سی و یکمین سال پیروزی انقلاب اسلامی ایران یادآور دلاوری های ملتی غیور است که رژیمی وابسته را با پایداری های خود با اعتصام به حبل الله از اریکه قدرت به زیر کشید.
ماه های پایانی عمر آن رژیم وابسته، مصادف با همبستگی و همراهی صنعتگران نفت با ملت بود که با کاهش تولید تا حد رفع نیاز داخلی و در نتیجه قطع صادرات، آخرین امید ادامه حیات آن رژیم را در دل طماعان سیاسی و اقتصادی جهان به یأس تبدیل کرد.
بر اساس آمارهای موجود، به علت اعتصاب در صنعت نفت در ماه های پایانی سال میلادی ۱۹۷۸ تولید نفت خام ایران با کاهشی معادل روزانه ۴۳۰ هزار بشکه نسبت به یک سال قبل از آن به ۵ میلیون و ۲۷۵ هزار بشکه در روز رسید.
آمار تولید واقعی ایران در سال های قبل از آن فقط برای دو ماه به ۶ میلیون بشکه در روز رسیده بود، ولی تولید نفت نه در آن سال و نه در سال های بعدی به آن میزان باقی نماند.
افزایش ناگهانی قیمت نفت در سال های ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۷ اقتصاد ایران را بیش از گذشته وابسته به نفت کرده و افزایش ناگهانی واردات کشور را در سال ۱۳۵۶ سبب شده بود.
با پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲بهمن ۱۳۵۷ نظام نوپای اسلامی ایران به منظور کاهش وابستگی به نفت، با وجود توان تولید بیش از ۵ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز، تولید روزانه نفت را به حدود نصف کاهش داد؛ از این رو تولید در پایان سال ۱۹۷۹ به ۳ میلیون و ۱۷۵ هزار بشکه در روز یعنی حدود ۵۵ درصد تولید یک سال قبل از اعتصاب های صنعت نفت رسید.
اگر آغاز و پس از آن ادامه جنگ تحمیلی، سبب اختلال در امور اقتصادی و به ویژه نفتی ایران نمی شد، سیاست کاهش وابستگی به نفت می توانست تحولات تعیین کننده ای در دهه اول انقلاب ایجاد کند. البته این به معنای آن نیست که چون قیمت نفت خام پس از پیروزی انقلاب اسلامی و قطعی شدن کاهش صادرات ایران، افزایش سریعی یافت و در نتیجه با همان میزان کمتر صادرات نفت نیز، ایران می توانست اقتصاد خود را اداره کند بلکه با توجه به تغییر ساختار سیاسی وابسته رژیم گذشته به ساختاری مستقل، ایران عملاً می توانست در اقتصاد نیز استقلال از وابستگی به درآمدهای نفتی را پایه ریزی کند.
بیان این مطلب، نفی اقدام ها و کوشش های فراوان برای رهایی از وابستگی به صادرات نفت خام در طی آن دوران تاکنون نیست، ولی خسارت های وارد شده به اقتصاد کشور، به دلیل جنگ تحمیلی صدام علیه ایران، اولویت یاد شده را به تعویق انداخت.
نگاهی کوتاه به برخی از ارقام در صنعت نفت، نشان از هدف گرفتن دشمن بعثی و آمران خارجی آن به ناکارآمد و متوقف کردن این صنعت در آن سال ها دارد. همان طور که این سیاست در سال های پس از جنگ تحمیلی تا کنون از طریق اعمال تحریم های یک جانبه و تهدید طرف های نفتی به همکاری با صنعت نفت ایران، ادامه یافته است.
تولید نفت خام ایران در سال ۱۹۷۹ بر اساس سیاست کاهش وابستگی به صادرات نفت خام به ۳ میلیون و ۱۷۵ هزار بشکه در روز رسید. در این سال ظرفیت پالایشی ایران کمی بیش از یک میلیون بشکه در روز بود.
در سال ۱۹۸۱ که آسیب های ناشی از حمله های سبعانه رژیم صدام، خسارت های جانی و مالی فراوانی به کشور اسلامی ایران وارد کرد، تولید نفت خام به کمتر از نیمی از تولید سال اول پیروزی انقلاب اسلامی (یک میلیون و ۳۲۵ هزار بشکه در روز) و ظرفیت پالایش به ۶۲۵ هزار بشکه در روز کاهش یافت.
اگر چه صنعتگران مخلص نفت یک سال بعد تولید را به ۲ میلیون و ۴۱۰ هزار بشکه در روز رساندند و در دو سال بعد، ظرفیت پالایش نفت کشور به ۶۷۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت، ولی ادامه پشتیبانی آمران خارجی از صدام سبب شد تولید نفت خام در سال ۱۹۸۶ به یک میلیون و ۹۰۵ هزار بشکه در روز و در سال بعد، ظرفیت پالایشی به حدود ۵۳۰ هزار بشکه در روز کاهش یابد.
