پوست یکی از اصلیترین اندامهای بدن است که مانع ورود میکروبها به بدن شده، دمای بدن را تنظیم کرده و پیام محرکهایی مانند لمس، فشار، درد، گرما و سرما را به اعصاب منتقل میکند و البته یکی از بزرگترین اندامهای بدن هم به لحاظ وزن و هم اندازه است. خلقت انسان بسیار پیچیده و مایه شگفتی است چرا که وجود کوچکترین اختلالی در یکی از اندامهای داخلی بلافاصله در پوست نمایان میشود. به عنوان مثال دیابت که عموما بیماری خاموش است، منجر به تغییراتی در ظاهر پوست میشود. میتوان گفت ظاهر پوست اولین نشانه از حقایقی است که در درون اتفاق میافتد. در اینجا به برخی تظاهرات پوستی اشاره میکنیم که بهتر است مراقب ظهور احتمالی آنها در خود و نزدیکان خود باشید:
● علامت خطر: پوست زرد، کف دستو پای نارنجی
سایه رنگ نارنجی نشانه افزایش کاروتن خون است که خود از نتایج کم کاری غده تیروئید به شمار میرود. بتاکاروتن آنتی اکسیدانی است که در میوهها و سبزیجات وجود دارد و متابولیسم آن به طور طبیعی توسط غده تیروئید انجام میشود. زمانی که تیروئید دچار مشکلی شود، متابولیسم ویتامینها به سرعت انجام نمیشود و این مسئله منجر به انباشته شدن بتاکاروتن در بدن میشود. این تغییر رنگ تا آنجا پیش میرود که اگر رژیم غذایی حاوی مقادیر زیادی هویج، آب هویج، سیبزمینی شیرین و کدو حلوایی باشد، پوست کاملا رنگارنگ میشود.
▪ سایر علائم: پوست فردی که مبتلا به کم کاری تیروئید است سرد وخشک و گاهی رنگ پریدهتر از زرد میشود. احساس خستگی، تنبلی، ضعف و درد از دیگر علائم هشداردهنده است که گاهی با افزایش وزن همراه میشوند. اکثر خانمهای بالای ۵۰ سال به این اختلال دچار میشوند.
▪ برای این مشکل چه باید کرد؟
اگر افزایش کاروتن خون ناشی از رژیم غذایی باشد چندان مهم نیست چون با جایگزینی غذاهای دیگر این حالت خود به خود رفع میشود.اما کم کاری تیروئید یک مشکل پزشکی است که در صورت عدم درمان میتواند منجر به مشکلاتی بسیار جدیتر مانند بیماریهای قلبی شود، بنابراین اگر متوجه تغییر رنگ پوست همراه با خستگی شدید و برخی علائم دیگر شدید بهتراست به پزشک مراجعه کنید ومعاینه شوید.
● علامت خطر: بروز کهیر در آفتاب
چنین حساسیت شدیدی نسبت به آفتاب بسیار نادر است البته کهیر یک نوع واکنش سیستم ایمنی بدن است که در برخی افراد دیده میشود. یکی از شایعترین علتهای بروز کهیر و اگزما پس از قرار گرفتن در آفتاب، استعمال داروهای است که باعث افزایش حساسیت به نور میشوند. برخی مواد شیمیایی در این داروها منجر به تغییراتی میشود که باعث افزایش حساسیت فرد به نور میشود.
▪ سایر علائم:در مورد حساسیت شدید به نور آفتاب قسمتهایی از پوست که در مقابل آفتاب قرار میگیرد، به اصطلاح بیرون میریزد، مانند ساعد، گردن و خیلی کمتر صورت. این نوع حساسیت معمولا از آفتاب سوختگی شدیدتر و زمان لازم برای بهبود آن طولانیتر است.رنگ پوست هم در این نوع حساسیت دخالتی ندارد اما هر فردی ممکن است دچار واکنش به نور آفتاب ناشی از مصرف دارو شود.از مهمترین این داروها میتوان به داروهای مدر از گروه تیازیدی (مثل لازیکس یا همان فروزماید یا دیازید) که اولین انتخاب برای درمان فشارخون هستند، اشاره کرد. آنتی هیستامینها(ضد حساسیتها)، تتراسایکلین،کرم ترتینوئین که معمولا به عنوان داروی ضدپیری و ضدآکنه تبلیغ میشود و داروهای ضدافسردگی تری سیکلیک (سه حلقهای مثل آمیتریپ تیلین. ایمیپرامین) از دیگر داروهایی هستند که باعث حساسیت به نورمیشوند. حساسیت افراد نسبت به این داروها بسته به فرد متفاوت است حتی ممکن است در یک بار استفاده از آنها هیچ مشکلی پیش نیاید اما در دوز بعدی حساسیت شدیدی ایجاد شود.
چه باید کرد؟ به برچسب داروهای خود توجه کنید اگر نوشته شده بود«احتمال ایجاد حساسیت شیمیایی به نور» از این حالت نترسید.از ضدآفتابی با فاکتور حفاظتی (SPF) بالا یا ضدآفتاب فیزیکی که به کل نور را بلوکه میکند، استفاده کنید اما به یاد داشته باشید که با ضدآفتابها هم ممکن است پوست شما بیرون بریزد. بهترین کار این است که از عینک آفتابی و کلاه نقاب دار استفاده کنید، پوست را کاملا بپوشانید و کمتر در معرض نور قرار بگیرید. با پزشکتان در مورد حساسیت به نور صحبت کنید شاید بتوان در داروهای مصرفی تغییری ایجاد کرد تا از ادامه حساسیت پیشگیری شود.
