به احتمال بسیار زیاد شما هم از آن گروه انسانهایی هستید که در کمدهای خانهتان کیسهکیسه قرص و شربت و آمپول دارویی دارید، احتمالا در خیلی از اوقات هم این تصور را دارید که مهارت و تخصص لازم را هم پیدا کردهاید و خودتان یک پا دکتر و متخصص هستید و میتوانید برای خودتان و نزدیکانتان مرتب دارو تجویز کنید اما لطفا یک لحظه دست نگه دارید، تجویز خودسرانه دارو میتواند شما را با مشکلات متعدد روبهرو کند، برای مثال داروهای پرمصرفی که خیلی راحت مصرف میشوند، میتوانند عوارض جدی برای سلامت شما داشته باشند. این داروهای پرمصرف و عوارض هرکدام را بشناسید.
● داروهای مقابلهکننده با پمپ پروتن (PPIS)
شاید اسم این گروه از داروها برای شما عجیب باشد اما تعجب نکنید این داروها برای شما حتما آشنا هستند. حتما نام داروی امپرازول را شنیدهاید و احتمالا از آن استفاده هم کردهاید. به هر حال حداقل پنجدرصد از جمیعت یک کشور از مشکلات برگشت غذا، سوزش معده و ترشح بیش از حد اسیدمعده رنج میبرند و برای همین داروهای خانواده امپرازول جزو پرمصرفترین داروهای جهان است. این داروها درواقع جلو ترشح اسید معده را میگیرند و اینگونه مشکل سوزش معده، در معده و زخمهای معده و دوازدهه را حل میکنند، اما استفاده مداوم و بیش از حد معمول از اینگونه داروها حالت وابستگی به دارو ایجاد میکند. تحقیقاتی که اخیرا در انگلستان صورت گرفته نشان داده، مصرف چهار یا پنج هفتهای دارو در افراد داوطلب سطحی از وابستگی در آنها ایجاد کرده است. در ضمن یادتان باشد که پس از مصرف داروهای خانواده امپرازول سطح معده و روده شما کمتر اسیدی خواهد بود و این یعنی جذب کمتر کلسیم که این در افراد میانسال میتواند باعث افزایش احتمال شکستگی شود. در جایی از کمخونی ناشی از کمبود ویتامینB۱۲ و ضایعات رشتههای عصبی ناشی از کمبود ویتامین B۱۲ هم در افرادیکه مدت طولانی از این داروها استفاده میکنند، دیده شده است. یادتان باشد هیچگاه امپرازول و سایر داروهای این خانواده را برای مدت بیشتر از چهار هفته استفاده نکنید. اگر مشکل زخممعده یا سایر مشکلات شما حل نشد با پزشکتان درباره سایر انواع داروهای در دسترس برای حل این مشکلات مشورت کنید. در صورتی که مدت زیادی است از این دارو استفاده نکردهاید هم حداکثر دو هفته میتوانید آن را استفاده کنید.
● آنتیهیستامینها
در جهان مدرن هم آلرژی هنوز کابوس میلیونها و حتی میلیاردها نفر در جهان است. در مقاطعی از سال، مثلا در اواسط بهار افراد بسیاری را میبینید که دچار آبریزش، سرفه، اشکریزش، خسخس سینه و خارش دست و پاها هستند. اکثر این افراد اولینکاری که میکنند پناه بردن به داروهای آنتیهیستامین در دسترس مثل آنتیهیستامین دکونژستان، دیفنهیدرامین و مانند آنهاست اما این را بدانید که بهتر است این داروها را فقط شبها مصرف کنید و در روز از آنها استفاده نکنید، زیرا این داروها باعث بروز خوابآلودگی میشوند و مثلا در صورتی که بخواهیم رانندگی کنیم ما را با مشکل روبهرو میکنند. یادتان باشد که بهتر است همه داروهای آنتیهیستامینی را در طول روز مصرف نکنید، این موضوع را بهخصوص درباره داروهای حاوی دیفنهیدرامین بهکار بگیرید. اگر هم علامت اصلی شما احتقان است فقط از نوع دکونژستان استفاده کنید.
