همانطور که میدانید آفتابگرفتن زیاد و مصرف سیگار باعث میشود که انسان شکستهتر به نظر برسد و پیری زودرس به سراغش بیاید. اما باید توجه داشت که برنامه غذایی انسان بسیار نقش مهمی را در سلامتی وی و روند او ایفا میکند. دکتر دیوید گراتو، متخصص تغذیه معتقد است که خوردن غذاهای سالم در کنار دیگر روشهای حفظ سلامتی، پیری زودرس را به تعویق میاندازد. اگر درباره تغذیه و مواد غذایی سوالاتی دارید این مطلب را بخوانید تا جواب آنها را بگیرید.
● به نظر شما داشتن برنامه غذایی در جوان ماندن انسان چه تاثیری میگذارد؟
پوست، بزرگترین عضو بدن انسان است و مطمئنا نگهداری از آن حایز اهمیت است. اگر شما تغذیه مناسب نداشته باشید پوستتان به روشهای گوناگون تحتتاثیر این موضوع قرار میگیرد. بعضی از مواد مغذی هستند که از پوست در برابر نور ماورایبنفش محافظت میکنند. ویتامینهای A، C و D برای پوست بسیار مفید هستند و به علاوه از پوست در برابر نور ماورایبنفش نگهداری میکنند و درصد آسیب آن را کاهش میدهند.
● حالا چطور داشتن برنامه غذایی و موادمغذی از پیری زودرس جلوگیری میکند؟
سوال شما را اینطور هم میتوان بیان کرد که چطور میتوانیم حالت ارتجاعی پوست را حفظ کنیم تا نرم و لطیف بهنظر برسد. در اینجا بهتر است اول، در مورد روشهای پیشگیری از آسیبهای پوستی و کارهایی که نباید، انجام دهیم را مطرح کنیم. شاید فکر کنید که تنها استفاده از کرمهای ضدآفتاب برای حفظ پوست در برابر اشعه فرابنفش خورشید کافی است. اما کارهای دیگری مثل نکشیدن سیگار را هم نباید فراموش کنید. سیگارکشیدن به الاستین، مادهای که پوست صورت را نرم نگه میدارد، آسیب وارد میکند. پس اگر میخواهید پوستی جوان داشته باشید سیگار را کنار بگذارید. به علاوه با داشتن خواب مناسب میتوانید زیبایی و نرمی پوست خود را تضمین کنید. سلولهای پوست با سرعت زیاد ساخته میشوند اما به هر حال به زمان احتیاج دارند تا بازسازی شوند. سعی کنید از مواد غذایی استفاده کنید که از پیری زودرس جلوگیری میکنند مثل ویتامین A که حاوی منابع غذایی غنی است. هویج، زردآلو، هلو، سیبزمینی، زرده تخممرغ و حتی بعضی از سبزیجات نظیر اسفناج و کلم بروکلی سرشار از ویتامین A هستند. ویتامین D: پوست شما با ویتامین D بهبود پیدا میکند. خوب است، بدانید برای افرادی که از نور خورشید فراری هستند منابع دیگری برای تامین ویتامین D نیز وجود دارد. چنین افرادی میتوانند این ویتامین را از مواد خوراکی مقوی مثل آب پرتقال و شیر تامین کنند. تحقیقات نشان داده که گونهای از قارچ نیز منبع ویتامین D هستند.
ویتامین C: این ویتامین نقش مهمی در ترمیم جراحات و نگهداری بافت پوست دارد. گوجه فرنگی، مرکبات و کیوی همگی سرشار از ویتامین C هستند.
● از چه سنی بدن شروع به پیر شدن و فرسودگی میکند؟ و چطور میتوان آن را متوقف کرد؟
در واقع ما با دو نوع پیری و کهنسالی مواجه هستیم، پیری بیولوژیکی و پیری زمانی. درمورد کهنسالی وابسته به زمان، کاری نمیتوان انجام داد، این فرآیند در طول زمان و بر حسب طبیعت اتفاق میافتد. ولی در مورد پیری بیولوژیکی عوامل بسیاری مثل سیگارکشیدن، کمبود خواب مناسب، تغذیه ضعیف و در معرض آفتاببودن در روند آن تاثیر میگذارد.
