اینکه میبینید بعضی آدمها حاضرند دزدی کنند، حاضرند آدم بکشند، حاضرند دیگران را آزار بدهند، حاضرند دل دیگران را بشکنند، حاضرند برای پول به دست آوردن هر کاری بکنند، حاضرند هر گناهی بکنند و اصلا برایشان فرقی نکند و با بیتفاوتی از خودشان و دیگران بگذرند. دلیلش میتواند تنها یک چیز باشد آن هم عزت نفس! فکر کردیم در کنار همه مهارتهایی که شبانه روزی سعی میکنیم به دست بیاوریم عزت نفس اهمیت زیادی داشته باشد.
● لطفا کوچک نبینید
داشتن و نداشتن عزت نفس، ارتباط مستقیمی با افکار، احساسات و عواطف شما دارد چون شما خودتان هستید که میتوانید عزت نفسمندانه فکر کنید، عمل کنید یا احساس کنید! عزت نفس در واقع احساس ارزشمندی است که شما دارید و مجموعهای از عواطف و احساسات و البته تجربههای شماست که نشان میدهد، عزت نفس احساس خوب و مثبتی است که شما نسبت به خودتان دارید و یکی از لوازم اصلی و مهم موفقیت به حساب میآید چون هیچ موفقیت و پیشرفتی بدون داشتن عزت نفس امکانپذیر نیست و اتفاقا دلیل خیلی از شکستها، بدبختیها و محرومیتهای ما آدمها بهخاطر نداشتن همین عزت نفس است.
عزت نفس محترم! از توانایی ما در ارزیابی کردن خودمان شکل میگیرد یعنی اول باید خودمان را بشناسیم و بعد ببینیم چهقدر میتوانیم با تواناییهایمان زندگی کنیم و بعدتر به خودمان احترام بگذاریم یعنی آدمهایی که برای خودشان ارزشی قائل نیستند چه برای احساسات خود و چه برای تواناییهای خود و آن را مهم نمیدانند عزت نفسی هم ندارند و همین باعث میشود که هر کاری انجام بدهند! مثلا از دیوار خانه مردم بالا بروند، آدم بکشند، به دیگران نارو بزنند و هزار گناه و جرم دیگری را انجام بدهند!
شاید به همین دلیل است که امام حسین(ع) فرمودند: آن کسی که بزرگی و کرامت نفس خودش را باور داشته باشد آن را با گناه، پست و ذلیل نخواهد کرد. همه میگویند به آدمهایی که برای خودشان ارزشی قائل نیستند اعتماد نکنید و با آنها دوست نشوید کاری به آنها نسپارید و... چون آدمهایی که خودشان برای خودشان احترامی قائل نیستند و به شخصیت خود توجهی نمیکنند نمیتوانند برای دیگران ارزش قائل باشند و به راحتی میتوانند دیگران را خوار و ذلیل کنند. امام سجاد(ع) فرمودند: کسی که نفس او در نزد خودش خوار و ذلیل است از شر او ایمن نباش!
● تفاوتهای یک باعزت با یک بیعزت!
خب معلوم است بین آدمهای با عزت نفس بالا و آدمهای بدون عزت نفس، زمین تا آسمان تفاوت وجود دارد. اگر فکر میکنید که تفاوتی وجود ندارد توجهتان را برای چند لحظه به تعدادی از تفاوتها جلب میکنیم:
۱) راستش آدمهای با عزت نفس خیلی واقعی فکر میکنند یعنی روی هوا و زیر آبی فکر نمیکنند و نگاه واقع بینانه به اطرافشان دارند برای همین هم موفق هستند. اما آن بدون عزتها معمولا خیلی مصنوعی و تخیلی فکر میکنند چه در مورد خودشان چه در مورد اطرافشان. یعنی یا فکر میکنند خودشان خیلی آدم بیخودی هستند و یا فکر میکنند همه چیز توی این دنیا سیاه سیاه است!
۲) بیعزت نفسها دائم خودشان را ترور شخصیتی میکنند و هر وقت میخواهند درباره عملکرد خود نظر بدهند نگاه منفی دارند که مثلا چه گندی زدهایم، چهقدر بد کار کردهایم، چه افتضاح بود و... اما در مقابل آنهایی که عزت نفس بالایی دارند چون واقعی نگاه میکنند فقط ضعفهای خود را نمیبینند بلکه به تواناییها و استعدادهای خود هم توجه میکنند و خودشان را دوست دارند و نگاهشان مثبت است.
۳) آدمهایی که عزت نفس بالایی دارند اول از همه به نظر خود اعتماد دارند و برای همین در جمع اظهار نظر میکنند بعد هم به نظرات دیگران احترام میگذارند و به آن توجه میکنند اما آنهایی که عزت نفس پایینی دارند اول سعی میکند از جمع دوری کنند و بعد برای نظر دیگران تره هم خرد نمیکنند!
