رنگ همچون کلامی گویاست برای بازگو کردن خلق و خوی مردم رنگها جایگاه ویژه ای در زندگی انسان دارند. هرروز مارا احاطه می کنند و چنان با محیط اطراف ما عجین شده اند که تنها زمانی پی به وجودشان میبریم که یکباره خود را نشان دهند برای مثال موقع خرید پیراهن ، موقع انتخاب کاغذ دیواری ، پشت چراغهای راهنمایی ، موقع تماشای گلهای چمنزار در تابستان ، برگ درختان در پاییز، طبیعی است که ما هرکدام رنگی دلخواه داریم و همین طور رنگهایی که زیاد نمی پسندیم . معلوم است که رنگ پیراهن و زینت آلات ، خانه و اتومبیل را از رنگهای مورد علاقه مان انتخاب می کنیم. این موضوع نشان می دهد که هر رنگ احساس خاصی را در ما به وجود میآورد . رنگ، نیرویی را در اختیار ما می گذارد که طبیعی و شفابخش است . در ابتدا شاید این امر غیر عادی به نظر رسد ولی واقعیت دارد .
رنگ می تواند روح و روان انسان را شفا دهد و نشاط آور باشد . البته در صورتی که یاد بگیریم دیدی آگاهانه نسبت به رنگ داشته باشیم و تا ثیر آنها را درک کنیم. گوناگونی رنگها به اندازه روزهایی است که از عمر زمین می گذرد . رنگ بیانگر و بازتاب احساسات ماست به همان اندازه هم سمبلی معتبر و ارتباط محسوسی با زندگی ما دارد .
رنگ چون طول موج دارد در حیطه علم نیز بررسی میشود با این حال مانند روان انسان غیر ملموس است. نیوتن اولین کسی بود که درباره ویژگی ماهیت نور تحقیقاتی کرد و آزمایشهای گوناگونی را انجام داد تا توانست نور سفید مثلا نور خورشید را با عبور از یک منشور به رنگهای دیگر تجزیه کند . موفقیت دیگر نیوتن این بود که <ثابت کرد هرکدام از رنگها طول موج مخصوصی دارند و نور خود را در سطح انرژی متفاوتی ساطع می کنند>، برای درک بهتر این موضوع می توان امواج دریا را پیش خود تصور کنید. موج های بلند تر نیروی فوق العاده زیادی دارند یعنی امواج بلندتر انرژی جنبشی بیشتری نسبت به موجهای کوچکتر دارند .
طبق این الگو سطح انرژی هر رنگ با رنگ دیگر فرق می کند . این کشف نیوتن سرآغاز پژوهشهایی درباره ماهیت رنگها ، چگونگی انتشار انرژی جنبشی و علت درخشندگی خیره کننده آنها بود . شاید در کودکی ساعت ها غرق نقاشی کردن می شدیم . دنیای اطراف را فراموش می کردیم و از رنگ کردن لذت می بردیم . نقاشی کردن در کودکی اولین تلاش ناخود آگاه ما برای استفاده از نیروی درمانی رنگها بوده است . رنگها بیانگر ناراحتیهای روحی و ذهنی هستند، حالت هایی که جرات بیان آن را به دیگران نداریم، رنگها به ما تعادل روحی می دهند و این چیزی جز سلامت روانی نیست .
▪ رنگهای اصلی و فرعی : زرد ، آبی و قرمز رنگهای اصلی هستند .
▪ رنگهای فرعی : سبز ، بنفش ، نارنجی ، زرد، مایل به سبز ، سبز مایل به آبی ، آبی مایل به بنفش، بنفش مایل به قرمز ، قرمز مایل به نارنجی ونارجی مایل زرد هستند که از ترکیب رنگهای اصلی به وجود می آیند.
