یکی از بزرگترین عملیات های انجام شده در دوران دفاع مقدس عملیات والفجر ۸ می باشد که در نوع خود یکی از گسترده ترین عملیات های انجام شده محسوب می گردد.
نیروی زمینی ارتش در حالی که در مناطق وسیعی از مرزهای درگیر با عراق ماموریت دفاع و حراست از خطوط مقدم جبهه را با موفقیت انجام می داد، موظف گردید تا در قالب طرح کلی عملیات والفجر ۸ را به همراه نیروی هوایی و دریایی ارتش و همچنین سپاه پاسداران به انجام برساند.
اجرای این ماموریت همزمان با طرح تشکیل گردان های شهادت توسط شهید سپهبد علی صیاد شیرازی می باشد که براساس آن هر لشکر موظف می گردد از کارکنان شهادت طلب خود یک گردان را تحت عنوان گردان شهادت سازماندهی نماید. استقبال غیرقابل توصیف و شرح زیبای تجمع پر شور داوطلبان در قرارگاه کربلا را شهید صیاد شیرازی در کتاب ناگفته های جنگ به طور مبسوط بیان نموده است.
عملیات والفجر ۸ که با توجه به شرایط خاص نظامی و سیاسی سال ۱۳۶۴ طراحی و اجرا گردید، گسترده ترین عملیات از نظر ایجاد جبهه ای هجومی علیه دشمن به حساب می آید. دامنه این عملیات از منطقه کوشک در جنوب هویزه آغاز و تا انتهای رودخانه اروند ادامه می یافت. همچنین از نظر تعداد یگان های شرکت کننده و قرارگاه های هدایت کننده این عملیات در نوع خود بی نظیر می باشد.
این عملیات نمونه بسیار مناسبی از اجرای طرحی مشترک با مسئولیت و ماموریت های مستقل در اجرای اصل وحدت فرماندهی در دانش نظامی جنگ محسوب می شود که در قالب یک تلاش اصلی در محور اروندکنار و تصرف شهر فاو عراق و دو تلاش پشتیبانی در محور آبادان و محور شلمچه تا کوشک صورت پذیرفت که قرارگاه خاتم الانبیا»(ص) هدایت کلی عملیات را با قرارگاه های نجف، نوح، کربلا (دو قرارگاه)، یونس ۱، رعد و شهید سلیمان خاطر و در اختیار داشتن لشکرها و تیپ های سازمان یافته ارتش و سپاه به عهده داشت.
ماموریت قرارگاه خاتم الانبیا بشرح زیر در اسناد و مدارک درج گردیده است:
" قرارگاه خاتم الانبیا ماموریت دارد ضمن پدافند در سایر مناطق در ساعت ۲۲ بیستم بهمن ماه ۱۳۶۴ در منطقه عملیاتی جنوب تک نموده، دشمن را منهدم، اسکله البکر و الامیه را تصرف، خط ایثار را در فاو، راس البیشه، جزیره امالرصاص، امالبابی و خط استقامت را در منطقه کوشک و خط شهادت و نصرت را در شلمچه تامین نماید".
براساس ماموریت فوق سپاه پاسداران به عنوان تلاش اصلی با قرارگاه های تابعه در منطقه فاو، راس البیشه، جزیره امالرصاص، امالبابی مامور گردید اسکله های البکر و الامیه را تصرف و خط ایثار را تامین نماید و بر همین اساس نیروی زمینی ایران نیز ماموریت یافت خط استقامت را در منطقه کوشک و خط شهادت و نصرت را در منطقه شلمچه تامین نماید.
در این طرح گسترده نیروی دریایی ارتش در دهانه فاو و خلیج فارس ماموریت آبخاکی و کنترل رادار و پشتیبانی دریایی را به عهده داشت.
نیروی هوایی ارتش با فرماندهی شهید بابایی قرارگاهی را تحت عنوان "رعد" تاسیس و نسبت به پشتیبانی نزدیک هوایی، پدافند هوایی، تخلیه مجروحین و کسب اطلاعات از طریق عکسبرداری هوایی اقدام نمود. پرواز مداوم هواپیماهای خودی و اجرای موثر آتش پدافند هوایی خسارت سنگینی را به دشمن وارد کرد که یک مورد آن سرنگونی ۴۵ فروند هواپیمای دشمن در این عملیات می باشد.
