اگر برای رسیدن به نقطهای که طی کردن آن ۲۰ دقیقه با اتوبوس و ۱۰ دقیقه با تاکسی زمانبر است، دنبال بهانهای میگردید تا راهی بی دردسرتر پیدا کنید؛ ما برای شما یک پیشنهاد داریم. احتمالا شما هم با این حالت در این روزها روبهرو شدهاید: دوروبرتان را نگاه میکنید از اتوبوس خبری نیست و تاکسیها هم برای شما ناز میکنند. بنزین لیتری ۷۰۰ تومان تاثیرش را تنها در کمتر از یک هفته روی نرخ کرایههای تاکسیها و مسافرکشهای شخصی (اگر نگوییم اتوبوس و مترو) گذاشته و کرایههای ۳۰۰ تومانی به ۵۰۰ و ۶۰۰ تومان رسید و شما با خود دو دو تا چهار تا میکنید که اگر ۱۰۰تومان رویش بگذارم با ماشین شخصی با یک لیتر، چهار بار راه ۶۰۰تومانی را بالا پایین میکنم.
هنوز درگیر حساب کتاب هستید که یک دوچرخهسوار با فراغبال از کنارتان عبور میکند و چه صحنه دلانگیزی است. در یک روز بهاری که کرایه تاکسی و خطوط اتوبوسرانی روی اعصابتان دوچرخهسواری میکنند، دوچرخه واقعی به یکباره به شما چشمک میزند.
● دوچرخه کجاست؟
اگر دوچرخهای ندارید یک راهحل نه چندان سخت و پیچیده برای شما وجود دارد. به سمت اولین ایستگاه دوچرخه تغییر مسیر بدهید. دقت کنید که ایستگاههای دوچرخه کجا قرار گرفتهاند: نزدیک ایستگاه مترو، پایانههای اتوبوسرانی به ویژه خطوط ویژه، ایستگاههای تاکسی و بازار میوه و ترهبار.
اولین بار که شهرداری تهران به فکر ساخت ایستگاههای دوچرخه یا همان خانه دوچرخه افتاد این طرح بیشتر برای کاهش بار ترافیک و آلودگی هوا بود اما کمکم مسوولان به این باور رسیدند که مردم میتوانند دوچرخهسواری کنند و کمتر به وسایل حمل و نقل عمومی متوسل شوند تا جایی که شهردار و مسوولان حمل ونقل، تهران گفتند: سال ۹۰ سال توسعه دوچرخهسواری در تهران است و تلاش خواهیم کرد شاهد تجهیز تمام مناطق تهران به مسیرهای ویژه دوچرخهسواری باشیم و با آماده کردن زیرساختهای لازم زمینه فراگیر شدن استفاده از دوچرخه را فراهم کرده و دوچرخهسواری را در تمام سطح شهر گسترش دهیم.
حالا مسوولان به این نتیجه رسیدهاند که در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه دنیا استفاده از دوچرخه به بخشی از فرهنگ شهرنشینی آنها تبدیل شده است، بنابراین سعی میکنند در تهران اقدامات زیربنایی امکانات و تسهیلات ویژه به منظور استفاده از دوچرخه در نقاط مختلف شهر را فراهم کنند. بنابراین در مراکزی که مردم به وسایل حملونقل عمومی از جمله اتوبوس و مترو و تاکسی متوسل میشدند، نگاه کردند ایستگاههایی تعبیه شده که شاید هنوز هم برای بسیاری از مردم غریبه است. کانکسهای اغلب شیشهای که پر از دوچرخههای نو و آماده رکابزنی است و شاید شما هم از کنار آنها رد شده باشید و از خود پرسیده باشید: «این دوچرخهها برای فروش است یا تماشا؟»
● نخستین ایستگاه دوچرخه
ایجاد مسیرهای مخصوص عبور دوچرخه در کلانشهرها در قالب مصوبهای از سوی شورایعالی شهرسازی و معماری کشور از سال ۸۶ مورد توجه مسوولان شهری قرار گرفت و توسعه سیستم دوچرخهسواری به عنوان سیاست جدید شهرداری تهران به منظور کاهش بار ترافیک و آلودگی هوا در پی اجرای طرح سهمیهبندی بنزین در دستور کار قرار گرفت. به گفته معاون حملونقل و ترافیک شهرداری تهران مسیرهای ویژه دوچرخهسواری به ایستگاههای نگهداری دوچرخه منتهی میشوند و این ایستگاهها در مجاورت پایانههای مترو و اتوبوسرانی قرار میگیرند، تا در واقع مسیرهای دوچرخهسواری به سیستم حملونقل عمومی اتصال یابد و این امکان برای دوچرخهسواران فراهم شود که در صورت نیاز بتوانند از وسایل حملونقل عمومی استفاده کنند. نخستین مسیرهای ویژه دوچرخهسواری شهر تهران در شهرداری منطقه ۲۲ احداث شده و این طرح به مرور زمان در سایر مناطق از جمله شهرداری منطقه ۱۲ توسعه یافت چرا که منطقه ۲۲ برای پیادهراهسازی و ایجاد مسیرهای دوچرخهسواری مناسب است.