رنگهای گرم و سرد : در چرخ رنگ اگر از زرد به بنفش خطی بکشیم رنگهایی که در طرف دست چپ این خط قرار دارند سرد هستند و در ساختن آنها آبی بکار برده شده است. رنگهایی که در طرف راست این خط قرار دارند گرم هستند و در ساختن آنها قرمز بکار برده شده است . رنگهای گرم محرک هستند و باعث میشوند که اجسام جلو آمده و بزرگتر بنظر برسند. رنگهای سرد باعث میشوند که اجسام عقب بروند و کوچکتر بنظر بیایند . این حرکت رنگها بسیار مهم است .
مثلا برای بزرگ نشان دادن حیاطی میتوانیم گلهایی را که رنگهای سرد دارند عقب و گلهایی را که رنگهای گرم دارند جلو بکاریم . رنگهای سرد عقب میروند و رنگهای گرم جلو می آیند و این حرکت حیاط را بزرگتر نشان میدهد. رنگهای سرد باعث میشوند که اجسام عقب بروند و کوچکتر بنظر بیایند . این حرکت رنگها بسیار مهم است . رنگهای متضاد (مکمل) رنگهایی هستند که در چرخ رنگ روبروی یکدیگر قرار دارند مانند زرد و بنفش ، یا قرمز و سبز یا آبی و نارنجی. ۲ رنگ متضاد اگر پهلوی هم قرار بگیرند ایجاد درخشندگی میکنند و شدت رنگی همدیگر را زیادتر میکنند .
● تمرکز بر دایره رنگ ها
بهترین حالت انجام دادن این تمرین قرار گرفتن با چشم بسته مقابل یک منبع نور قوی ، مثل یک نقطه نورانی است . در هوا آزاد تا جایی که برای چشمها ضرر ندارد در کمال آرامش مقابل منبع نوری قراربگیرید، نور براحتی از بین پلکها وارد چشم میشود . بعد از مدتی جلوی چشم نور قرمز خیره کننده ای می بینید . سعی کنید با اراده ، رنگ قرمز جلوی چشم را به رنگهای زرد ، سبز یا آبی تغییر دهید یا برعکس ، قرمز را به بنفش ، آبی ، سبز و زرد تغییر دهید . وقتی بر روی رنگهای گرمی چون قرمز ، نارنجی و زرد تمرکز کرده باشید ، پلکها بهراحتی از هم باز می شوند .
اما با رنگهای سردی چون فیروزه ای ، آبی و بنفش احساس میکنید پلکها سنگین شده اند .
این تمرین را با رنگهای دلخواه خود انجام دهید . رنگهایی که بر آنها تمرکز میکنید باید خالص و شفاف باشند تا تاثیر شان بیشتر شود و از رنگهایی که سیاه و سفید در آنها باشد استفاده نکنید . در موقع انجام دادن تمرین، راحت و منظم نفس بکشید و خیلی طبیعی باشید، اگر تمرین تمرکز روی دایره رنگ را تنها ۲ بار در هفته و هر بار بهمدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه انجام دهید ، خیلی زود بر افکارتان مسلط خواهید شد . به علاوه این تمرین کمکی است تا شما به سلامت روحی ، روانی و جسمی پایدار برسید .
● چگونگی انتخاب رنگ لباس و تاثیرآن بر روند درمان
تمرکز بررنگها ، به ویژه در هنگام ابتلا به بیماری، یا وقتی که قصد دارید عضوی از بدن را تقویت کنید، توصیه می شود ، به عنوان مثال برای درمان افسردگی و احساس تنهایی ، تمرکز بر رنگهای گرم ، نشاط آور خواهد بود . نارنجی به عنوان نقطه عطف گرمای طیف نور ، احساس گرمای شدیدی را در انسان پدید می آورد. وقتی تصمیم میگیرید رنگ درمانی را انتخاب کنید، باید به این نکته توجه داشته باشید که <تطابق رنگ انتخابی با رنگ لباستان بر روند درمان تاثیر می گذارد.> رنگ لباس بخصوص لباسهای زیر تاثیر بسیار زیادی بر درمان دارد ، چون بدن در مقابل امواج رنگها مقاومت می کند و مدتی طولانی طول می کشد تا با آنها ارتباط برقرار کنیم ، پس پوشیدن لباس همرنگ با رنگ مورد آزمایش در تسریع ایجاد ارتباط موثر است. رنگ هایی که برای لباس رو انتخاب می کنید ، به طور مستقیم و غیر مستقیم بر رفتار شما تاثیر می گذارد . از یک طرف بر رفتار شما و از طرف دیگر بر رفتار افرادیکه با آنها برخورد می کنید .