فعالیت های گسترده نیروی زمینی ارتش در این عملیات به شکل خلاصه در این نوشتار به شرح زیر بیان می گردد :
ادامه پدافند از منطقه عملیاتی کوشک تا دهانه فاو و آمادگی جهت حملات احتمالی دشمن قبل از اجرای عملیات خودی و بعد از آن.
تسهیل عبور از خط یگانهای تکور خودی که در دانش نظامی این اقدام از مراحل حساس و مهم انجام یک عملیات آفندی محسوب می شود.
انجام عملیات گسترده در طول جبهه ای بیش از ۵۰ کیلومتر با ۵ لشکر و یک تیپ مستقل در عملیات والفجر۸ ، بدیهی است آماده نمودن این استعداد از نیرو با توجه به ماموریت پدافندی در جبهه های غرب و شمالغرب حاکی از احساس مسئولیت فوق العاده یگان های پدافندکننده و تدابیر خاص نیروی زمینی می باشد. این عملیات گسترده در منطقه ای صورت پذیرفت که دشمن عمده ترین قوای آماده خود را جهت حفظ بصره و جاده العماره بصره و مناطق حساس این منطقه مانند هورالهویزه و هورالعظیم متمرکز نموده و آماده مقابله با حمله رزمندگان اسلام بود.
یکی از مسئولین اداره توجیه سیاسی ارتش عراق در تاریخ ۱۴ بهمن ماه ۱۳۶۴ یعنی شش روز قبل از شروع عملیات والفجر ۸ طی مصاحبه ای در پاسخ به خبرنگار رادیو مونتکارلو اظهار می دارد " حمله ایرانی ها به منظور قطع جاده بغداد بصره و ایجاد شکاف بین سپاه ۴ و ۶ یعنی اهدافی که قبلا به آن دست نیافته اند، در منطقه هورالهویزه صورت خواهد گرفت " همچنین یکی از مسئولین اطلاعاتی ستاد کل ارتش عراق چند روز قبل از شروع عملیات در بازدید خود از جبهه فاو در جمع فرماندهان عراقی اظهار می دارد " در منطقه غرب اروندرود تهدیدی از سوی ایران وجود نداشته، لذا ممکن است تعدادی یگان دیگر علاوه بر آنچه که تاکنون از این منطقه برداشت شده، به منطقه سپاه ۶ در شرق دجله اعزام گردد" و نهایتا سرلشکر ماهر عبدالرشید فرمانده سپاه ۳ عراق مستقر در جبهه شرق بصره حتی در تاریخ ۲۶ بهمن ماه ۱۳۶۴ یعنی شش روز بعد از شروع عملیات فاو تک گسترده ایران را در روزهای آینده از سمت هورالهویزه پیش بینی می نماید.
و سرانجام اسرای عملیات والفجر ۸ در تایید مطالب فوق اطلاعاتی ارائه دادند که براساس آن" تعداد قابل توجهی از یگان های مانوری و توپخانه دشمن از منطقه مسئولیت سپاه ۷ برداشت و جهت تقویت به جبهه شرق دجله اعزام می شوند".
بنابر نکات فوق برخلاف تدبیر قرارگاه خاتم الانبیا»(ص) که تک اصلی را در فاو و تک پشتیبانی را در شرق بصره طرح ریزی نمود عراق مقاومت اصلی خود را در شرق بصره و مقاومت فرعی را در منطقه فاو متمرکز می نماید. با این تفاصیر یگان های نیروی زمینی ارتش شامل لشکرهای ۲۱ حمزه، ۳۰ گرگان، ۷۷ پیروز ثامن الائمه، ۸۱ زرهی کرمانشاه، ۹۲زرهی خوزستان همراه با تیپ ۵۵ هوابرد یورش قهرمانانه خود را در منطقه کوشک تا شلمچه همزمان با یگان های عمل کننده به منطقه فاو به مواضع دشمن آغاز و در ساعات اولیه نسبت به شکستن خطوط پدافندی و تصرف آن اقدام نموده، ضایعات سنگینی را به دشمن وارد می سازند و ماموریت اصلی خود را مبنی بر متوقف نمودن دشمن در شرق بصره و جلوگیری از اعزام نیرو به منطقه فاو و بر هم زدن سازمان رزمی دشمن با موفقیت صد درصد انجام و حملات خود را تا ۴۸ ساعت بعد نیز جهت رسیدن به اهداف مورد نظر تداوم می بخشند.