● رایگان دوچرخه بگیرید
بهجز مناطق هشت، ۱۲ و ۲۲ مناطق دیگری از جمله جنوب شهر تهران در حال آماده شدن و تجهیز به خانههای دوچرخه هستند. چرا که شهرداری تهران تا امروز از ایجاد این ایستگاهها احساس رضایت داشته است، بنابراین اگر شما در نزدیکی یا در خود این مناطق زندگی میکنید بدون مشکل خاصی میتوانید، دوچرخه رایگان برای طی کردن مسیر خود بگیرید. میتوانید با مراجعه به یکی از ایستگاههای دوچرخه و ارایه مدرک شناسایی به صورت رایگان دوچرخه تحویل بگیرید و از آن برای تردد در مسیرهای منتها به ایستگاههای مترو، ترمینالها و مراکز خرید و پرازدحام و... استفاده کنید. حتی به گفته شهرداری منطقه هشت تهران شهروندانی که دوچرخههای شخصی آنها نیاز به تعمیر دارد، میتوانند با مراجعه به یکی از ۳۴ خانه دوچرخه از خدمات رایگان این کانکسها برای تعمیر دوچرخه خود بهرهمند شوند. شما حتی میتوانید با دوچرخه شخصی خود در مسیرهای معین حرکت کنید و زمانیکه به مقصدتان رسیدید و دیگر به دوچرخهتان نیازی نداشتید، آن را به افراد مستقر در کانکسها و ایستگاههای دوچرخه بسپارید تا زمان برگشت شما از آن نگهداری کنند و همه این امکانات با همان رد و بدلکردن کارت شناسایی ممکن است.
● دوچرخهسواری نه فقط در چیتگر
اکنون دیگر روز شما با مرتبط شدن مسیر حرکتتان به اولین ایستگاه دوچرخه به یک روز خوب و مفرح تبدیل میشود. اما اگر شما یک خانم هستید، متاسفانه هنوز استفاده از دوچرخه در معابر عمومی برای شما یک علامت سوال است اگرچه مسوولان تاکنون موضع مشخصی نسبت به این موضوع اتخاذ نکردهاند اما به صورت غیررسمی عنوان شده که خانمها هم میتوانند با رعایت حجاب لازم به دوچرخهسواری در مسیرهای تعیین شده بپردازند، با مراجعه به ایستگاههای دوچرخه کسی مانع از گرفتن دوچرخه از سوی شما نمیشود. این موضوع باعث میشود تا فکر کنید: «چقدر خوب حالا دیگر پارک چیتگر تنها مکان دوچرخهسواری برای زنها نیست!»
● دوچرخهسواری در بهشتزهرا
همیشه از اینکه زیر آفتاب داغ حتی روزهای زمستانی در بهشت زهرا باید مسافت طولانی را طی کنید تا به قبور خود برسید گله کردهاید. اما در آخرین روزهای سال ۸۹ طرح ایجاد ایستگاههای دوچرخه به بهشتزهرا هم رسید و شهردار منطقه هشت تهران در پنجشنبه آخر سال گذشته از استقرار چهار ایستگاه دوچرخه برای استفاده شهروندان جهت زیارت اهل قبور در بهشتزهرا (س) خبر داد.
