«عزت الرشق» عضو دفتر سیاسی جنبش مقاومت اسلامی فلسطین حماس در رابطه با آخرین تحولات فلسطین با مرکز اطلاع رسانی فلسطین گفت وگویی انجام داده که متن این مصاحبه پیش روی شماست.
۱) با توجه به نشست شورای مرکزی سازمان آزادی بخش فلسطین جنبش حماس نتایج این نشست را چگونه ارزیابی می کند؟
بی تردید محمودعباس رئیس غیرقانونی تشکیلات خودگردان فلسطین و گروه اسلو و جریان خیانت پیشه در برنامه ها و طرح ها و اقدامات و مواضع خود دچار نوعی سرگردانی و بلاتکلیفی هستند و تمدید دوره فعالیت پارلمان و مؤسسات تشکیلات خودگردان ازسوی شورای مرکزی ساف کاری غیرقانونی است. البته باید به این مسئله نیز اشاره کنم که شورای مرکزی ساف اصلا فاقد صلاحیت و اختیارات لازم است؛ چرا که آن نسخه ای مختلط و متشکل از کمیته اجرایی و شورای مرکزی است و هیچ قدرت و اختیاراتی برای انحلال و یا تمدید دوره فعالیت پارلمان ندارد. پس باید توجه داشت که از یک طرف دوره ریاست قانونی این شورا از مدتها پیش به پایان رسیده است و از سوی دیگر، براساس قانون اساسی فلسطین پارلمان تا زمان انتخاب پارلمان جدید و ادای مراسم تحلیف قانونی به فعالیت خود ادامه داده و اختیارات آن محفوظ می ماند.
بنابراین پارلمان نیازی به تمدید دوره قانونی فعالیت ازسوی هیچ طرفی ندارد و ازطرف دیگر، هیچ کس قدرت و صلاحیت انحلال آن را نیز ندارد و شورای مرکزی به هیچ وجه صلاحیت و اختیار انحلال مجلس قانونگذاری را ندارد.
اما در ارتباط با تمدید دوره ریاست محمودعباس ازسوی شورای مرکزی سازمان آزادی بخش فلسطین نیز باید بگویم که این شورا صلاحیت و اختیار انجام چنین کاری را ندارد؛ چرا که دوره قانونی ریاست عباس بر تشکیلات خودگردان از یک سال پیش تمام شده است و اختیارات وی از لحاظ قانونی و حقوقی از او سلب شده است و شورای مرکزی نه می تواند دوره ریاست وی را تمدید کرده و نه اختیارات رئیس تشکیلات خودگردان را به رئیس کمیته اجرایی ساف محول کند و این مسئله خلاف قانون است. از همین رو، ما در همین جا اعلام می کنیم که این اقدامات آنها جز مانور و حرکات نمایشی چیز دیگری نمی تواند باشد و هیچ نتیجه ای را برای آنها در پی نخواهد داشت؛ چرا که ما مشروعیت آنها را قبول نخواهیم کرد و محمود عباس و پست ریاست تشکیلات خودگردان و گروه اسلو همچنان نامشروع باقی خواهدماند و چاره ای جز پذیرش آشتی ملی و برگزاری انتخابات پس از تحقق توافق ملی ندارند.
۲) آیا احتمال می دهید که عباس بر روی درخواست خود برای برگزاری انتخابات به صورت یکجانبه اصرار و پافشاری داشته باشد؟ دراین صورت جنبش حماس چه واکنشی را از خود نشان خواهد داد؟
آنها درنشست شورای مرکزی ساف خواستار برگزاری یکجانبه انتخابات نخواهندشد؛ چرا که آنها یکبار این طرح خود را مطرح کردند که با شکست مواجه شد و پس از اینکه محمودعباس خواستار برگزاری یکجانبه انتخابات ریاستی و پارلمانی بدون تحقق آشتی ملی و بدون موافقت جنبش حماس شد، وادار به عقب نشینی از این درخواست خود وتعویق انتخابات به آینده شد. ما می گوییم که به انتخابات به عنوان راهکاری دمکراتیک برای انتقال مسئولیت اعتقاد داریم، اما این انتخابات نباید ازسوی یک طرف تحمیل شده و یا بدون تحقق توافق ملی میان گروه های فلسطینی برگزار شود، بلکه باید به عنوان بخشی از آشتی ملی گروههای فلسطینی و نه جایگزینی برای آن مطرح باشد؛ چرا که برگزاری انتخابات در شرایط ناشی از شکاف داخلی به معنای طولانی تر شدن مدت این شکاف از جنبه های سیاسی و جغرافیایی است.