دامنه ماموریت نیروی زمینی از این فراتر می رود و با استقرار ۱/۲ توپخانه موجود خود در منطقه اروندکنار پشتیبانی آتش تلاش اصلی را با شلیک هزاران گلوله توپ آغاز می نماید. حضور ده ها گردان توپخانه با آتش بی امان و سنگین، یکی از بزرگترین حماسه های آتشباری جنگ را به تصویر می کشاند که در تاریخ نظامی معاصر بی نظیر بوده است به حدی که نیروهای پیاده پس از درهم شکستن خطوط مقدم دشمن و تصرف منطقه نظامی با انبوهی از تجهیزات انهدامی و اجساد سربازان عراقی مواجه می گردند.
این آتش تا تثبیت منطقه ادامه یافت به طوری که یکی از فرماندهان تیپ دشمن در مکالمات خود که به وسیله ایستگاه شنود نیروهای خودی شنیده شده می گوید: " آتش توپخانه ایران وسیع و بسیار سنگین و موثر است تعداد ۶ دستگاه تانک از کار افتاده و توان رزمی به شدت پایین آمده است که بر اثر درگیری و آتش توپخانه ۳ روز گذشته می باشد. توپخانه های ایران آزاد هستند خواهش ما این است که آتش متقابل روی منابع دشمن زیاد شود تا از حجم آنها کاسته شود ".
همچنین فرمانده تیپ ۴۴۳ که به کمک تیپ های ۳ و ۴ لشکر ۲۶ عراق اعزام شده بود در گزارشی می گوید: " وضعیت ما بسیار بد و سخت می باشد، آتش توپخانه روی ما بسیار موثر است و تلفات نفرات، با شمارش دقیقه افزونتر می شود. فعلا در مواضع خود مقاومت می کنیم ولی به دادمان برسید".
هوانیروز قهرمان با تشکیل قرارگاه شهید سلیمان خاطر با حضور موثر و مفید خلبانان دلیر و تیزپرواز خود در عملیات والفجر ۸ ماموریت ترابری نیرو و تجهیزات، تخلیه مجروحین، هلی برن ( انتقال نیرو و تجهیزات از طریق هوا و چتر)، هلی برد (انتقال نیرو و تجهیزات به وسیله پیاده کردن روی زمین ) و پشتیبانی آتش نزدیک را به بهترین نحو به انجام رسانیده و در جهت پشتیبانی از نیروهای پیاده و زرهی و کسب موفقیتهای این عملیات نقش بسزایی ایفا نمود.
هوانیروز با انجام پروازهای عملیاتی مداوم و مستمر و مانورهای متعدد توانست تلاشهای چشمگیر و ایثارگرایانه ای را انجام دهد.
عمده ترین فعالیت هوانیروز در ماموریت های بالا مقابله با تک های دشمن بود به نحوی که کارشناسان نظامی تلاش تیم های آتش هوانیروز را چشمگیر توصیف نموده که همیشه بالای سر دشمن حاضر بودند و با هر حمله دشمن به مقابله با آنها پرداخته و حجم سنگینی از آتش را روی دشمن پیاده می کردند. تلاش گروه مهندسی ۴۲۲ پل از پادگان امام سجاد اهواز در نصب پل اولیه بر روی رودخانه اروند از دیگر اقدامات ویژه نیروی زمینی ارتش در عملیات والفجر ۸ می باشد.
و نهایتا ۷ روز پس از اشغال مواضع دشمن، لشکر ۳۰ گرگان که در محور شلمچه ماموریت اجرای عملیات آفندی را عهده دار بود سریعا به منطقه اعزام و خطوط پدافندی را در ساحل خورعبدالله و قسمتی از دریاچه نمک به عهده گرفت که در طول مدت حضور در منطقه فاو یکی از زیباترین صحنه های مقاومت و دفاع در مقابل دشمن را به نمایش گذاشت و تا روزی که منطقه فاو را برای اجرای ماموریت جدید ترک و به یگان دیگری واگذار نمود اجازه نداد دشمن حتی یک قدم پیشروی نماید و سرانجام با سربلندی به ماموریت خویش خاتمه داد.
