رشد اقتصادی روسیه، هنوز سریع‌تر از همه کشورهای اروپایی ا‌ست

من به عنوان فردی که سال‌ها نوسانات اقتصاد روسیه را پیگیری کرده‌ام، کاملا بر این عقیده مصر هستم که ترکیب فعلی دولت روسیه، هر چند فاسد و سرکوبگر است، اما ترکیبی است که برای دیرزمانی دوام خواهد آورد. این قاعدتا به این دلیل نیست که این دولت مصداقی درخشان از کارآمدی یا پاسخگویی دموکراتیک است، بلکه به سادگی، به این علت است که چشم‌انداز کلی اقتصادی و مالی آن در این زمان به طرز شگفت‌آوری مثبت است. دلیل دیگر من این است که در این زمان در دولت روسیه، نخبگانی بسیار سطح بالا وجود دارند که درخواست باقی ماندن در قدرت با یکدیگر متحد شده‌اند. در اواسط سال ۲۰۱۲، رشد اقتصادی روسیه سرعتی بسیار معقول دارد، تقریبا هیچ بدهی خارجی وجود ندارد، بودجه دست‌کم در این مقطع زمانی در تعادل بسیار به سر می‌برد و نکته دیگر این که مخالفان نیز هنوز پراکنده و فاقد یک رهبری واحد هستند. بنابراین وضعیت فعلی، برای یک تحول انقلابی موفق، ترکیبی بسیار ضعیف به نظر می‌رسد. در واقع همه چیز در روسیه بر پاشنه اقتصاد می‌چرخد و به نظر نمی‌رسد که در وضعیت کنونی اقتصاد، ضعیف عمل کند. این مساله مخصوصا زمانی صادق‌تر به نظر خواهد رسید که شما عملکرد اقتصادی روسیه را در عرض یک دهه گذشته با عملکرد بسیار ضعیف اتحادیه اروپا و اعضای آن مقایسه کنید. عملکردی که نتایجش به شکل رکود و بحرانی انکارناپذیر آشکار شده است. من متوجه هستم که دولت روسیه نسبت به مساله سقوط قیمت نفت آسیب‌پذیر است. من واقعا این را می‌دانم، من دائما پیش‌بینی‌هایی را می‌شنوم که تاکید دارند قیمت نفت در زمان نامشخصی در آینده سقوط خواهد نمود، اما در عین حال روایت بسیار متفاوتی را نیز می‌شنوم که البته در اقلیت است، روایتی همچون این گزارش رویترز: «قیمت نفت طی سه ماه آینده بالا خواهد بود، این مساله را دو عامل حمایت خواهند کرد. اول نگرانی‌هایی که بر سر اختلال احتمالی در منابع نفتی خاورمیانه وجود دارد و دوم روند سراشیبی در میزان موجودی ذخایر نفتی آمریکا. معیار جهانی نفت خام برنت در طول کمتر از دو ماه گذشته بیشتر از یک سوم افزایش داشته است. متخصصان بر این باورند که این افزایش قیمت، عمدتا از نگرانی‌های فزاینده در خصوص مناقشه بر سر برنامه هسته‌ای ایران ناشی می‌شود.» من می‌توانم به نحوی کاملا عقلانی این استدلال را درک کنم که قیمت نفت به نحوی تصنعی و صرفا به علت تنش‌های موجود در خاورمیانه بالا رفته است. اما پرسش من این است که چقدر زمان خواهد برد که این تنش‌ها پراکنده شود؟ آیا واقعا زمانی در همین نزدیکی خواهد بود؟ درست است که من یک متخصص مسائل خاورمیانه نیستم، اما به نظر شما این محتمل نیست که تنش‌های پایدار در ارتباط با مساله ایران دست کم یک سال دیگر به طول بینجامد؟ و آیا محتمل نیست که این تنش‌ها به یک جنگ تمام عیار بدل شوند؟ (امری که باعث خواهد شد قیمت نفت سر به آسمان بزند) کدام یک از این دو شق محتمل‌ترند: این که تنش ادامه‌دار در منطقه راه حلی تردستی و فوری بیابد؟ یا این که این مساله مشکلی باشد اساسا لاینحل میان دسته‌ای از کشورها که ظاهرا به یکدیگر نفرت می‌ورزند؟ من متوجه هستم که اگر بن‌بست ایران مرتفع گردد (و اگر این امر به کاهش معناداری در قیمت نفت منجر شود) روسیه به دردسر خواهد افتاد. اما من معتقدم که در این موازنه، مسائل در همان مسیری که تا به امروز پیش رفته اند، پیش خواهند رفت و روسیه از آسیب احتمالی ناشی از کاهش قیمت نفت در امان خواهد ماند. بسیاری معتقد هستند که روسیه در آستانه یک جهش فوری اقتصادی قرار دارد، به عنوان مثال فردی همچون دیوید ساتر (David Satter) که من همین چند وقت پیش مقاله وی را در این خصوص خواندم. اما در کنار آن، من وقت زیادی را نیز صرف گفت‌وگو با کسانی کرده‌ام که بر ضعف احتمالی اقتصاد روسیه تاکید داشته‌اند. در نظر این اشخاص اقتصاد روسیه، اقتصادی است که به نحو خاص هرگز خوب عمل نکرده است، اقتصادی که در جهان رقابت‌زده و مدرن کنونی غیرقابل قبول و مریض محسوب می‌شود. هر چند جزئیات دارای تفاوت هستند، اما جوهر اصلی استدلال آنان، این است که اثر نمایشی رشد سریع سایر کشورها ممکن است عملکرد کرملین را ضعیف جلوه دهد و دولت روسیه را در نظر مردم نالایق جلوه دهد و این همان مساله‌ای بود که در دهه ۱۹۸۰ و پس از یک دوران طولانی رکود اقتصادی رخ داد. این استدلال، استدلالی است به ظاهر مقبول، اما واقعا تا چه حد درست است؟ همان‌طور که من در مقاله‌ای در ماه مه ‌به این مساله اشاره کردم، روسیه به لحاظ سرعت رشد اقتصادی از هر کشور دیگری در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۲ بهتر بوده است. اگر نگاهی اجمالی به آمار بیندازیم درخواهیم یافت که این مساله مطلقا واضح است. زمانی بود که شما می‌توانستید ادعا کنید اقتصاد روسیه عقب مانده است. عملکرد ناامیدکننده اقتصاد روسیه در آن زمان نمادی بود از نهادهای فاسد و ناکارآمد آن. با این حال، هم اکنون و در سال ۲۰۱۲ روسیه عملکرد اقتصادی بهتری نسبت به اغلب کشورهای دموکراتیک و لیبرال اتحادیه اروپا دارد. این مساله نشان‌دهنده شکست تقریبا مطلق بانک مرکزی اروپا و دیگر نهادها و موسسات اروپایی است، نهادهایی که تصمیم گیری‌های خوبی انجام ندادند. انتظار می‌رفت که اتحادیه اروپا و نهادهای وابسته به آن به کشورهای عضو یاری برسانند تا به رشد اقتصادی دست یابند و نه این که آنان را در لباسی خفت‌آور از رکود و ریاضت اسیر کنند. با نگاهی به آمار و ارقام عملکرد ضعیف اقتصادهای اروپایی و رشد سریع اقتصاد روسیه، ممکن است از خود بپرسید که چرا از هر فرد روسی انتظار می‌رود که به این موج پایدار شور و شوق برای طرفداری از غرب بپیوندد؟ آیا هدف آن است که روسیه نیز هم چون مجارستان و جمهوری چک نرخ رشدی منفی را تجربه کند؟ آیا جای آن نیست که سوال کنیم زیر فشار یک بدبختی و ناامیدی اقتصادی بلندمدت و طولانی چه بر سر دموکراسی در اروپا خواهد آمد؟ من معتقدم که دموکراسی در اتحادیه اروپا، بدون تردید دچار فرسایش است.