شرکتهای خودروساز ایرانی برای حضور در بازار خودروی سوریه، اقدام به راهاندازی کارخانه خودروسازی در این کشور کردهاند. این در حالی است که بازار آزاد این کشور و تنوع به وجود آمده در بازار خودرو، موجب شده است امید خودروسازان ایرانی تا حدودی کمرنگ شود. در حال حاضر، پراید به دلیل قیمت مناسب و مصرف سوخت پایین، توانسته در بازار این کشور رخنه کند، اما با توجه به انبوه خودروهای وارداتی در سوریه، سمند تا یافتن جایگاهی مناسب، راهی طولانی در پیش دارد.
ایران خودرو برای ورود به بازار سوریه بیش از ۶۰ میلیوندلار سرمایهگذاری کرده است؛ سرمایهگذاری که به گفته عضو هیئتمدیره سیامکو قرار بود طی مدتی حدود ۵/۴ سال به این شرکت باز گردانده شود، اما با کاهش یکباره تعرفه واردات خودرو و قطعه در سوریه، بازگشت سرمایه ایران خودرو تا ۱۰سال آینده مشکل به نظر میرسد. تغییر ناگهانی قوانین و مقررات گمرکی طی ۴سال گذشته در سوریه، در حالی صورت گرفت که مسئولان سوری پیش از حضور خودروسازان ایرانی، وعده کاهش تعرفه را طی ۱۲سال آینده قرار داده بودند؛ وعدهای که تاکنون به فراموشی سپرده شده است.
تعرفه واردات خودرو در سوریه بر اساس حجم موتور از واردکنندگان اخذ میشود. این تعرفه به هنگام آغاز به کار ایران خودرو در این کشور، برای خودروهای مجهز به موتور ۱۶۰۰ سیسی ۱۴۰درصد و برای خودروهای ۱۸۰۰سیسی نیز ۲۵۰درصد بود، اما ناگهان همه چیز تغییر کرد و یک سال پس از حضور دو شرکت ایرانی در این کشور، تعرفه واردات خودروهای ۱۶۰۰سیسی به ۳۰درصد و تعرفه واردات خودروهای ۱۸۰۰ سیسی به بالا نیز به ۴۰درصد رسید. در کنار کاهش یکباره تعرفه واردات خودرو، تعرفه قطعات ckd نیز در سوریه به یکباره کاهش یافت به طوری که تعرفه ۴۷درصدی قطعات در زمانی کوتاه بر اساس نوع قطعه به ۵ تا ۱۰درصد رسید. تغییر ناگهانی مقررات گمرکی در سوریه موجب شد تا سود خودروسازان ایرانی از بازار سوریه بسیار کمتر از سود مدنظر آنان در بدو ورودشان باشد به طوری که ایران خودرو به منظور جلوگیری از ضرر و زیان، در پی تصمیمات جدی برای خروج از بحران بود.
اصرار به حضور ایران خودرو در سوریه درحالی است که یکی از اعضای سفارت ایران در سوریه در جمع خبرنگاران اعزامی به این کشور اظهار داشت که ایرانخودروهایی با تغییر ضوابط گمرکی تمایل چندانی به ادامه حضور در این کشور نداشتند، اما ما از آنها خواستیم به حضور در بازار سوریه حتی با حاشیه سود پایین، ادامه دهند. این در حالی است که به گفته حسین مقیص عضو هیئتمدیره ایران خودرو در سوریه، برای تولید سمند در این کشور در ابتدای امر ظرفیتی در حدود ۱۰هزار دستگاه در سال در نظر گرفته شد، اما از اسفندماه ۸۵ تاکنون ۱۱هزار دستگاه انواع سمند در این کشور تولید شده است. همچنین، در ۷ماه ابتدای سال جاری، در مجموع ۲۵۰۰ دستگاه انواع سمند در شرکت سیامکو (ایران خودرو سوریه) تولید شده است.
ظاهرا علاوه بر مشکل افزایش تعرفه واردات خودرو اخذ عوارض رفاهیه (عوارض جانبی) از خودروسازان ایرانی نیز موجب شده تا خودروسازان ایرانی نتوانند روزهای خوبی را در بازار سوریه داشته باشند. بر اساس ضوابط و قوانین گمرکی در سوریه علاوهبر تعرفه مصوب، واردکنندگان و تولیدکنندگان خارجی ملزم به پرداخت ۳۰ درصد مالیات تحت عنوان مالیات رفاهیه هستند. مشکلات به وجود آمده در خصوص اخذ عوارض رفاهیه موجب شد تا شرکتهای ایرانی درخواست حذف عوارض رفاهیه از خودروهایی که در این کشور تولید میشوند را مطرح کنند. طرحی که به گفته مقیص با پذیرش آن از سوی مسئولان سوری، ضرر و زیان خودروسازان ایرانی تا حدودی جبران خواهد شد.
از سوی دیگر خوروی پراید در بازار سوریه توانسته با توجه به قیمت مناسب و مصرف سوخت پایین جای مناسبی برای خودرو در بازار این کشور به دست آورد به طوری که هماکنون بخش اعظمی از تاکسیرانی این کشور در اختیار پراید قرار دارد. علاوهبر تاکسیرانی، این خودرو توانسته در میان خانوادههای سوری نیز برای خود جایگاهی پیدا کند. هرچند که قیمت مناسب پراید، دلیل موفقیت این خودرو در بازار سوریه اعلام شده است، اما با پرسوجو از مالکان این خودرو قیمتهای متفاوتی از پراید در بازار سوریه به دست میآید.