● متخصصان توصیه میکنند که باید از نور خورشید دوری کرد، به جز این مورد چه مسایل دیگری میتواند پوست را جوان و شاداب نگه دارد؟
مطمئنا با داشتن برنامه غذایی سالم همه چیز تغییر میکند. اینکه تغذیه سالم و مناسب داشته باشید به ساختن سلولهای جوان به جای سلولهای آسیبدیده و ترمیم پوست کمک میکند. همانطور که گفتیم ویتامینهای A، C و D نیز نقشهای حیاتی در زیبایی پوست دارند. گاهی در بعضی از غذاها ترکیباتی وجود دارد که در سلامت پوست شما تاثیر میگذارند. آواکادو منبع سرشار ویتامین A است و دارای ۲۰ نوع ویتامین و مواد معدنی است و تاثیر بسیار مثبتی روی پوست دارد. سعی کنید تا همه این موارد را زیر نظر داشته باشید تا بتوانید پوستتان را جوان نگه دارید.
● آیا ژنتیک در روند پیری و افزایش سن تاثیر دارد؟ و آیا میتوان ژن را کنترل کرد؟
من متخصص ژنتیک نیستم، اما چیزی که برایم بسیار تعجبآور است، این است که در بعضی مواقع نمیتوان از روی ظاهر افراد تشخیص داد که چه سنی دارند. تا آنجا که گاهی اوقات تشخیصدادن مادر از دختر هم مشکل میشود. اینجا دیگر بحث ژن خوب نیست. بعضی از مادران هم هستند که داشتن یک زندگی سالم را ترجیح میدهند و این میتواند مهمترین قسمت باشد.
● در مورد هورمونهای خانمها برایمان توضیح دهید؟ چنین مواردی هم پیری خانمها را به تعویق میاندازد؟
در حقیقت کل مبحث درمان جایگزینی استروژنی به این قضیه مربوط میشود. تنها مشکل این است که گاهی موجب بروز عوارض جانبی مثل ناراحتی قلبی برای زنان میشود. باید بدانید که برخی از مواد غذایی به طور طبیعی دارای استروژن هستند و باعث زیبایی و نرمی پوست میشوند. سویا یکی از این منابع غذایی است، معمولا لوبیا و سبزیجات نیز سرشار از استروژن هستند. ولی در اینجا یک نکته مهم وجود دارد و آن اینکه یکدفعه مقدار زیادی از این مواد خوراکی را نخورید، سعی کنید تا از مقدار کم شروع کنید و از خوردن آنها لذت ببرید. کتابی به اسم «زنان ژاپنی چاق و پیر نمیشوند» منتشر شده که بسیار خواندنی و جالب است. این کتاب در مورد زنان ژاپنی صحبت میکند که معمولا جوانتر از سنشان هستند و دلیل آن هم به تاریخچه غذایی آنها برمیگردد. آنها از سبزیجات و توفو (پنیر سویا) به مقدار زیاد در غذاهای خود استفاده میکنند. در فرهنگ ژاپنی سویا به تنهایی در سفره خورده نمیشود. آنها مقداری پنیر در سوپ را در کنارش قرار میدهند و آن وقت مجبور نیستند تا همه توفو را خالی بخورند.
● چرا بعضی از افرادی که سالم زندگی میکنند و از مواد غذایی گیاهی نیز استفاده میکنند باز هم مسنتر از سنشان به نظر میرسند؟
در عوض من هم افرادی را دیدهام که با چنین روشهایی بسیار سالم و تندرست زندگی میکنند و گاهی باز هم مشخص است که دارند پیر میشوند. به هر حال این یک واقعیت است که وقتی بدن در معرض محرکهای فیزیکی زیاد مثل انجام ورزشهای حرفهای قرار میگیرد، مقدار اندکی از چربی را به دست میآورد بنابراین پوست آنطور که باید نرم و جوان به نظر نمیرسد. از سوی دیگر کسانی که ورزش میکنند عمری طولانی دارند و کمتر در برابر آسیبهای فیزیکی قرار میگیرند.