آنها مطابق با رنگی که لباستان دارد ، واکنش نشان می دهند . مثلا همه می دانیم رنگ سیاه ناخواسته انسان را از محیط اطراف جدا میکند، چون درخشش رنگ سیاه حاکی از انزوای مطلق است . سیاه نمایانگر مرز مطلقی است که در فراسوی آن زندگی متوقف می شود . به کسانی که در برقرار کردن ارتباط با دیگران مشکل دارند ، توصیه می کنیم تون های رنگ زرد را در لباسهایشان انتخاب کنند. بی دلیل نیست که رنگ زرد نماد اداره پست ، بزرگترین وسیله ارتباطی جامعه می باشدکسی که با لباس زرد از خانه خارج می شود همین رنگ زرد لباس امکان مصاحبت با دیگران را به او می دهد، رنگهایی که در محیط زندگی و کار ما هستند نه فقط از راه دیدن بلکه به واسطه امواجی که از خود ساطع می کنند برما اثر می گذارد . این که صبح ها و شب ها اولین و آخرین نگاهمان به چه رنگی میافتد ، بسیار مهم است مثلا اگر موقع خواب به رنگ آبی نگاه کنیم امواج رنگ آبی اثر آرام بخشی برما میگذارد
● آبی - نماد روان
رنگ آبی احساس سرما را در ما بوجود می آورد . از نظر پزشکی این رنگ به مفهوم انقباض است ، بنا براین برای درمان تب موثر است و اغلب در درمان التهاب های پوستی به کار می رود . فشارخون را میتوان به کمک رنگ آبی پایین آورد . هنگام بیماری و خستگی نیاز به این رنگ بیشتر می شود. اگر گردش خونتان منظم است و قلبتان هم ضعیف نیست می توانید در موقع سرما خوردگی با ملحفه ای آبی رنگ خود را بپوشانید همین طور پوشیدن لباس خواب آبی رنگ در پایین آوردن تب مفید است .
با این حال اگر بیشتر رنگ به کار رفته در نقاشی آبی باشد توصیه می شود اتاق خواب کسانی که دچار اختلالات خواب هستند به رنگ آبی باشد ، نور آبی روشن انسان را به خوابیدن ترغیب می کند و سیستم عصب را عمیقا آرام مینماید، این رنگ آمادگی مبارزه با سموم بدن را در ما بر می انگیزد . با کمک رنگ لاجوردی می توانید گرفتگیهای ناگهانی عضله و اضظراب را برطرف کنید . نور آبی برای درمان رماتیسم (خاصیت خشک کردن) و سردرد (آرامش بخش بودن)، ناراحتی های دوران بلوغ ، التهابهای پوستی و گرفتگی عضله موثر است . آبی رنگی است که احساس رضایت را در انسان به وجود می آورد ونشانه آن است که نقاش در حسرت داشتن آرامش و زیر فشار عصبی است . اگر در نقاشی تعادلی از رنگهای زرد و آبی باشد نشان از تعادل روحی و روانی نقاش دارد .