ایستگاههای دوچرخه منطقه هشت در قطعه شهدا، محوطه صحن حرم مطهر امام خمینی (ره)، ایستگاه مترو حرمامام (ره) و درب شرقی بهشت زهرا (س) قراردارند که ۳۰۰ دستگاه دوچرخه در آنجا آماده واگذاری به مردم است.
طرح افزایش خانههای دوچرخه در نقاط پر تردد شرق تهران منجر به افزایش تعداد خانههای دوچرخه در منطقه هشت شد و رقم آن به ۴۶ خانه دوچرخه رسید. گفته میشود هم اکنون روزانه حدود هزار نفر از شهروندان شرق تهران جهت تردد سفرهای درون شهری از دوچرخه استفاده میکنند.
● پاریس اولین شهر دوچرخهای
اگر میخواهید بدانید قبل از ایران و خصوصا تهران چه شهری در دنیا از ایده استفاده از دوچرخه در شهر استقبال کرد، باید گفت پاریس شهری است که مقدمات بسیار مجهزی را برایتردد این وسیله ارزان ایجاد کرد.
مسوولان شهر پاریس با قرار دادن ۱۴ هزار و ۷۰۰ دوچرخه در ۵۰۰ ایستگاه، مردم و گردشگران خارجی حاضر در این شهر را به استفاده از این وسیله نقلیه راحت دعوت میکنند.
نحوه استفاده از این سامانه نیز عبارت از تهیه یک کارت اعتباری مدتدار جهت امکان خارج کردن دوچرخه از ایستگاهها و پس از آن پرداخت مبلغی بسیار ناچیز برای استفاده از دوچرخه در بازههای زمانی نیم ساعته است که بصورت تصاعدی افزایش مییابد. در این طرح هر شهروند پاریسی از ایستگاه محل زندگی یا کار خود یک دوچرخه تحویل میگیرد و پس از تردد در شهر و انجام کارهای ضروری خود آن را در ایستگاه بعدی تحویل میدهد. این طرح با هدف کاهش استفاده از خودرو و همچنین پایین آوردن میزان آلودگی هوا به مرحله اجرا درمیآید. فاصله ایستگاهها بر اساس زمان مورد نیاز طوری تنظیم شده است که دوچرخهسواران پیش از پایان زمان ۳۰ دقیقهای به ایستگاه بعدی رسیده و دوچرخه را تحویل مسوولان آن ایستگاه بدهند. در ازای هر ۳۰ دقیقه تاخیر یک یورو جریمه در نظر گرفته شده است که پس از پایان زمان ۳۰دقیقهای محاسبه میشود.
دستاندرکاران این طرح همچنین به منظور جلوگیری از عدم بازگرداندن به موقع یا دزدیده شدن دوچرخهها، کارتهایی با همان مدت زمان در نظر گرفته شده (۳۰ دقیقه) طراحی کردند که به محض اتمام زمان تعیینشده، زنگ خطر را به صدا درمیآورد. شهر پاریس ۳۷۰کیلومتر مسیر ویژه دوچرخهسواری دارد و نخستین شهر جهان است که از طریق قرار دادن دوچرخههای رایگان در اختیار شهروندان در سطحی وسیع، پروژه گسترش فرهنگ کمک به رفع آلودگی هوا توسط این وسیله را در پیش گرفته است. این کشور چهارمین کشوری است که این رویکرد را در پیش گرفته است. این راهکار آنچنان مورد استقبال مردم قرار گرفته که در پاریس رانندگان تاکسی بهدلیل پایین آمدن درآمد خود دست به اعتراض زدهاند اما همچنان مدیریت شهری در پاریس انواع تسهیلات لازم جهت ایجاد مسیرهای ویژه دوچرخه، محل پارکینگ آن و بردن دوچرخه به داخل ایستگاهها و حتی واگنهای مترو را فراهم میکنند و مدام در حال افزایش امکانات ضروری در این ارتباط هستند.
