دنیای مرموز یادگیری

برای یادگیری و درک بهتر و دقیق تر علوم قرار گرفتن در یک محیط مناسب و متناسب تاثیر بسیار زیادی دارد. به تازگی بررسی هایی در مرکز علوم آموزشی استکهلم انجام شده که نشان می دهد یکی از مهم ترین عوامل در تمرکز یافتن ذهن و داشتن شادی و نشاط برای یادگیری بهتر، نور و رنگ مناسب در فضاهای فیزیکی مدرسه است. عنصر مهمی که در گذشته در طراحی فضاهای آموزشی کمتر مورد توجه قرار می گرفت، ولی امروزه پژوهش های محققان نشان داده که برای رسیدن به اهداف آموزشی از این مؤلفه نیز نباید غافل بود. رنگ های به کار رفته در در و دیوار و سقف محیط های آموزشی تقریبا از دو، سه رنگ بیشتر تجاوز نمی کند، در حالی که به نظر کارشناسان آموزشی و طراحان و معماران این مراکز، عناصر جنسیت، سن، سطح فرهنگی، علمی و اقتصادی دانش آموزان در این طراحی ها مهم تلقی می شود. به این دلیل که نیازهای روحی و روانی مخاطبان مدرسه با هم متفاوت است. این رنگ ها در جایی ممکن است اثر مثبت داشته و در فرآیند یاددهی و یادگیری تأثیر گذارد و در جایی دیگر ممکن است عکس این هدف محقق شود. پژوهش های انجام شده روی دانش آموزان رده های مختلف سنی نشان داده دانش آموزان خردسال نیاز دارند تا فضای آموزشی آنها با رنگ روشن نقاشی شده باشد و دانش آموزان دبیرستانی هم رنگی مثل آبی که آرامش بخش است. این رنگ بهتر است برای دختران این رده سنی صورتی یا زرد روشن باشد و برای پسران کرمی یا سبز روشن باشد. رنگ های روشن موجب افزایش نشاط و شادمانی در دانش آموزان نوجوان می شود و در فرآیند یاددهی و یادگیری مؤثر واقع می شود طراحی هدفمند از نظر نور و رنگ نه تنها تمرکز یادگیری را بیشتر می کند، بلکه امنیت روانی نیز در محیط آموزشی به وجود می آورد. ● فرار از انرژی های منفی کاستن از انرژی منفی و کسل کننده فضای درس و مدرسه با کمک گرفتن از نور و رنگ مناسب در کلاس ها، نه تنها فضا را تلطیف می کند که از افسردگی معلمان هم می کاهد. بنابراین با این کار نه فقط به بچه ها که به معلم ها هم کمک شایانی می شود. البته این رنگ مطلوب علاوه بر این که روی در و دیوار کلاس و به طور کلی فضای فیزیکی مدرسه می نشیند، باید در رنگ لباس معلم ها هم به آن توجه کرد. این رنگ ها که در تمام مؤلفه های آموزش مورد توجه قرار می گیرد، در القای حس استقلال طلبی، هویت خواهی و تفکر دانشجویان هم اثر می گذارد. بنابراین باید بدانیم که فرآیند یادگیری زمانی اتفاق می افتد که شخص احساس امنیت و آسایش داشته باشد که رنگ محیط از مهم ترین شاخصه های این ● احساس امنیت خواهد بود از سوی دیگر دو اهرم تشویق و تنبیه برای کنترل رفتارها و واکنش های دانش آموزان و همین طور شکل دهی به نحوه فعالیت های کودکان و نوجوانان هنوز مورد استفاده قرار می گیرد. در عین حال سطح اثرگذاری و البته تناسب تشویق یا تنبیه در نظر گرفته شده، اهمیت زیادی دارد و در این میان این تشویق بوده که بسیاری از روانشناسان و کارشناسان آموزشی و تربیتی، قابلیت تحول دهی آن را بیش از تنبیه و ضریب خطای ناخودآگاه آن را پائین تر دانسته اند. این که چه تشویق هایی در چه اندازه و قالبی باید برای ترغیب نوجوانان به رفتارها و فعالیت های پسندیده به کار گرفته شود، در تناسب با موقعیت مورد نظر و البته روحیه بچه های مختلف متفاوت است. در سنین مدرسه بیشترین تشویق ها مربوط به موفقیت های تحصیلی و درسی دانش آموزان است. چنین تشویق هایی باید در مرز میان وظایف و انتظارات معمول از کودک یا نوجوان و فعالیت ها و دستاوردهای هر چند کودکانه او بیش از کسب نمره قبولی در یک درس دشوار باشد. استفاده از تشویق برای دانش آموزان ضعیف و کم کار برای ایجاد تمایل و انگیزه برای تلاش بیشتر تأثیر خوبی می تواند بر جای بگذارد، با این شرط که کاملا در تناسب با رشد و پیشرفت دانش آموز و مقطعی باشد. در این شرایط نکته ای که باید مورد توجه قرار گیرد، اجتناب از ایجاد موقعیتی است که کودک در آن نسبت به انجام تشویق شرطی شود و فقط در مقابل این مسئله، وظایفش را انجام دهد. نوجوانی که نیاز به تشویق دارد، گاهی انتظارات معمولش از والدین را در این قالب می بیند. بعضی معتقدند نوجوان باید بهای مورد تشویق قرار گرفتن را با استمرار کارهایی که از او انتظار می رود، بپردازد تا ارزش آن را درک کند و در مقابل، به نظر بعضی دیگر منوط کردن مرتفع کردن بعضی نیازهای نوجوان در قالب تشویق، به انجام فعالیت های مورد نظر، وی را سرخورده و پرخاشگر می کند.