با وجود در تیررس بودن تاسیسات نفتی حتی در استان های مرکزی کشور، افتخار فرزندان این مرزبوم در صنعت نفت این است که در تمام سال های جنگ تحمیلی صدام، حتی یک روز تولید، توزیع و صادرات نفت و فرآورده های آن و تولید و توزیع گاز کشور قطع نشد، اگر چه در این راه، صنعت نفت هزار شهید، تعداد زیادی جانباز و آزاده تقدیم انقلاب اسلامی کرد و یکی از وزیرانش (شهید محمدجوادتندگویان) هنگام سرکشی به مناطق نفتخیز با تعدادی از یارانش به اسارت گرفته و در زندان صدام شهید شد.
با اقتدار بیش از پیش جمهوری اسلامی ایران در سال های جنگ تحمیلی صدام تا سال های پس از آن و تا کنون که به واقع دوران " جنگ تحمیلی سیاسی و خبری" آمران همان جنگ تحمیلی صدام است، این صنعت توانسته است توان خود را در بسیاری از زمینه ها افزایش دهد؛ برای مثال ذخایر قابل استحصال نفت که در سی و یک سال پیش با کمک های مالی، فنی و مدیریتی بیشتر شرکت های بزرگ نفتی دنیا معادل ۵۹ میلیارد بشکه بود، اکنون با اتکا به امکانات علمی و تخصصی داخلی به حدود ۱۳۸ میلیارد بشکه رسیده است.
توان تولید نفت خام که بخش عمده آن به کمک شرکت های خارجی در سال های پایانی عمر رژیم گذشته افزایش یافته بود، در جنگ تحمیلی صدام، هدف اصلی حمله های شدید قرار گرفت و ظرفیت تولید نفت را به یک میلیون و ۳۲۵ هزار بشکه در روز کاهش داد، اما با همت، غیرت و توان علمی و تجربی فرزندان همین ملت سلحشور، این ظرفیت بازسازی شد؛ به گونه ای که هم اکنون این رقم به حدود ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه در روز رسیده است.
همچنین ظرفیت پالایشی ایران که در۲۶ سال پیش به دنبال حملات نیروهای نظامی صدام به ۵۳۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته بود، به کمک فرزندان ملت در صنعت نفت اکنون به یک میلیون و ۶۵۰ هزار بشکه در روز رسیده است.
ذخایر اثبات شده گاز که در ۳۱ سال پیش حدود ۱۴ تریلیون متر مکعب و تولید آن ۳۳ میلیون متر مکعب در روز بود، با وجود تمام مشکلات ناشی از جنگ تحمیلی نظامی صدام و تنگناهای حاصل از جنگ تحمیلی سیاسی و خبری آمران صدام، به همت والای فرزندان مردم شریف این مرزبوم اسلامی، به حدود۳۰ تریلیون مترمکعب و تولید آن به ۵۶۰ میلیون متر مکعب رسیده است.
ظرفیت نصب شده تولید محصولات پتروشیمی در ۳۱ سال پیش ۵/۳ میلیون تن در سال بود و بیشتر به تولید کود شیمیایی اختصاص داشت. عزم جزم و راسخ فرزندان این ملک بر ساختن این صنعت چنان بود که کشور پس از مدتی از ورود بسیاری از محصولات پتروشیمی بی نیاز شد و ظرفیت نصب شده کنونی، بیش از ۴۷ میلیون تن در سال نشانه دیگری بر این خودباوری است.
تقدیر و تایید آنچه به ثمر رسیده به معنای نبود انتقاد، یا نفی امکان انجام بهتر آنچه طی این دوران انجام شده است و یا سعی بر بهبود آن نیست.
قدر مسلم آن است که در طول ۳۱ سال اخیر بر این صنعت عظیم، دورانی پر از تلاش و کوشش مخلصانه گذشته است؛ از شکست اقتصادی رژیم وابسته پیشین تا مقاومت جانانه در مقابل متجاوزان نظامی صدام که به دنبال تخریب و انهدام تاسیسات این صنایع بودند و تا پایداری صبورانه در برابر مخاصمات سیاسی و خبری خودرئیس خواندگان جهان.
اما هیچ یک از تلاش های معاندان این نظام مقدس در طی این دوران پر فراز و نشیب نتوانسته است به تضعیف روحیه خودباوری و درهم شکستن تصویر اعتلای این صنعت و محو اندیشه ساختن ایرانی با جایگاه رفیع جهانی بینجامد.