این امر در حالی است که به گفته مسئولان ایرانی حاضر در سوریه پراید هم قیمت با ایران در بازار این کشور عرضه میشود. به گفته یکی از رانندگان تاکسی، خودرو پراید از طریق خطوط تاکسیرانی و با سوبسید در اختیار رانندگان قرار میگیرد. علاوهبر پراید که قیمت مناسب آن پای این خودرو را به بازار سوریه باز کرد؛ سمند دیگر خودروی ایرانی در حال تردد در سوریه نیز در مقایسه با ایران از قیمت مناسبتری برخوردار است. به طوری که متقاضیان این خودرو برای خرید یک خودروی سمند باید ۴۰۰۰ دلار پیشپرداخت کنند و ماهی حدود ۱۹۰ دلار نیز به بانکهای سوری بابت وام قسط پرداخت کنند.
با این شرایط باید گفت سمند ۱۶۰۰ سیسی در سوریه ۱۳هزار دلار، سمند ۱۸۰۰ نیز ۱۳هزار و ۴۰۰دلار در بازار عرضه میشود علاوه بر دو مدل یاد شده سمند LX نیز در بازار ۱۴هزار و ۵۰۰ دلار معامله میشود. از سوی دیگر گرچه مسئولان ایران خودرو برای تولید سمند در این کشور برنامهریزی کردهاند، اما نکته جالب توجه تردد برخی محصولات پژو تولیدی در ایران است، به طوری که میتوان گفت تردد این مدل از محصولات ایران خودرو که به صورت وارداتی در سوریه عرضه میشوند، بسیار بیشتر از سمند است. در حال حاضر علاوهبر انواع سمند، خودروهای ۴۰۵، پارس، ۲۰۶ هاچبک و صندوقدار نیز در خیابانهای سوریه تردد میکنند.
● حضور پررنگ کیا در سوریه
اما اینکه چرا خودروسازان ایرانی نتوانستند در بازار سوریه حضور پررنگتری نسبت به دیگر خودروسازان داشته باشند، سوالی است که عضو هیئتمدیره ایران خودرو در سوریه، حضور پررنگ کره و بازار آزاد این کشور را دلیل این امر دانسته و در این خصوص میگوید: خودروسازان کرهای توانستهاند با ایجاد تنوع در محصولات خود بازار سوریه را به خود اختصاص دهند. به گفته مقیص، بازار آزاد سوریه موجب شده تا تمایل برای خودروهای اتومات افزایش یابد که این امر موجب شده تا تولید سمند اتومات نیز در دستور کار این شرکت در سوریه قرار گیرد. با نگاهی به بازار سوریه، براحتی میتوان فهمید که کرهایها بسادگی توانستهاند در بازار این کشور رخنه کنند بهطوریکه بخش اعظمی از خودروهای در حال تردد در خیابانهای سوریه، به محصولات کرهای (کیا و هیوندایی) اختصاص دارد.
پس از کره، تویوتا در بازار این کشور حضور پررنگی دارند، اما بازار خودروی این کشور به محصولات آسیایی محدود نمیشود بلکه اروپاییها و امریکاییها نیز توانستهاند سهم خوبی از بازار سوریه به خود اخصاص دهند. افزایش تردد خودروهای لوکس در بازار سوریه در حالی است که تا پیش از آغاز دوره حکومت بشار اسد رئیسجمهور فعلی، ورود خودرو به سوریه ممنوع بود، اما پس از ریاست جمهوری وی درهای بسته این کشور به روی خودروهای لوکس باز شد، به طوری که هماکنون براحتی میتوان خودروهای به روز دنیا را در خیابانهای این کشور مشاهده کرد.
علاوه بر محصولات یاد شده، چینیها نیز در بازار سوریه حضور پررنگی دارند به طوری که میتوان گفت خودروهای کوچک و کممصرف چینی، تا حدودی توانستهاند بازاری خوب برای خود پیدا کنند. همچنین بخش اعظمی از بازار وانتهای این کشور نیز در اختیار وانتهای کوچک چینیها قرار دارد. از سوی دیگر تردد خودروهای فرسوده در کنار خودروهای بهروز، نشاندهنده آن است که مسئولان سوری بزودی ناچار به اجرای طرح خروج خودروهای فرسوده در این کشور خواهند شد؛ طرحی که نیازمند خودروهایی با قیمت مناسب و کممصرف است. بههمین دلیل خودروسازان داخلی برای جذب بازار سوریه باید به فکر ایجاد تنوع در محصولات خود در بازار سوریه باشند هرچند به گفته مقیص برای حضور پررنگتر در بازار این کشور تولید رانا نیز در دستور کار این شرکت قرار دارد.
● نکات استراتژیک
- قیمت مناسب، کیفیت، بروز بودن محصول، مصرف پایین سوخت، ارائه مدلهای جدید و تنوع محصولات از عوامل رقابت در بخش صادرات است.
- از روش نفوذ شرکتهای کرهای و چینی (تنوع محصول) در بازار هدف الگوبرداری شود.
- شناخت بازار هدف و پیشرو برای نفوذ در بازار نسبت به رقبا
- لزوم توجه و مطالعه وضعیت سیاسی، اقتصادی، قوانین و مقررات دولتی و... کنونی و آتی کشور هدف
