خالق خنده‌های انفجاری

کارنامه تلویزیونی سیدجواد رضویان در دوحیطه کارگردانی وبازیگری نمایانگر شوری وافر درشمایل هنری این کمدین جهت القای خنده‌های انفجاری به مخاطبان است؛خنده‌هایی که ازنوعی ادغام میان شاخصه‌های تغییر وضعیت میمیک ولحن بازیگر نقش از یک موقعیت دلهره آور به خنده آفرین بر می‌آید و با درک شرایط سکانس ونیزتحلیل پتانسیل‌های درونی هرکاراکتر برای ایجاد موقعیت‌های خنده ساز به فضایی منطقی ازتلفیق بداهه‌های کمیک وموقعیت‌های خنده دار می‌رسد.به واقع تفاوتی که میان رضویان کارگردان و بازیگر وجود دارد شاکله ای از اجراست که در روند بازیگری وی به یک هجو تیپیک پهلو می‌زند و در مقام کارگردان، مجموعه‌هایی را به مخاطب عرضه می‌کند که تیپ سازی حساب شده، شخصیت پردازی دقیق، سادگی میزانسن و دل نشینی فضاهای کمیک از جمله شاخصه‌های آن محسوب می‌شود. در تحلیل دو وجهی مطلب حاضر نیز با عنایت به تفاوت‌های ماهوی روش کاری رضویان در دو عرصه کارگردانی و بازیگری، سعی شده تا دلایل کلیشه شدن وی در نقش آفرینی‌هایش و توفیق‌های نسبی‌اش در عرصه کارگردانی ارزیابی شود. الف)بازیگری اینکه سید جواد رضویان را بیش از آنکه یک کارگردان کمدی ساز بدانیم، بازیگری کمدی می‌شناسیم شاید تا حدودی به نوع عملکرد هنری وی نیز بازگردد. خیل نقش آفرینی‌های تلویزیونی و سینمایی این بازیگر و البته نمونه بازی‌های مشابه وی که انعکاس ریزنگره‌های حسی و حالت‌های شخصیتی نقش از وضعیت میمیکی و بیانی یکسان و مشابهی بهره می‌برد سبب شده تا تلاش‌های وی برای شکستن کلیشه اجرایی اش با نوعی ناکامی همراه باشد و مخاطبان در پس هر نقش‌آفرینی وی رد و نشان ملموسی از ابر نقش داود برره را می‌بینند. به واقع داود برره که همچنان با فاصله‌ای مشخص از دیگر نقش آفرینی‌های رضویان قرار دارد منجر به شکل‌گیری نگرشی درباره این بازیگر شده که وی را تنها در محدوده همان مختصاتی قرار می‌دهد که از طریق ایفای نقش داود برره به عنوان شمایلی برتر از رضویان تثبیت شده است. ماندگاری کاراکتر داود برره علاوه بر دقت نظر سناریو نویس در چینش مختصات ویژه شخصیتی برای وی و نیز هدایت منطقی کارگردان پاورچین، به بازی حساب شده رضویان نیز برمی‌گردد.رضویان ویژگی‌های اصلی چنین شخصیتی را که در مقام یک نجات دهنده به مجموعه اضافه شد از همان ابتدا با ترکیب پیچیده ای از رفتارهایش و ادغام شاخصه‌هایی که این شخصیت را در برخی قسمت‌ها به عنوان یک نمونه از افراد مظلوم و رنج کشیده جلوه گر می‌کرد(قسمت‌های مربوط به خواستگاری از گل یاسمن) درهمان وضعیت، چهره ای دیگر از این فرد که همان منفعت طلبی و مکرورزی بود را نشان می‌داد.