رانندگی شما نشانه شخصیت شماست

از قبولی در دانشگاه که بگذریم، شاید یکی از رویاهای هر جوان ۱۸ساله‌ای،گرفتن گواهی‌نامه باشد.... طبق قانون، هر فردی پس از رسیدن به سن قانونی، در صورت داشتن شرایط لازم می‌تواند در امتحان رانندگی شرکت کند و در صورت قبولی در این آزمون، مجاز به رانندگی در شهر و جاده‌های خارج از شهر خواهد بود. اما گواهی‌نامه فقط توانایی فیزیکی راندن ماشین را در افراد تایید می‌کند. البته در این آزمون، قوانین راهنمایی و رانندگی هم مورد پرسش قرار می‌گیرند اما هیچ ضمانتی برای اجرای آنها وجود ندارد. در واقع، برای راننده شدن، داشتن توانایی فیزیکی فقط نیمی از ماجراست و بخش مهم‌تر آن به درک صحیح از فرهنگ رانندگی برمی‌گردد. هر راننده‌ای باید قادر باشد احساسات و هیجانات خود را کاملا کنترل کند تا باعث بروز مزاحمت برای دیگران، راه‌بندان و تصادف نشود. آمارها نشان می‌دهد که رانندگان ۱۶ تا ۱۹ساله مقصر اصلی در اکثر تصادفات کوچک و بزرگ هستند. جوانان زیر ۱۸ سال تقریبا ۵/۲ برابر دیگران باعث تصادفات منجر به مرگ می‌شوند. اما آیا نداشتن مهارت و تجربه کافی در رانندگی عامل همه این حوادث است؟ طبق‌نظر کارشناسان، عوامل مهم دیگری هم به جز نداشتن مهارت لازم و کافی در این مساله دخیل هستند؛ مثلا سوء مصرف الکل و موادمخدر یکی از مواردی است که در جوانان بیشتر از سایرین وجود دارد. رانندگی نیازمند دقت و تمرکز کامل راننده است و جوانانی که چنین موادی را مصرف کرده‌اند قادر به رانندگی صحیح نیستند. طبق آمارها بسیاری از تصادفات مرگبار به خاطر همین عدم هوشیاری رخ می‌دهد. علاوه بر آن خصلت خطرپذیری و انجام رفتارهای نمایشی در جوانان باعث می‌شود این گروه سنی در معرض موقعیت‌های خطرناک بیشتری قرار بگیرند. از اینها که بگذریم، اساساً قدرت قضاوت صحیح هنگام حوادث ناگهانی در جوانان کمتر است. به همین خاطر تصادفات هولناک همیشه در کمین این گروه سنی است. روان‌شناسی رفتارهای متفاوت رانندگان حین رانندگی برخی خصوصیات رفتاری به طور ژنتیکی از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند اما بعضی خصوصیات هم به دلیل الگوبرداری‌، مخصوصا الگوبرداری از شخصیت والدین، شکل می‌گیرد. برخی از مهم‌ترین این قبیل عوامل عبارتند از: ▪ الگوبرداری از والدین: الگوبرداری از شخصیت والدین به مرور زمان و با شکل‌گیری شخصیت هر فرد به طور تدریجی به وجود می‌آید؛ مثلا اگر پدر یا مادر خیلی تهاجمی و یا بی‌توجه به سایر ماشین‌ها رانندگی کنند، احتمالا این نوع رفتار در فرزند آنها هم شکل می‌گیرد اما این عادت‌های غیرطبیعی و زشت قابل پیشگیری و حتی قابل درمان هستند. در واقع، هر فرد باید رفتارهای حین رانندگی افراد خانواده و دوستان نزدیک خود را به طور مرتب بررسی کند و ببیند آیا رفتارهای غلط آنها روی خود او هم تاثیر داشته است؟ اگر چنین باشد فرد باید به طور فعال و آگاهانه این رفتارها را در خود ریشه‌کن کند. یعنی نباید از روی عادت و به شکلی کورکورانه بزرگ‌ترها را الگوی رانندگی خود قرار داد. ▪ خودفراموشی: وقتی کسی گواهی‌نامه می‌گیرد و پشت ماشین می‌نشیند، هنوز تجربه و مهارت کافی برای رانندگی در مسیرهای شلوغ و طولانی را ندارد و چون این فرد هنوز خیلی مضطرب است، احتمالا باعث ایجاد راهبندان یا پایین آوردن سرعت بقیه ماشین‌ها در خیابان می‌شود. فرهنگ صحیح رانندگی حکم می‌کند که اگر در خیابان با چنین راننده‌هایی مواجه شدید، صبور باشید؛ بوق نزنید؛ سبقت ناگهانی نگیرید و خلاصه، اضطراب راننده تازه‌کار را بیشتر نکنید. خلاصه، دفعه اولی را که خودتان پشت فرمان نشسته بودید، از یاد نبرید. ▪ واکنش بیش از حد: کنترل هیجان‌ها یکی از ارکان اصلی فرهنگ صحیح رانندگی است. رانندگانی که در پاسخ به اشتباهات کوچک و بزرگ سایر رانندگان، واکنش‌های تند و عجیبی نشان می‌دهند، قدرت تسلط بر احساسات و هیجان‌های خود را ندارند؛ مثلا تصور کنید در حال رانندگی کردن در بزرگراه هستید که راننده ماشین کناری بدون هیچ هشدار و علامتی به سرعت از سمت راست شما سبقت می‌گیرد. شما مجبور می‌شوید ناگهان ترمز بگیرید. واکنش غلط در این‌جا این است که شما هم سعی کنید با بوق زدن ممتد با استفاده از نور بالای ماشین به این راننده بفهمانید که عصبانی هستید. حتی بعضی افراد در چنین موقعیت‌هایی با سبقت گرفتن ناگهانی و ترمز گرفتن جلوی راننده خطاکار خشم خود را نشان می‌دهند که البته این کار در اکثر موارد باعث بروز تصادف می‌شود. ▪ برداشت غلط از توانایی‌های خود: اکثر جوانان زیر ۲۵ سال تصور درستی از موقعیت‌های خطرناک ندارند و به نظر آنها این موقعیت‌ها چندان هم خطرناک نیست و گمان می‌کنند آنها توانایی برآمدن از پس چنین موقعیت‌هایی را دارند. اصولا شور و هیجان جوانی باعث می‌شود فرد، خود را شکست‌ناپذیر تصور کند. حتی خیلی از آنها پس از تصادفاتی که صد درصد مقصرند هم حاضر به قبول واقعیت نیستند و تقصیر را گردن بدی جاده، خرابی ماشین یا هر چیز دیگری می‌اندازند. ▪ قهرمان بازی در آوردن: در اکثر فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی صحنه‌هایی وجود دارد که قهرمان فیلم با سرعت بیش از حد رانندگی می‌کند، سبقت می‌گیرد، کارهای نمایشی عجیب انجام می‌دهد و بعد هم صحیح و سالم از ماشین پیاده می‌شود. حتی در تبلیغاتی که برای معرفی ماشین‌های جدید ساخته می‌شود حداکثر سرعت ماشین، قدرت ترمز گرفتن ناگهانی، قدرت لاستیک‌ها هنگام سبقت گرفتن و بسیاری نکات تبلیغاتی دیگر به شکلی اغراق‌آمیز نمایش داده می‌شوند. هر فرد بالغی باید متوجه باشد که هدف این فیلم‌ها فقط جذب بیننده است و در زندگی عادی چنین قهرمان بازی‌هایی تاوان سنگین خواهد داشت. در ضمن وقتی ماشینی جدید به بازار روانه می‌شود کمپانی سازنده آن برای فروش بهتر باید هر نوع حقه تبلیغاتی را به کار گیرد. نشان دادن این قابلیت‌ها مجوزی برای استفاده روزمره از آنها نیست. ▪ قضاوت‌های اطرافیان: ممکن است یکی از همین راننده‌های بی‌فرهنگ دوست نزدیک شما باشد. به خاطر داشته باشید که هیچ وقت تحت تاثیر قضاوت چنین افرادی قرار نگیرید، حتی اگر آنها شما را مسخره کردند باز هم بدون کمربند ایمنی رانندگی نکنید. هرگز خواب‌آور پشت ماشین ننشینید و در واقع یاد بگیرید که روی موضع خود پافشاری کنید چون شما هستید که کار درست را انجام می‌دهید.