افزایش سرعت گردش پول، در صورتی که با تولیدهمراه نگرددآثار تورمی مخربی به دنبال خواهدداشت. واضح است که شرایط تولیدی و تورمی کنونی کشورمان از این ناحیه به شدت آسیب پذیرند.