آبی رنگ محافظه کاری ، موفقیت ، فداکاری ، تفکر و درون نگری است ، بنابراین آبی مشخصه افرادی است که با تلاش و کوشش به موفقیت می رسند ، با دیگران روابط مناسبی دارند و به ندرت کاری را براساس تمایلات آنی خود انجام می دهند اما با دقت و مهارت آن را کنترل میکنند،این افراد میتوانند مدیران و ورزشکاران توانایی باشند. علاقه مندان رنگ آبی افراد معقولی هستند و زندگی خود را نمونه میدانند، هرچند ممکن است این فرض درست نباشد . تیپهای آبی افراد محتاط و با ثبات و غالبا قابل تحسین هستند و همه آنها به این خصایص خود کاملا آگاهند. عدم علاقه به رنگ آبی نشانه شورش ، احساس گناه و شکست و ناراحتی از پیشرفت های کسانی است که احتمالا به اندازه آنها تلاش نکردهاند.در حقیقت دوست نداشتن رنگ آبی باعث تاسف است ، چراکه ممکن است نتیجه روان رنجوری یا حداقل غمی بزرگ باشد. در صورت به کار بردن رنگ آبی با مکلمش، نارنجی، نشاطی آرامش بخش در فرد ایجاد می شود .
● رنگ قرمز در روانشناسی
در روانشناسی رنگ قرمز به مفهوم اعتماد بنفس است ، از این رو در درمان ترس از این رنگ بهره میگیرند . در رنگ درمانی برای به جریان انداختن مجدد انرژی ذخیره شده بدن و افزایش گرمای آن از رنگ قرمز استفاده می کنند .رنگ قرمز به ویژه زمانی که با زرد مخلوط میشود ، بدن را گرم میکند و انرژی آنرا بالا می برد. توجه داشته باشید رنگ قرمز بیش از هر چیز باعث تحریک سرخرگها می شود که سلامت و نشاط فراوانی به دنبال دارد و در درمان سستی ، بی حالی و افسردگی بسیار موثر است .
با اینکه رنگ قرمز نشاط آور است ، اما افراد با نشاط و سرزنده از رنگ قرمز بیزارند. رنگ قرمز در درمان بیماری های خونی بسیار موثر است . مثلا در درمان مسمومیت های خونی ، لباس های زیر بیمار باید برای مدت طولانی تقریبا ۲ تا ۳ ماه رنگ قرمز خالص باشد و روزانه ۱۵ تا ۲۰ دقیقه غرق تماشای رنگ قرمز خالص شود ، یا فکرش را روی رنگ قرمز متمرکز کند . "رونالد هانت" در کتابش به نامه "هفت کلید رنگ درمانی" این پرتو را انرژی ساز و پدر سر زندگی و نشاط قلمداد می کند . گلبولهای قرمز خون آهن را جذب می کند و نمک از راه کلیه و پوست دفع می شود ، از این رو قرمز مناسب ترین رنگ برای درمان کم خونی و کمبود آهن بدن است . در موقعی که احساس کردید بدنتان کمبود انرژی دارد و یا ضعف جسمی دارید ، رنگ قرمز را در ذهنتان تصور کنید . بنا برعقیده وی رنگ قرمز کریستال های نمک فریک را به آهن و نمک تجزیه می کندبه علاوه اگر تحت درمان بیماری خونی هستید تا آنجا که امکان دارد از مواد غذایی قرمز رنگ مثل تربچه ، آلبالو ، کلم قرمز ، لبو ، توت فرنگی یا تمشک استفاده کنید . رنگ قرمزبه جابجایی مواد و هضم آنها کمک میکند از این رو درمان یبوست موثراست .
در خونریزی های شدید یا جراحت های خارجی همراه با خونریزی و کم خونی در زنان ، درمان بارنگ قرمز، آهن خون را زیاد می کند علاوه بر آن در به تاخیر افتادن اختلالات گردش خون، درمان بارنگ قرمز توصیه می شود .