۴) آدمهای با عزت، همیشه امیدوار هستند و تمام تلاش خود را برای موفقیت میکنند، تازه در فعالیتهای اجتماعی هم مشارکت دارند و بسیار مسئولیت پذیرند و سعی میکنند از همه استعدادهای خودشان استفاده کنند و در کارها خلاقیت به خرج دهند اما آن بیعزتها! همیشه ناامید هستند چون خودشان و تواناییهایی که دارند را دست کم میگیرند و فکر میکنند هیچ کاری از دستشان بر نمیآید برای همین هم توی برنامهها و فعالیتهای جمعی حضور ندارند.
۵) اضطراب از آن مواردی است که دامن آدمهای با عزت نفس پایین را میگیرد و در کنار آن هیچ استقلال عملی ندارند چون به خود اعتمادی ندارند اما آنهایی که عزت نفس بالایی دارند اول از همه استقلال عمل دارند و بعد خیلی کم دچار اضطراب و استرس میشوند برای همین خیلی کم هم، کارها را خراب میکنند.
● پیش به سوی عزت
اگر کمی فکر کنید و پیامدهایی که نداشتن عزت نفس میتواند روی زندگی شما داشته باشد را بررسی کنید، خودتان میروید دنبال اینکه عزت نفستان را تقویت کنید در اولین قدم، ما راهنماییتان میکنیم و چند پیشنهاد برای عزتنفسدار شدن شما میدهیم:
● به خود احترام بگذارید
شما یک آدم محترم و مهربان هستید! پس لطفا اینقدر با خودتان بد برخورد نکنید کمی مهربان باشید و برای خودتان ارزش قائل شوید. هر رفتاری را انجام ندهید که دیگران به خودشان اجازه بیاحترامی به شما را بدهند، هر کاری را قبول نکنید که دیگران احساس کنند بهبه چه آدم هالویی! (هر کاری یعنی کارهای خلافکارانه) وقتی برای خود ارزشمند باشید ناخودآگاه حاضر نیستید هر جایی بروید یا با هر آدمی ارتباط داشته باشید و هر مدلی زندگی کنید.
● انتقاد درونی پر
اگر میخواهید عزت نفستان بالا برود. هی خودتان را با خاک یکی نکنید و تا یک شکست توی زندگی خوردید دیگر تمام تواناییها و استعدادهای خود را زیر سؤال نبرید که من آدم بیعرضهای هستم هیچ کاری از دست من بر نمیآید و... انتقادهای درونی پیامدهای خوبی ندارند چون باعث میشوند شما به خودتان اعتماد نکنید و برای هیچ کاری تلاشی نکنید. سعی کنید انتقادات درونی خودتان را کنترل کنید یعنی مثلا بگویید من نمره کمی گرفتم اما میتوانم جبران کنم و...
● تواناییها و محدودیتهای خود را بپذیرید
آدمهایی که عزت نفس پایینی دارند یک ذرهبین برداشتهاند و گذاشتهاند روی محدودیتها و ناتوانیهای خود و دائم غصه میخورند که چرا مثلا پولدار نیستند، چرا زیبا نیستند و... بعد همه استعدادها و تواناییهای خود را نادیده میگیرند در حالی که میتوانند درس بخوانند یا میتوانند نجار و شاید هم یک نقاش خوبی شوند و شاید هم... خلاصه این را داشته باشید که همه آدمها، در همه زمینهها نمیتوانند موفق شوند، وقتی این جوری نگاه کنید نه تنها خودتان را ترور نمیکنید بلکه امیدوار هم میشوید.
● در فعالیتهای جمعی شرکت کنید
فکر نکنید که دست و پا چلفتی تشریف دارید و نمیتوانید کاری بکنید برای قدم اول سعی کنید در فعالیتهای جمعی مدرسه، دانشگاه یا محل کارتان شرکت کنید و اگر شده حتی یک مسئولیت کوچک قبول کنید. همین قبول مسئولیت به شما توان و انگیزه تلاش کردن میدهد و باعث میشود که شما خودتان را آدم مفیدی بدانید که این در بالا رفتن عزت نفس بسیار تأثیرگذار است.
● خود را ببخشید
اگر اشتباهی کردید و یا یک کار را درست انجام ندادید جان ما چند سال توی جو عذاب وجدان نمانید و سعی کنید به جای غصه خوردن و خودتان را لعن و نفرین کردن برای جبران آن کاری بکنید. وقتی خودتان را ببخشید احساس بزرگواری میتواند به رشد شخصیتتان کمک کند و بعد دیگران را هم بهخاطر اشتباهتان ببخشید، این بخشیدنها به شما عزت نفس میدهد.
