دانش بنیان چگونه به تولید برتری می دهد؟

رابطه دانش بنیان و صنعت

اقتصاد دانش بنیان ساختاری است که توجه فراوانی به فعالیت های صنایع و چگونگی عملکرد آنها معطوف می کند، چون بسیاری از فعالان دانش بنیان باید برای بهبود شرایط صنعت و بهره گیری از راهکارهای دانش بنیان به منظور بهینه سازی فرایندهای عملیاتی صنعتی تلاش کنند. برخلاف آنچه که افکار عمومی در خصوص حوزه دانش بنیان تصور می کند و آن را بخشی جدایی ناپذیر از دانشگاه فرض می کند، مجموعه های دانش بنیان باید همواره قادر به درآمدزایی از طریق صنعت باشند. این امر و تأکید بر به کارگیری فناوری های روز در صنایع سنتی به مرور باعث شده است که رابطه تنگاتنگی میان اهداف اقتصاد دانش بنیان و چهارچوب های رشد و نمو صنایع پدید بیاید.

بسیاری از صنایع در کشور ما سالیان سال است که رنگ تغییر به خود ندیده اند. این امر در خصوص مواردی همچون صنایع دستی و فرش بافی جزئی از طبیعت آنهاست، اما وقتی در خصوص صنعتی مانند متالورژی یا برق صحبت می کنیم، سکون و عدم توسعه یا به کار بردن ادوات و تجهیزات کهنه و از رده خارج شده تنها نوید دهنده مشکلات جدی در آینده هستند. قسمتی از این مهم به تحریم های ظالمانه ای برمیگردد که به ملت ایران تحمیل شده است و از واردات تجهیزات مدرن و در نتیجه رشد صنعت جلوگیری می کند.
اما با جلب توجه ها به سمت دانش بنیان و پتانسیل این حوزه برای تأمین این قطعات و ادوات مورد نیاز، مشخص است که بسیاری از مشکلات و عقب ماندگی ها در این زمینه را می توان با تکیه بر مجموعه های دانش بنیان حل و فصل نمود.
مهمترین نکته ای که در خصوص رابطه میان صنعت و شرکت دانش بنیان باید مطرح شود، اصل ارتباط و پذیرش است. بسیاری از صنایع کشور ما آنقدرها نگاه مثبتی به دانشگاه ها ندارند و در رابطه با آنها چندان همت و پشتکاری از خود نشان نمی دهند. از آنجایی که تصور می شود سنگ بنای مجموعه های دانش بنیان دانشگاه ها هستند، این نگاه که در هر صورت اشتباه است و باید اصلاح شود، به این شرکت ها هم تعمیم می یابد. امر مذکور در حالی است که گرچه این حوزه از علم به منظور تولید و عرضه محصولات پیشرفته بهره می برد، اما عملاً نیازی نیست شرکت های دانش بنیان وابستگی خاصی به دانشگاه های کشور داشته باشند و صرف توانایی آنها در حوزه کاری مخصوصشان کفایت می کند. لذا صنایع ما باید بپذیرند که حوزه دانش بنیان هم قادر است و هم باید به آنها کمک کند تا توسعه پیدا کنند و به استانداردهای بین المللی دست یابند.

اثر دانش بنیان بر تولید

همان طور که گفته شد، حوزه دانش بنیان اهمیت خاصی برای مجموعه های صنعتی قائل است، چون بخشی از فعالیت های آن به منظور ارتقا و بهبود این شرکت ها صرف می شود. در همین راستا، قاعدتا انتظار می رود دانش بنیان ها با تولید هم رابطه داشته باشند.
چگونگی رابطه دانش بنیان ها با اثرگذاری بر تولید بسته به حوزه فعالیت می تواند متفاوت باشد. برای مثال، شرکت های دارویی یا تولیدکنندگان مواد پلیمری به وضوح رابطه تنگاتنگی با تولید محصول دارند. مجموعه هایی که تجهیزات پیشرفته ارائه می کنند، قادرند خطوط تولید و نحوه توسعه محصولات صنعتی را دستخوش تغییر کنند.
برخی دیگر از شرکت های فعال در این محیط اقتصادی به صورت غیرمستقیم بر تولید اثر می گذارند. شرکت های حوزه فناوری اطلاعات با تولید سامانه های جامع، پلتفرم های آنلاین و نرم افزارهای مدیریتی به یکپارچه سازی و الکترونیکی نمودن سیستم ها کمک می کنند که به نوبه خود می تواند باعث افزایش کمیت و کیفیت خروجی صنایع شود. حتی فروشگاه های آنلاین هم که تحت شرایطی می توانند دانش بنیان تلقی شوند، در پیدا کردن جامعه هدف به تولیدکنندگان صنعتی کمک می کنند و به پلی میان تولیدکننده و مصرف کننده بدل می شوند.

اما شرکت های تجاری سازی چطور؟ این مجموعه ها که اکثراً به عنوان شتاب دهنده شناخته می شوند، به طور نهان بر توسعه صنعتی کشور اثر می گذارند اما اثرگذاری آنها امری بدیهی است. با کمک به دیگر نهادها و شرکت ها به منظور رشد سریعتر و حضور بهتر در بازارهای هدف، فعالان تجاری سازی به منزله هموارکننده مسیر برای آنها عمل کرده و به رشد صنعتی و اقتصادی کشور کمک می نمایند.
به طور کلی واضح است که شرکت های دانش بنیان و در کنار آن ها شرکت های خلاق، قادرند به طور گسترده در تولید اثر مثبتی به جای بگذارند، چه به صورت مستقیم و چه به صورت غیرمستقیم.

آنچه باید در این حوزه انجام شود

مطمئناً هرکسی که در حوزه های صنعتی کشور مشغول به فعالیت است می تواند تشخیص دهد که دیدگاه های این مجموعه ها نیازمند بازبینی و تغییر است. صنایع ما آنچنان با مسائل داخلی خود درگیر هستند که به زحمت می توانند تمرکزی صرف توسعه و تحقیق نمایند و این امر به وجود آورنده نیاز به مجموعه هایی است که به صورت تخصصی بر روی رشد با استفاده از فناوری روز متمرکز هستند. شرکت های دانش بنیان قادرند این نیاز را به خوبی پاسخ داده و صنایع را به سمت توسعه حرکت دهند، اما به شرطی که اعتماد به عملکرد آنها ایجاد شده و صنایع تصمیم بگیرند از کمک آنها استفاده کنند.
این موضوع در شرایط کنونی کشور امر بغرنجی به حساب می آید، به خصوص چون عدم انعطاف ذهنی بسیاری از مدیران باتجربه کشور سد راه به کارگیری مجموعه های دانش بنیان قرار می گیرد. این شرکت ها که بسیاری از آنها اغلب نوپا و کوچک هستند، در افق صنعت کلان کشور جدی گرفته نمی شوند. این در حالی است که شرکت های دانش بنیان با وجود ابعاد نه چندان بزرگ، از بدنه فنی نیرومندی برخوردار هستند و در صورتی که به آنها اعتماد شود قادرند مشکلات کشور در  سطوح مختلف را حل و فصل کنند.
در نهایت، این وظیفه دولت و مقام های مسئول است که برای ایجاد ارتباط میان دانش بنیان ها و صنایع وارد عمل شده و سد سر راه همکاری این دو زمینه را از میان بردارند. ترکیب پتانسیل های فناورانه و توانایی های تولید می تواند به نتایج بسیار مثبتی برای کشور ختم شود و مدیران در سطح کلان نباید چنین فرصتی را در سالی که به نام دانش بنیان نامگذاری شده است، به راحتی از دست بدهند.