این توانایی در ترکیب ویژگی‌های روان شناختی نقش باعث ماندگاری کاراکتری شد که همچنان و در دیدارهای مجدد از استعداد کمدینی حکایت دارد که در دیگر انتخاب‌های خود نتوانست از زیر سایه داود برره درآید. از اینرو اگر قسمت ورود داود به مجموعه را به خاطر آورید تناقض ملموس میان لحن، نوع نگاه و شیوه رفتار یک سه ضلعی روان شناختی از ویژگی‌های شخصیتی داود عرضه کرد که لحنش او را به عنوان فردی حق به جانب و مظلوم نشان می‌داد، اما شرارت و شیطنت خاصی که در نوع نگاه و شیوه رفتارش وجود داشت وی را به عنوان فردی زیرک و منفعت طلب نشان داد که از هوش رفتاری خود در کانالی بهره می‌برد که بیش از آنکه نمود مثبتی داشته باشد دارای بار منفی بود. چنین بود که داود برره همچنان شمایل هنری رضویان بازیگر را تحت تاثیر خود داشته است و بازی‌های وی در آثاری چون چارخونه(سروش صحت)،فرار بزرگ(محمد حسین لطیفی)، جایزه بزرگ(مهران مدیری)، مامور بدرقه(سعید سلطانی) و قرارگاه مسکونی(سید جواد رضویان) رگه‌های حسی متاثر از ویژگی‌های داود را متداعی است. صدا، نگاه، خنده‌های خاص و رفتارهای هیجانی وی در بازتاب ترس، تردید، شوق و تظاهر نشانه‌هایی روشن از شمایل داود است که در دیگر بازی‌های رضویان نیز عینا تکرار شده است و رضویان را به عنوان یک بازیگر کلیشه شده جلوه گر ساخته است. ب)کارگردانی وضعیت کارگردانی رضویان در مقیاس با بازیگری اش، شرایط مناسبتری را برای وی رقم زده است. دو تجربه مناسبتی وی یعنی قرارگاه مسکونی و مهمانان ویژه داستان آدم‌های خود را در ایام پایانی سال و روزهای عید نوروز روایت می‌کند. شاخصه‌های بارزی چون ترکیب درست بازیگران، شروع مناسب قصه، فضاسازی ساده و در عین حال هوشمندانه، میزانسن‌های ساده و هدفمند در ایجاد یک ترکیب حسی درست میان عناصر تشکیل دهنده صحنه و ایجاد مقارنه محیطی بین افراد و موقعیت هریک نسبت به هم و اشیای پیرامونی از جمله ویژگی‌های هردو مجموعه است که نظمی سکانسی را شکل می‌دهد و از منظر مهندسی ویژگی‌های افراد و ترکیب تضادها و تناقض‌های تیپیک یک موقعیت دلپذیر کمدی می‌آفریند.مخاطب در مجموعه قرارگاه مسکونی با یک شروع حساب شده روبرو می‌شود. موقعیت لوکیشن به درستی در آن صحنه مانور نظامی تشریح می‌شود و حضور ارژنگ امیر فضلی به عنوان گزارشگر صدا و سیما در قرارگاه و رویارویی اتفاقی اش با علی صادقی یکی از حلقه‌های اصلی ایجاد کمدی موقعیت را برای چند قسمت در فضای روایت حفظ می‌کند. ارتباط میان بازیگران اصلی و رفاقت‌هایشان و ویژگی هر یک از آدم‌ها به ویژه کم طاقتی مهران غفوریان در مقابل گرسنگی و میل شدید به خوردن سبب شکل گیری موقعیت‌هایی خنده دار می‌شود. سناریو نیز در این مجموعه به کمک کارگردان می‌آید تا محاسبات فکری خود برای خلق کمدی موقعیت را همگام با ریتم حوادث شکل دهد. نقاط عطف مجموعه نیز اگرچه در عین سادگی اجرا می‌شود اما قابل لمس است و میل هر یک از سربازان برای بودن کنار خانواده‌های خود در ایام تعطیلات نوروز به درستی مختصات زندگی دوران خدمت پسران جوان را بازتاب می‌دهد. سکانس‌های تلاش سربازان برای فرار از قرارگاه نیز سر و شکل مناسبی را از منظر خلق موقعیت‌های کمیک به مجموعه می‌بخشد و رضویان را به عنوان یک کارگردان ساده نگر در کمدی تلویزیونی مطرح می‌کند.در تجربه مهمانان ویژه نیز با یک شروع خوب روبرو می‌شویم. سکانس رویای مجید بدون هیچ گونه پیچیدگی از دلبستگی پریسا و مجید نسبت به هم پرده برداشت.