● رنگ زرد در روانشناسی
رنگ زرد بیشتر با روح و روان سر و کار دارد ، هم افراد عاقل و با هوش آن را انتخاب می کنند ، هم افراد عقب مانده ذهنی . سر و کار داشتن بارنگ زرد به ما کمک می کند تا به مجهولات و اختلالات وجودمان پی بریم . نیروی شفابخش رنگ زرد ، بیانگر حالات زنانه این رنگ است . رنگ زرد می تواند حالات زنانه را در ما تقویت کند. تیپ زرد به نوآوری ، خلاقیت و حکمت علاقهمند است . این تیپ معمولا درون نگر ، باریک بین و در برابر دنیا و افراد با استعداد آن ، معتقد به اصول است . زرد در درمان افسردگی های عصبی به خوبی کارساز است و به عنوان درمان ضد افسردگی شناخته شده است .
در درمان افسردگی با رنگ زرد معمولا بدن واکنش های دفاعی چون سوزش چشم از خود بروز می دهد ، اما درست با همین تحریک چشم ، سیستم عصبی نیز تحریک می شود و به این طریق تمام بدن نیرویش را برای مقابله با افسردگی فرا می خواند ، چون رنگ زرد سیستم عصبی را نیز تحریک می کند ، این رنگ را "خوراک اعصاب " نامیده اند . افراد پر جنب و جوش و عصبی که غده تیروئیدی پرکاری دارند و دچار حمله های عصبی می شوند نباید به مدت طولانی در معرض رنگ زرد باشند . رنگ زرد در کارهایی که تفکر و خلاقیت در آنها نقش دارد ، سودمند است ، از این رو توصیه می شود به میز تحریرتان رنگ زرد بزنید . رنگ زرد فشار خون را بالا می برد و ضعف معده و کلیه را بهبود می بخشد . اگر معده ای کم کار دارید برای تحریک آن می توانید بین پنجمین و ششمین دندههای قفسه سینه نور زرد بتابانید یا در موضع ، سنگ زرد بگذارید . رنگ زرد در درمان بیماریهای پوستی و شفاف کردن پوست نیز موثر است .
● مبانی روانشناسی و جمع بندی کلی از خصوصیات بعضی رنگها
▪ خاکستری : گوشه گیری ، عدم فعالیت و بی تفاوتی .
▪ آبی : نیاز به آرامش کامل و خشنودی خاطر و علاقه مند زیاد به دوستان و نزدیکان .
▪ سبز : پشت کار و استقامت ، قدرت اراده ، غرور و بلند پروازی.
▪ قرمز : داشتن آرزوهای بسیار ، شور و شوق زندگی ، تهور و قدرت اراده.
▪ زرد : پیشرفت بلامانع ، امید به حل مشکلات زندگی .
▪ بنفش : روحیه شاعرانه و رومانتیک ، دوستدار هنر و زیبایی ، متکی بودن بر دیگران.
▪ قهوه ای : نیاز شدید به آسایش جسمی و روحی ، فعال ، علاقه بسیار زیاد به خانواده.
▪ سیاه : بی علاقگی به زندگی ، نفی هرچیز ، بدبینی و ناباروری و لجاجت.
▪ آبی تیره (سرمه ای: ) اندیشیدن درباره این رنگ از یک تاثیر آرامبخش در سیستم اعصاب مرکزی برخوردار است ، آبی تیره از عمق و کمال چشمگیری برخوردار است ، به ویژه مطلوب افرادی است که اضافه وزن دارند و نشانگر خشنودی و کامیابی است.
دیدگاههای مربوط به ماهیت رنگها را دانستیم ولیمهمترین دیدگاه این است که <رنگ با دیگر پدیدههای طبیعی تفاوت دارد> و این جمله نشانگر پیچیدگی مفهوم رنگ است که هرکس بارنگ سرو کار دارد باید برای فهمیدن آن پا به دنیای رنگها بگذارد . با عقل نمی توان آن را حس کرد . هر چقدر هم که سعی کنید ، پیدا کردن جوابی روشن برای این سوال که رنگ چیست؟ مشکل خواهد بود .