● داروهای ضددرد ضدالتهاب (خانواده دارویی موسوم به NSAID)
احتمالا اسم این خانواده از داروها هم برایتان ناآشناست اما شما حتما در زندگیتان چند باری از این داروها استفاده کردهاید. به هر حال تقریبا همه انسانها گاهی از آسپرین، ایبوپروفن، ژلوفن، ناپروکسن و... استفاده کردهاند. این گروه از داروها که نام آنها داروهای غیراستروییدی ضدالتهابی است و به نامهای تجاری ادویل، آلولا، موترین و... به فروش میرسند، پرفروشترین و پرمصرفترین داروها در اروپا و ایالاتمتحده هستند و براساس تحقیقات انجام گرفته بیشترین داروهایی که بیش از حد لازم و بیدلیل مصرف میشوند، داروهای همین خانواده هستند اما حواستان باشد که این داروها لایه محافظ معده و دوازدهه شما را از بین میبرند. برای همین باعث بروز زخمهای گوارش و زخممعده میشوند. در واقع مطالعات نشان داده که دومین علت ایجاد زخممعده (بعد از عفونت معده با میکروب هلیکو باکتر پیلوری) مصرف بیش از حد این داروهاست. در ضمن این مسکنها هم در صورت استفاده زیاد میتوانند باعث بروز«سردردهای بازگشتی» شوند. درنهایت هم اینکه مصرف زیاد این داروها با افزایش احتمال ابتلا به مشکلات کلسیم و افزایش احتمال بروز سکتههای قلبی و مغزی همراه است. برای جلوگیری از ابتلا به زخمهای گوارشی همیشه این داروها را با غذا و با نوشیدن مقدار زیادی آب بخورید (یک راهحل خوب هم خوردن آن همراه با یک لیوان شیر است) در ضمن بهتر است هیچوقت در یک روز بیشتر از سه قرص این خانواده را نخورید و هرگز برای مدت بیشتر از ۱۰ روز نباید این قرصها را بهطور متوالی مصرف کرد.
● داروهای سرماخوردگی
در حال حاضر در جهان حدود ۵۰۰نوع داروی ضدسرماخوردگی و آنفلوآنزا در دسترس است. بسیاری از مردم جهان هم به طور خودسرانه از این داروها استفاده میکنند و نکته جالب اینجاست که در بسیاری از موارد آنها از چند دارو با هم استفاده میکنند، در حالی که این داروها اکثرا تاثیرات مشابه دارند. خیلی از اوقات هم افراد دچار بیماری سرماخوردگی یا آنفلوآنزا از داروهایی استفاده میکنند که برای تسکین برخی عوارض خاص هستند اما آنها این عوارض را ندارند؛ استفاده بیش از حد از داروهای سرماخوردگی میتواند باعث بروز عوارض جانبی و بروز واکنشهای ناشی از تداخل دارویی شود برای مثال، شما ممکن است سرماخوردگی داشته باشید و تنها عادتی که داشته باشید آبریزش از بینی باشد، برای همین چه دلیل دارد که داروی ضدسرفه، سردرد یا بدندرد مصرف کنید؟ برای درمان آبریزش بینی مصرف یک دکونژستان کافی است. پس اگر میخواهید داروی ضدسرماخوردگی یا آنفلوآنزا مصرف کنید، دارویی را مصرف کنید که حداقل سهچهارم علایم که توسط آن دارو درمان میشود را داشته باشید. اگر تب دارید، یک تببر ساده مصرف کنید تا بیدلیل مواد شیمیایی را به بدنتان وارد نکنید.
● استامینوفن
در بسیاری از کشورهای جهان داروی استامینوفن، در شکلهای مختلفش، پرمصرفترین دارو است، از این دارو برای درمان دردهای متنوع، از سردرد تا درد دندان استفاده میشود. یادتان باشد که قرصهای سرماخوردگی، آنفلوآنزا و مسکنهایی مثل تاینولول هم حاوی استامینوفن با دوز بالا هستند. استفاده بیرویه از استامینوفن میتواند منجر به بروز بیماری و نارسایی کبدی شود (علامتهای اولیه نارسایی کبدی عبارتند از: درد شکم، تهوع، استفراغ و یرقان). در ضمن یک نکته جالب هم این است که استفاده از استامینوفن به مقدار زیاد میتواند سردرد را بهتر کند که در پزشکی این مشکل را «سردرد بازگشتی» مینامند. از آنجایی که زنان بیشتر از مردان از سردرد رنج میبرند و به خاطر آن دارو مصرف میکنند، آنها باید بیشتر درباره این نکته بدانند. این نکته بسیار مهم به یادتان باشد که هرگز بیشتر از هشت قرص حاوی استامینوفن در یک روز نخورید.
منبع: سایت ریل هلث