● علامت خطر: خطوط بلند و تیره در کف دست
تجمع رنگدانهها در چینهای کف دست یا پا نشانه نارسایی غده فوق کلیوی و یک نوع اختلال غدد درونریز محسوب میشود. نام این بیماری آدیسون است که از نام کاشف آن، دکتر توماس آدیسون گرفته شده است. دو نفر از مشهورترین قربانیهای این بیماری جان اف کندی، رییسجمهور آمریکا و جین آستن، نویسنده آمریکایی بودند.
▪ سایر علائم: تجمع رنگدانهها در سایر چینهای پوستی،مناطقی که قبلا زخم شدهاند، لب و نقاط فشاری مانند زانو و قوزک کاملا مشهود است. بیماران مبتلا به آدیسون، فشارخون پایینی دارند که با ایستادن بیمار پایینتر هم میرود. کمبود نمک موجب میل شدید این بیماران به غذاهای شور است. میزان ابتلا در زنان و مردان برابر است و سن ابتلا معمولا بین ۳۰ تا ۵۰ است.
▪ چه باید کرد؟
در صورت مشاهده تظاهرات پوستی، حتما پزشک را در جریان بگذارید؛ این تغییرات اولین نشانههای بیماری قبل از حمله حاد بیماری است: درد، استفراغ،کم شدن آب بدن( دهیدراتاسیون )و کاهش هوشیاری، و حالت عدم هشیاری علائم بیماری خطرناکی به نام بحران آدیسونی است. تشخیص بیماری از طریق تست کورتیزول (که توسط غده فوق کلیوی تولید میشود) امکانپذیر است.
● علامت خطر: عروق بزرگ به رنگ آبی تیره
در این حالت برخی رگها دیگر نمیتوانند به عملکرد طبیعی خود ادامه بدهند که به صورت خطوطی به رنگ آبی مایل به بنفش روی پاها دیده میشود. این بیماری وریدی بیشتر مشکل زیبایی ایجاد میکند و گاهی با درد، گرفتگی عضلانی و مشکلاتی در راه رفتن همراه میشود. وریدها با ساختاری شاترمانند یعنی دریچههای یک طرفه کار میکنند و خون را در جریان نگاه میدارند؛ زمانی که این دریچهها دیگر کار نکنند، خون در ورید پس زده و همان جا انباشته میشود.
▪ سایر علائم: عموما واریس را با شبکه مویرگی سطحی اشتباه میکنند؛ رگهای واریسی ظاهری برجسته، تیره، بزرگتر و درهم تنیده دارند در حالیکه شبکه مویرگی سطحی شبکهای از وریدهای کوچکتر آبی یا سرخ رنگ است که کاملا نزدیک به سطح پوست هستند. نیمیاز افراد بالای ۵۰ سال، خصوصا خانمها، از واریس رنج میبرند؛ اولین زمان بروز رگهای برجسته واریسی در اکثر خانمها دوران بارداری است.
▪ چه باید کرد؟
ورزش، پوشیدن جورابهای مخصوص و پرهیز از وضعیتهای بدنی جمع شونده مانند پا روی پا انداختن، کمیبه بهبود کمک میکند اما آنها را درمان یا ناپدید نمیکند. معمولا واریس مشکلی غیر از زیبایی ایجاد نمیکند اما اگر درد داشت، گرم شد یا در اثر لمس حساس بود، با پزشک مشورت کنید. گاهی اوقات نارسایی شدید وریدی منجر به ایجاد لختههای خونی خطرناک میشود. اسکلروتراپی(تزریق محلولی جهت بستن ورید) و جراحی از درمانهای موفق در این بیماری محسوب میشود.
● علامت خطر: نقاط قهوهای رنگ روی ساق پا
حتما برایتان پیش آمده که موقع راه رفتن پایتان به این طرف و آن طرف بخورد و کبود شود.همین آسیبهای مویرگی در افراد دیابتی منجر به بروز تغییر رنگهای قهوهای میشود که مشخصه بیماری پوستی دیابتی است.
▪ سایر علائم: این لکههای قهوهای رنگ ممکن است سطحی خشن و پوسته پوسته داشته باشند( البته هیچ وقت سر باز نمیکنند) و شکل آنها معمولا بیضوی یا گرد است. یکی دیگر از تغییرات پوستی شایع ناشی از دیابت: زخمهای باز روی پا که خوب نمیشود. بیماران دیابتی حس درد، دما و لمس پاهایشان را از دست میدهند و همین مسئله موجب بی توجهی به وضعیت پاها و زخمهای احتمالی میشود که در صورت عدم درمان احتمال عفونت آنها زیاد میشود.
▪ چه باید کرد؟
این بیماری پوستی دیابتی هیچ گونه مشکلی ایجاد نمیکند و نیاز به درمان خاصی ندارد. اما اگر این نوع ضایعات مشاهده شد بهتر است به دنبال دیگر علائم مربوط به دیابت مانند تشنگی، ادرار زیاد، خستگی وتاری دید بود و در صورت مشاهده این علائم،معاینات و تستهای لازم دیابت روی فرد انجام و بیماری تشخیص داده شود.
