علل افتادگی بینی بعد از جراحی زیبایی

گاهی شما میلیون‌ها تومان خرج می‌‌کنید تا بینی‌تان سربالا شود ولی بعد از مدتی، می‌بینید که بینی‌تان دچار افتادگی شده و وقتی به جراح‌تان هم گله می‌کنید، جواب می‌شنوید که: «تقصیر خودتان است؛ چون خودتان نسبت به مراقبت‌های بعد از عمل، بی‌توجه بوده‌اید.» اما قضیه به همین سادگی‌ها هم نیست. دکتر محسن نراقی، متخصص گوش و حلق و بینی و عضو هیات علمی دانشگاه علوم‌پزشکی تهران می‌گوید پای علل دیگری نیز در میان است. گفتگوی ما را با دکتر نراقی در همین رابطه بخوانید.... ▪ چرا وقتی نوک بینی افتادگی دارد زیبایی چهره مخدوش می‌شود؟ ـ از آنجا که بینی یک نقش مرکزی در صورت دارد، اهمیت زیادی در زیبایی چهره دارد و یکی از چیزهایی که در زیبایی بینی در صورت بیمار اهمیت دارد، شکل و میزان چرخش نوک بینی است. بینی در تناسب صورت نقش مهمی ایفا می‌‌کند. به طور کلی، یک زاویه‌ بین لب و بینی وجود دارد که در افراد مختلف، متغیر است و عوامل مختلفی در آن تاثیر دارد. وقتی سن بالا می‌رود، افتادگی بینی اتفاق می‌افتد و این به صورت یک ظاهر مسن‌تر می‌دهد. در دختر خانم‌ها هم افتادگی بینی، چهره‌ را کمی مردانه می‌کند. بعضی افراد هم که بینی‌شان ضربه می‌خورد، به مرور زمان دچار افتادگی بینی می‌شوند. ▪ بعضی‌ها کلی هزینه می‌‌کنند و بینی‌شان را جراحی می‌کنند ولی بعد از مدتی نوک بینی‌شان دچار افتادگی می‌شود. این، تقصیر جراح است یا ساختمان بینی؟ ـ غیر از عواملی که باعث می‌شود فرد به طور اولیه فرم بینی‌اش تغییر کند و دچار افتادگی شود، یکی دیگر از علل افتادگی بینی، خود جراحی‌ بینی است. در جراحی‌ بینی، یکی از کارهای مهم این است که افتادگی بینی را از بین ببریم و یک حالت چرخشی به نوک بینی بدهیم و آن را سربالا کنیم؛ اما عواملی هم هست که باعث می‌شود اهداف جراحی تحقق پیدا نکند و فرد را دچار مشکل کند. یکی از نکات مهمی که در این مساله موثر است، این است که در بینی از نظر آناتومی یک ساپورت (حمایت) وجود دارد، یعنی ما یک ماهیت اسکلتی در بینی داریم که باعث ارتباط اجزای مختلف بینی می‌شود؛ مثلا ناحیه نوک بینی، غضروف تیغه بینی و بافت‌های نرم که در قسمت پایین بینی هستند، در واقع با هم تعادلی را ایجاد می‌کنند که به بینی حالت پایداری می‌دهد. بعضی عوامل هم هستند که ممکن است بینی را دچار افتادگی کنند؛ مثلا عضلاتی که در بینی وجود دارند باعث می‌شوند در هنگام خنده، نوک بینی به سمت پایین بیفتد. حالا موقع جراحی، اگر حمایت آناتومی بینی برای حفظ موقعیت نوک بینی تضعیف شود، جراح ممکن است برش‌هایی در قسمت‌های حمایت‌کننده بینی ایجاد کند و این باعث می‌شود قسمت‌هایی از بینی پایین بیفتد و افتادگی نوک بینی ایجاد شود. ▪ حالا این افتادگی که ناشی از خطای جراح است، بلافاصله بعد از عمل قابل تشخیص است؟ ـ ممکن است در هفته‌های اول، این مساله مشخص نباشد و بعد از چند ماه یا چند سال این مساله خودش را نشان بدهد. برای همین، جراحی‌هایی که در حقیقت با روش‌های کاهشی (کم کردن و برداشتن بافت‌ها) انجام می‌شود بیشتر نوک بینی را افتاده می‌کند و در درازمدت اگر چه ممکن است تورم‌های بینی نتایج کوتاه‌مدت را نشان ندهد ولی بعد از یک مدت که تورم‌ها می‌خوابد، به دلیل تضعیف ساپورت بینی، نوک بینی دچار افتادگی می‌شود. برای همین، امروزه در جراحی‌های مدرن بینی تلاش می‌شود از روش‌هایی استفاده ‌شود که این ساپورت بینی تقویت شود. در این روش‌های جدید سعی می‌شود که حداقل کاهش بافت‌ از بینی انجام شود و به جای آن، حداکثر تقویت بینی انجام می‌شود. برای همین،‌این روش‌ها در بسیاری از موارد مستلزم استفاده از پیوندهایی از بافت‌های خود بینی است که در قسمت‌های مختلف پایین بینی کار گذاشته می‌شود؛ مثلا در قسمتی از پایه بینی پیوند غضروفی کار گذاشته می‌شود که باعث افزایش استحکام بینی و جلوگیری از افتادگی بینی می‌شود. ▪ مگر جراحی‌های بینی چند نوع‌اند؟ ـ ما جراحی‌های بینی را به دو دسته کلی تقسیم‌ می‌کنیم: دسته اول، جراحی‌هایی که در قدیم خیلی معمول بوده و روش‌های کاهشی است که الان خیلی از جراحان، این روش را دارند ولی اینها نتایج درازمدت‌شان ثابت شده که دچار افتادگی بینی می‌شوند و علاوه بر این افتادگی، که در حقیقت یکی از عوارض این جراحی‌هاست، به خاطر تضعیف ساپورت بینی ممکن است بدشکلی‌های دیگری نیز ایجاد شود و ناهمواری‌هایی به وجود بیاید که فرم بینی تغییر کند. دسته دوم، جراحی‌هایی است که تقویتی است و سعی بر این است که بر استحکام غضروف بینی افزوده شود. این جراحی‌ها در درازمدت، نتایج بهتری دارند و بینی از ثبات بیشتری برخوردار است؛ به خصوص بینی‌های مردم خاورمیانه و کشور ما بیشتر دچار افتادگی است. برخلاف تصور عموم، خیلی‌ها تصور می‌کنند بینی‌ای که بلند و افتاده است، ما باید یک چیزی از آن کم کنیم ولی اگر ما از این بینی کم بکنیم، ممکن است اوایل‌اش بعد از عمل این بینی، نوک‌اش بالاتر برود ولی در درازمدت چون ساپورت اسکلتی بینی ضعیف شده، پوستی که روی آن است، شل شده و به مرور زمان بینی افتادگی پیدا می‌کند؛ درحالی که برخلاف تصور عموم مردم، بینی‌هایی که در خیلی مواقع دچار افتادگی هستند، یک چیزی هم کم دارند که اسکلت و حمایت اسکلتی بینی باید تقویت شود، ما با این روش پیوندها و تقویت اسکلت بینی طوری این پیوندها را کار می‌گذاریم که این پوست بینی، اصلا نمی‌تواند بیفتد و حالتی است که نتایج آن در درازمدت ثبات بیشتری را برای بینی ایجاد می‌کند. در جراحی‌های بینی هم همیشه نتایج درازمدت است که مهم است، نه نتایج کوتاه‌مدت و نتایج اولیه که متغیر است و با گذشت زمان مشخص می‌شود. ▪ اگر بینی افتادگی پیدا کند، راه‌حل‌اش چیست؟ ـ مهم‌ترین راه‌حل، پیشگیری است. برای پیشگیری، جراح باید از روش‌هایی استفاده کند که کمتر در آن، از کم کردن بافت استفاده شده باشد و بیشتر باید تقویت و تغییر شکل بافت باشد. ما اکنون در روش‌های جدید، شکل بافت‌های بینی را تغییر می‌دهیم؛‌یعنی جابه‌جا می‌کنیم و یک بافتی را از یک جایی در جایی دیگر کار می‌گذاریم، نه اینکه بخواهیم یک بافتی را از بینی خارج کنیم. بنابراین نوع روشی که به کار می‌رود، بهترین روش پیشگیری از افتادگی بینی است. مساله دیگری که در پیشگیری اهمیت دارد، مراقبت‌های بعد از عمل است که برای پیشگیری از افتادگی بینی موثر است. البته نوع جراحی مهم‌تر از مراقبت‌های بعد از عمل است؛ مثلا بعضی‌ها بعد از عمل دایما چسب روی بینی می‌زنند و مراقبت می‌کنند و یا سرشان را بالا نگه می‌دارند و یا یک سری کارهای سخت برای خودشان درست می‌کنند که باید گفت اگر جراحی آن بینی توسط جراح، جراحی کاهشی بوده باشد، هیچ‌کدام مانع افتادگی بینی نمی‌شود. ▪ خب، راه‌حل‌اش چیست؟ ـ درمان بینی‌ای که پس از عمل جراحی دچار افتادگی شده خیلی مهم‌تر از پیشگیری است و درمان بینی‌ای که بعد از جراحی دچار افتادگی شده، خیلی مشکل‌تر از درمان بینی‌ای است که به طور طبیعی دچار افتادگی شده؛ زیرا بینی‌ای که افتاده، در حقیقت، ساپورت‌اش کم است و ما باید به آن اضافه کنیم ولی بینی‌ای که بعد از عمل افتاده، هم ساپورت‌اش کم است، هم ضعیف است و هم جراح با عمل، ساپورت آن را ضعیف کرده و ما باید یک مقدار زیادی پیوند به آن اضافه کنیم.