● آیا شما این روشها را دنبال میکنید؟ یعنی تا به حال نشده تا کار اشتباهی در این خصوص انجام دهید؟
من هم مثل بقیه مردها دوست دارم زیاد غذا بخورم. البته من متخصص تغذیه شدم نه به خاطر اینکه شیفته خوردن هستم، بلکه به خاطر اینکه غذا را دوست دارم. راستش را بخواهید زمانیکه مشغول نوشتن مطلب راجع به لاغر کردن پهلو و شکم بودم، خودم خیلی چاق شده بودم. وقتی کتابم را مینوشتم حدود ۱۰ کیلو اضافهوزن پیدا کردم و کلسترول خونم به ۲۳۸ رسیده بود. آنجا بود که فهمیدم خودم از حرفهایم پیروی نمیکنم. میتوان گفت در طول آن مدت من فقط مینشستم و هیچ تحرکی نداشتم. در اواسط نوشتن کتابم بودم که متوجه میزان کلسترول خونم شدم. در ماه اول حدود پنج کیلوگرم وزن کم کردم و میزان کلسترولم به ۱۶۸ رسید. به جای اینکه غذایم را کم کنم، به فهرست برنامه غذاییام مواد خوراکی دیگری اضافه میکردم.بعد از آن تصمیمم عوض شد. هر روز صبح یک کاسه دانه گیاهی به همراه مقداری بادام، پسته، گردو، گیلاس، تمشک و انار را هم به آن اضافه کردم. در طول هفته سعی میکردم تا سه قطعه ماهی هم در برنامه غذاییام بگذارم و هر روز نیم ساعت فعالیت بدنی انجام میدادم. البته بعضی روزها بیشتر از این زمان میشد ولی حداقل ۳۰ دقیقه ورزش میکردم. این نکته مهمی است که من نتوانستم از غذاهای مورد علاقهام دست بکشم.
قبل از آنکه برای تست کلسترول به آزمایشگاه بروم به رستوران رفتم و ساندویچ مورد علاقهام را خوردم. ولی بعد پشیمان شدم و با خودم فکر کردم که بهتر بود قبل از آزمایش این کار را نمیکردم. نکته قابل توجه این بود که ۷۰ واحد از کلسترولم را کم کرده بودم ولی چقدر خوب میشد اگر آن ساندویچ را هم نمیخوردم، میدانید این مساله واقعا مهم است که روی چیزی که میخواهید ترکش کنید، تمرکز کنید و در برابر آن پایداری کنید. بیماران من هم دقیقا همین نظر را داشتند. آنها هم میخواستند تا برنامه غذایی سالمی داشته باشند ولی از طرفی هم نمیتوانستند غذاهای مورد علاقهشان را کنار بگذارند.
● چه توصیهای برای کسانی که میخواهند وزن کم کنند، دارید؟
ببینید ما در مورد اعتدال صحبت میکنیم. شاید خیلی از مردم نمیدانند که اعتدال به چه معناست. شما میتوانید غذای مورد علاقهتان را در برنامه غذایی خود داشته باشید بدون اینکه بخواهید آن را کنار بگذارید اما باید آن را در مقدار کم بخورید. به این فکر کنید که شاید واقعا نمیتوانید دست از غذاهای مورد علاقهتان بردارید، پس چه بهتر که آنها را داشته باشید ولی به میزان کمتر آن را میل کنید. سعی کنید تا بقیه مواد خوراکی را که برای سلامتی شما و پوستتان مفید است را هم در برنامه غذایی لذیذ خود بگنجانید.
