صمیمی و بی‌ادعا

در ادامه سنت برنامه‌های شبانه تلویزیون، «راه شب» شاید از موفق‌ترین و قابل قبول‌ترین نمونه‌ها باشد و به‌عقیده نگارنده ـ که به اقتضای زمان پخش این برنامه موفق به تماشای قسمت‌هایی از آن شده ـ بخشی از این توفیق مدیون اجرای مجری ثابت برنامه است. حاجی‌عبداللهی میان مجری‌های فعلی تلویزیون که اجرای برنامه‌هایی از این دست را به عهده دارند، از معدود مجری‌هایی است که به اصطلاح حد خود را می‌داند و کمتر مرتکب سهوها و خطاهای رایج هم‌سن و سال‌های خود در این حرفه می‌شود. او می‌داند مخاطبی که هنگام نیمه شب تماشای این برنامه را انتخاب کرده، حوصله اظهارفضل و خودنمایی و اطوارها و خودمحوری‌های رایج بسیاری از مجری‌ها را ندارد و اصلا برنامه او محمل مناسبی برای چنین نمایش‌ها و جولان‌هایی نیست. راه شب در محتوا و ساختار به طرز جالب و عجیبی، هیچ نکته بدیع و قابل ذکری ندارد. برنامه، مجموعه‌ای است از دم‌دست‌ترین و تکراری‌ترین تمهیدهای برنامه‌هایی از این دست، بدون هیچ نوآوری. درواقع، راه شب قرار است به اصطلاح دورهمی شبانه باشد که در آن عده‌ای دورهم بنشینند و هر کسی چیزی بگوید و کار تمام شود. هوشمندی حاج‌عبداللهی در همین است که این نکته را بخوبی دریافته و از محدودیت‌ها و قواره‌های برنامه‌اش آگاه است. او بیش از آن‌که در مقام هدایتگر و راهبر برنامه و مهمان‌هایش ظاهر شود، همواره خود را به عنوان یکی از آن آدم‌هایی که دورهم نشسته‌اند، فرض می‌کند و هرگز سعی در برجسته‌نمایی و قرار دادن خود بر پیش‌زمینه ندارد، چراکه برنامه او فاقد زمینه و دستمایه‌های لازم برای گزافه‌گویی و جلوه‌گری است و او از این قضیه آگاه است. کل ساختار برنامه متشکل است از هرشب دعوت دو مهمان که یک خواننده گاه نام‌آشنا و اغلب گمنام یک پای ثابتش است، پخش تعدادی کلیپ و ترانه و آواز (اغلب با تصاویری بشدت بی‌ربط به متن اشعار و با ساختاری کاملا ناشیانه و نپخته) که معمولا متعلق به خواننده مهمان هستند و به روال مرسوم این یکی دو سال، خواندن پیامک‌‌های مرتبط با موضوع برنامه توسط شخصی که در کناری می‌ایستد و مامور انجام این کار است. این شخص البته وظیفه تهیه گزارش از شغل‌ها و حرفه‌های مختلف را هم دارد که هر شب یکی از آنها پخش می‌شود، اما وظیفه اصلی‌اش همان انتخاب پیامک‌ها و خواندن آنهاست که البته با چاشنی مزه‌پرانی و اظهارنظرهای گاه خوشمزه و گاه کمی بی‌مزه همراه است و تمام. این کل ساختار برنامه است و واقعا هیچ نکته قابل ذکر، هیچ تمهید و نوآوری و هیچ وجه متمایزی در این برنامه نیست که بتوان با استناد به آن چیزی درباره‌اش گفت و از منظری قابل بحث به آن پرداخت. اما اگر نگارنده ابتدای یادداشت از این برنامه به عنوان یکی از موفق‌ترین و قابل قبول‌ترین‌ها یاد کرد، از آن‌روست که انگار سازندگان برنامه و در راس آنها هومن حاجی‌عبداللهی به عنوان مجری، خود از سطح و کیفیت کارشان آگاهند و برخلاف نمونه‌های مشابه، ادعایی در کارشان دیده نمی‌شود. در غیاب هر نکته قابل ذکری، بازهم چاره‌ای جز تاکید بر اهمیت عملکرد مجری و درک و دریافت او از موقعیتی که در آن قرار گرفته، نیست. در ضمن گذشته از سطح و کیفیت برنامه و توانایی مجری در وفق دادن خود با آن، حاج عبداللهی به ویژگی‌ها و مختصات فردی خود نیز آگاه است. در همین مسیر، او ابایی از این ندارد که گاه به ویژگی‌های ظاهری خودش هم اشاره کند و آن را دستاویز شوخی قرار دهد. در نهایت این که راه شب اگر برنامه خلاقانه‌ای نیست و هیچ نکته قابل اشاره‌ای ندارد، اما دست‌کم از آن برنامه‌هایی نیست که حرص مخاطب را درآورد و با ادعا و تلاش در فریفتن تماشاگر سعی در ادامه و بقای خود داشته باشد. همین خودآگاهی و درک و دریافت مجری برنامه از حد و اندازه و قواره‌هایی که خود و برنامه‌اش دارد، خصیصه مثبتی است که بی‌انصافی است اگر ناگفته بماند.