سرمایه گذاری و سوداگری

بنیامین گراهام استاد بورس در کتاب معروف خود در زمینه سرمایه گذاری در بازار بورس با نام "سرمایه گذار خردمند"، فعالیت سرمایه گذاری را به این صورت تعریف می کند: "عملیات سرمایه گذاری عبارت است از عملیاتی که در آن تحلیل کامل منجر به امنیت اصل سرمایه و سود کافی می شود. فعالیت هایی که مطابق با این الزامات نباشند، سوداگری هستند." اگر این تعریف را ملاک قرار دهیم،چند درصد از افراد در بازار بورس ما به سرمایه گذاری می پردازند و چند درصد از آنها در امر سوداگری مشغول هستند؟ کدامیک از ما هنگام انتخاب سرمایه گذاری در بورس به مسائلی از جمله تحلیل های دقیق مالی، عملیاتی و فنی سهامی که می خریم توجه داریم و یا اصلا توجه می کنیم؟ آیا افرادی که در بازار ما به فعالیت می پردازند با مفهوم های مالی به طور دقیق آشنا هستند، و چند درصد از آنها در هنگام تصمیم گیری از این مفهوم ها استفاده می کنند؟ پاسخ از هم اکنون مشخص است. آنچه در اکثر موارد در بازار بورس ما حاکم است، دیدگاه حرکت توده ای است که با به اصطلاح "چو" افتادن در فضای بورس نسبت به خوبی یا بدی یک سهم یا مجموعه ای از سهام که اغلب خریداران بدون توجه و رعایت اصول سرمایه گذاری در بورس به دنبال کسب تعدادی از سهام مورد نظر حرکت می کنند. کینز اصطلاح دیگری برای این فعالیت بیان می کند به نام "حرکت های گله ای". کسی نمی تواند به این فعالیت خرده بگیرد، آن هم در شرایط سرمایه گذاری فعلی. اما سوداگری برای خود قوانینی دارد که متاسفانه در مورد اجرای ان هم با کمبودهایی مواجه هستیم. سوداگران مالی باید امکان پذیرش ریسک را در حد متعارف و معقولی که سرمایه خود را وارد بورس می کنند داشته باشند. سوداگری مالی، آن هم در سهام، با همه پیچ و خم های اقتصادی ما و با همه ظرایفی که خرید سهام دارد، مستلزم توانائی های مالی و توان ریسک پذیری بالائی است. البته سوداگران با بازارسازی خود به همه بورس ها و نه فقط بورس ما، رونق می بخشند، گردش سهام را هیجان انگیز می کنند و البته گاهی هم فعالیت آنها منجر به زیان می شود، بعضی وقتها زیان خودشان و بعضی اوقات زیان سایرین. اگر افرادی که در بازار بورس وارد می شوند از قبل با اصول آن آشنا باشند و مهمتر از همه واقعیت های این بازار را درک کنند، روند منطقی را در بازار خواهیم دید. سود و زیان رکن بازار است، در هیچ بازاری تنها سود وجود ندارد و نمی توان در یک بازار به زیان فکر نکرد و مهمتر از همه برای آن برنامه ریزی نکرد. برنامه ریزی برای زیان و شرایط رکود بازار به مراتب مهمتر از شرایط سود و رونق بازار است. اما هنگامی که بازار بورس سهام به محلی برای کسب درآمدهای اساسی به خصوص برای بنگاه هائی مانند صندوق ها ی سرمایه گذاری و شرکت ها ی سرمایه گذاری و مشابه آنها تبدیل می شود می شود، آیا چنین موسساتی توان ریسک پذیری و در واقع زیان پذیری ناشی از عملیات سوداگری مالی را دارند؟ زیان پذیری این بنگاهها یعنی نابودی و پایان فعالیت انها که خود نشانه ای از عدم توانایی انها در ریسک پذیری است. تجربه های اخیر در بسیاری از بورس ها نشان می دهد که علیرغم این که بسیاری از موسسات دارای سرمایه برای کسب سود بیشتر وارد بازار سهام می شوند، در اصل توان پرداخت تاوان ورود به بازار سهام به عنوان سوداگر را ندارند و این باعث می شود تا دولت ها و سیاستگذاران دولتی خواسته و یا ناخواسته، مستقیم و یا غیرمستقیم درگیر نوسان های شاخص های بورس شوند و در مواردی به طور مستقیم برای نجات انها اقدام کند که خود عاملی بر بی نظمی بازار است. البته این توجیه که در حال حاضر اطلاعات به صورت شفاف برای سرمایه گذاری وجود ندارد قابل قبول است اما. به نظر می رسد راه قابل توصیه این است در همین حد اطلاعات لازم را به افراد حقیقی و حقوقی داده و با آموزش، آنها را برای شرایط متغیر بازار آماده کرده و این امکان را فراهم آوریم که آنان با چشم باز و قبول تبعات مثبت و منفی به این وادی داخل شده اند. این کار در کوتاه مدت ممکن است ک تا حدودی شتاب و رشد شاخص های بورس را تحت تاثیر قرار دهد. لیکن باعث می شود که شرکت های پذیرفته شده در بورس برای جلب سرمایه گذاران و حفظ موقعیت خود تصویر شفاف تر و رفتار صمیمانه تری با سهامداران را در پیش بگیرند و با توجه به واقع گرا تر شدن افراد دربازار ملزم به ارائه شفاف تراطلاعات خود شده و عدم این امر رابه منزله عدم استقبال از سهام آنها در بازار تلقی کنند.