۳) بحث آشتی ملی و مذاکرات در این زمینه به کجا رسیده است؟
جنبش حماس چه در گذشته و چه در حال حاضر از مسئله آشتی ملی استقبال کرده است، اما متأسفانه طرف مقابل متشکل از محمود عباس و اطرافیان وی با آشتی ملی موافق نیستند و موانع زیادی بر سر راه آن قرار می دهند. از سوی دیگر، برادران مصری که مسئولیت نظارت بر آشتی ملی را بر عهده دارند در حال حاضر شروطی را برای امضای طرح پیشنهادی قاهره در زمینه آشتی ملی بر جنبش حماس وضع می کنند و در عین حال از پذیرش خواسته های این جنبش سرباز می زنند و این غیرقابل قبول است؛ چرا که حماس ملاحظاتی را برای طرح آشتی ملی مطرح کرده است و برخی اصلاحات و اضافات صورت گرفته در طرح پیشنهادی قاهره خارج از چارچوب توافقات صورت گرفته میان طرف های فلسطینی ذی ربط در زمینه آشتی ملی هستند و برخی مسائل بدون توافق گروه های فلسطینی و یا به صورتی متفاوت نسبت به توافقات صورت گرفته در طرح مذکور گنجانده شده اند و بندهای دیگری نیز حذف شده اند.
با وجود این، جنبش حماس تنها برخی ملاحظات را در مورد طرح آشتی ملی مطرح کرده است و هیچ کس نمی تواند بدون اعمال خواسته های آن خواستار امضای این طرح شود؛ چرا که حماس جنبشی بزرگ و دارای پایگاه مردمی گسترده در میان ملت فلسطین است و باید با آن براساس احترام برخورد شود. ما نیز متقابلا برای طرف مصری و برادران خود در قاهره احترام قائل هستیم، اما این مسئله نمی تواند دلیلی باشد که قاهره با استفاده از آن سعی در تحمیل طرح خود به طرف های ذی ربط و یا جنبش حماس داشته باشد.
۴) موضع حماس در مقابل مذاکرات بی نتیجه سازش چیست؟
مذاکرات و راهکار سازش عملا به بن بست رسیده است و البته این مسئله برای ما جای تعجب ندارد؛ چرا که از آغاز بر این مسئله تأکید کرده ایم که مذاکرات سازش بیهوده است و هیچ نتیجه ای را برای طرف فلسطینی به دنبال نداشته و باعث احقاق حقوق آنها نخواهد شد. ما از آغاز این مسئله را اعلام کرده بودیم؛ چرا که با ماهیت طرف صهیونیستی آشنا هستیم و می دانستیم که تل آویو هیچگاه حاضر به بازگرداندن حقوق فلسطینیان نخواهد شد، بلکه همان طوری که حقوق ملت فلسطین به زور سلب شده است، باید از راه زور و قدرت نیز پس گرفته شود. گروه اسلو در مدت اخیر سیلی های سختی را از طرف مقابل خورده است که مصادیق آن را می توان در مخالفت نتانیاهو با تعلیق شهرک سازی و تأکید وی بر تداوم این روند و از سوی دیگر، عقب نشینی آمریکا از مواضع خود و حمایت از موضع رژیم صهیونیستی در این زمینه مشاهده کرد که در کل به تضعیف هر چه بیشتر گروه اسلو منجر شده است و آنها مجبور هستند که علاوه بر امتیازدهی های گذشته، اکنون نیز برخی امتیازات را به طرف صهیونیستی واگذار کنند. گروه اسلو در حال حاضر به بن بست مذاکرات سازش اعتراف کرده است و از همین رو، ما از آنها می خواهیم که این مسئله را با صداقت و صراحت تمام با ملت فلسطین در میان بگذارند و برنامه سیاسی دیگری را به جای برنامه قبلی شکست خورده خود در پیش گیرند.
آنها نباید در حالت سرگردانی باقی بمانند و محمود عباس نمی تواند مذاکرات بیشتر را به عنوان گزینه جایگزین مذاکرات شکست خورده انتخاب کند. ملت فلسطین ملتی مبارز و جهادگر است و نباید عباس و گروه وی بر مذاکره و سازش با طرف صهیونیستی تأکید کنند و باید گزینه جایگزینی به جای این راهکار شکست خورده اتخاذ کنند. از سوی دیگر آنها باید از راهکارهای دیگری مانند راهکار مقاومت استفاده کنند و ما در جنبش حماس اعلام می کنیم که درصدد اعلان طرح جدیدی به منظور نجات فلسطین از وضعیت کنونی و اجماع گروه های فلسطینی بر روی برنامه ای دیگر هستیم که نیازهای سیاسی و خواسته های ملت فلسطین را تأمین کرده و ستون مقاومت و پایداری و عامل وحدت شهروندان فلسطینی در مقابل چالش های پیش روی خود باشد.
ما معتقدیم که نباید بیش تر از این سعی در مذاکره و اتلاف وقت داشته باشیم، اما سؤال این است که آیا واقعا این گروه از حوادث پیش آمده درس عبرت خواهند گرفت؟ من معتقدم که اراده محود عباس و گروه اسلو ضعیف تر از آن است که از این راه دست بردارند، بلکه به رغم به بن بست رسیدن مذاکرات آنها همچنان منتظر خواهند ماند که خود را به کاروان مذاکرات ملحق کنند و منتظر اشاره آمریکا برای بازگشت بر سر میزه مذاکره و تداوم مذاکرات خواهند ماند. از همین رو ما امیدی به تغییر شیوه آنها نداریم و می دانیم که آنها کاملا به رژیم صهیونیستی چشم امید بسته اند و منافع آنها با این رژیم گره خورده است. به عبارت دیگر ما امیدی به بازگشت آنها از راه بن بست خود و انتخاب راه جدید نداریم.
۵) آخرین تحولات صورت گرفته در مورد مسئله تبادل اسیران چیست؟
مذاکرات جدی و حساسی در این زمینه در جریان است، اما ما بنا به مصلحت سعی می کنیم از ذکر جزئیات این مذاکرات و نتایج حاصل شده خودداری کنیم و نمی خواهیم با اظهار نظرهای متعدد در رسانه های گروهی باعث شویم ضربه ای به این مسئله وارد شود. واقعیت این است که برخی طرف ها سعی در ماهیگیری از آب گل آلود دارند و می خواهند در روند قرارداد مذکور مانع تراشی کنند. حتی برخی طرف های داخلی از جمله گروه اسلو سعی در اعمال فشار علیه رژیم صهیونیستی برای تعویق مبادله دارند و نمی خواهند این قرارداد و دستاورد تاریخی به دست جنبش حماس رقم بخورد. من خودم با توجه به حضورم در کادر رهبری جنبش حماس از جزئیات این مسئله اطلاع دارم، اما نمی خواهم درباره جزئیات این مسئله اظهار نظر کنم. ما نمی خواهیم احساسات و درد و رنج های اسرا و خانواده های آنها را نادیده بگیریم، اما سعی می کنیم با صبر و حوصله در این مسئله مبادله ای شرافتمندانه را به انجام برسانیم و اطمینان می دهیم که گلعاد شالیت نظامی صهیونیستی اسیر جنبش حماس در نوار غزه جز در سایه مبادله شرافتمندانه اسرای فلسطینی رنگ آزادی را نخواهد دید.
۶) آیا می توان گفت که این قرارداد در آینده نزدیک نهایی خواهد شد؟
ما تلاش خود را در این زمینه انجام می دهیم، اما هنوز برخی مسائل وجود دارد که نیازمند پیگیری و حل هستند و تاکنون خیره سری های اسرائیل در برابر خواسته های جنبش حماس مانع از تحقق مبادله شده است، ولی ما صبرمان زیاد است و سعی می کنیم با تأنی و حوصله در این زمینه مبادله بهتری انجام دهیم.
۷) جنبش حماس بیست ودومین سالگرد تأسیس خود را جنش گرفت، کارنامه حماس پس از این ۲۲سال را چگونه ارزیابی می کنید؟
فلسفه اصلی تأسیس جنبش حماس براساس پیروزی و آزادسازی سرزمین فلسطین و حفظ کرامت ملت فلسطین و اخراج اشغالگران از سرزمین فلسطین شکل گرفته است. زمانی که جشن حماس در ۲۲سال پیش تأسیس شد جهاد و مقاومت و مبارزه علیه دشمن صهیونیستی و آزادی سرزمین فلسطین را در رأس اهداف و اولویت های خود قرارداد و از همین رو، در بیست ودومین سالگرد تأسیس این جنبش، جهاد و پایداری و دستاوردهای عظیم و محبوبیت مردمی بالای آن در میان ملت فلسطین و دیگر ملت های عربی و حتی آزادگان سراسر جهان را به خود جنبش و ملت فلسطین و امت های عربی و اسلامی تبریک عرض می کنیم. حماس در طول این سال ها اقدامات مهمی را انجام داده است و بزرگترین رهبران این جنبش جان خود را در راه دفاع از وطن فدا کرده اند و چنین جنبشی مطمئنا به حیات خود ادامه داده و در نهایت به پیروزی خواهد رسید.
حماس با دفاع از حقوق ملت فلسطین و مخالفت با هر گونه امتیازدهی در زمینه حقوق ملت و خون شهدا کارنامه درخشانی از خود نشان داده و باعث حفظ آرمان فلسطین و مانع از کوتاهی در زمینه دفاع از حقوق و اصول شده و در حالی که برخی گروه ها راه مقاومت را ترک کرده اند و محمود عباس با افتخار از مخالفت خود با مقاومت و حتی مقاومت با استفاده از سنگ سخن می گوید این جنبش به راهکار مقاومت اعتبار بخشیده و همچنان پرچم مقاومت را برافراشته نگهداشته است. در فرهنگ این جنبش هیچ انسانی نمی تواند عرصه مقاومت را خالی کند و در واقع ما ادامه دهنده راه شیخ عزالدین قسام هستیم که شعار «سرانجام این جهاد پیروزی و یا شهادت است» را سر می داد. ما به جهاد خود ادامه خواهیم داد و معتقدیم که این راه باید تا پیروزی به اذن خداوند ادامه یابد. جنبش حماس امروزه باید به ملت خود که از حمایت آن دست برنمی دارند، افتخار کند؛ چرا که این ملت علاوه بر حمایت همه جانبه و گسترده از آن، مشروعیت مبارزه و جهاد و حتی مشروعیت قانونی را نیز به آن هدیه کرد.
این جنبش همچنین به روابط حسنه خود با بسیاری از کشورهای عربی و اسلامی افتخار می کند و در نتیجه این جنبش نماد امید و اراده ملت فلسطین است؛ امید ۶میلیون آواره فلسطینی برای بازگشت به سرزمین خود و این در حالی است که گروه اسلو سعی در امتیازدهی در زمینه حق بازگشت دارد. این جنبش نماد امید ملت فلسطین به آزادسازی سرزمین خود است و این در حالی است که گروه رام الله اقدام به مبادله اراضی در مناطق مختلف می کند. جنبش حماس کمر همت به دفاع از قدس و مسجد مبارک الاقصی بسته است و این در حالی است که گروه اسلو سعی در امتیازدهی در این زمینه دارد و هیچ اهتمامی به مشکلات و چالش های پیش روی این اماکن مقدس نمی دهد.
۸) چشم انداز آینده جنبش حماس را چگونه می بینید؟
آینده برای جنبش حماس حکم تحقق دستاوردها و پیروزی های بیشتر را دارد و از سوی دیگر باعث حمایت بیشتر ملت فلسطین از این جنبش و در مقابل حمایت آن از شهروندان فلسطینی و خدمت رسانی بهتر به آنها خواهد شد. حماس سعی در پررنگ تر کردن نقش امت در دفاع از مقاومت و پایداری ملت فلسطین و توسعه این نقش به منظور سهیم کردن امت در جنگ واقعی با دشمن صهیونیستی دارد؛ چراکه این منازعه تنها به ملت فلسطینی مربوط نمی شود، بلکه منازعه تمامی امت اسلام است و ما در جنبش حماس و فلسطین از تمامی امت دفاع می کنیم و در واقع اولین باروی قلعه امت هستیم. ما به حول و قوه الهی به پیروزی خود مطمئن هستیم؛ به ویژه اینکه گزینه های دیگر به شکست انجامیده و در همین حال راهکار مقاومت و دفاع از سرزمین فلسطین و حق بازگشت و دیگر حقوق فلسطینیان همچنان کارآمدی خود را حفظ کرده است و ما باردیگر بر پایبندی خود به اصول و حقوق خود و دفاع از سرزمین فلسطینی تأکید می کنیم و مطمئنیم که دست یاری خداوند با ما و ملت فلسطین خواهد بود.
۹) آیا ممکن است روزی ببینیم که جنبش حماس بر سر میز مذاکراه با دشمن صهیونیستی و یا آمریکا به عنوان طرف میانجی و یا هر میانجی دیگری بنشیند؟
جنبش حماس تنها مخالف مذاکره با طرف صهیونیستی است، اما از دیدار و مذاکره با هر طرف دیگری حتی آمریکا ابایی ندارد، اما در عین حال به دنبال دیدار و مذاکره با آمریکا نمی دود. آنها می دانند که حماس یک واقعیت موجود در سرزمین فلسطین است و هرکسی می خواهد نقشی در جامعه فلسطینی ایفا کند، نمی تواند نقش این جنبش در فلسطین را نادیده بگیرد. این جنبش هیچ منعی برای دیدار با کشورهای مختلف ازجمله کشورهای اروپایی و آمریکا نمی بیند، اما حاضر به مذاکره با اشغالگران صهیونیست نیست؛ چرا که نمی توان با طرف اشغالگر و دشمن خود برسر یک میز نشست.
