عوامل شکست دشمن در خرمشهر

پس از آغاز تهاجم نابخردانه اشغالگران به میهن اسلا می ایران، شاید هیچ خبری به اندازه اشغال خرمشهر در ساعت ۴ بعدازظهر مورخه /۸/۴ ۵۹ پس از ۳۴ روز پایداری قلب ملت ایران را متالم نکرد. اگر چه استراتژی دشمن در آغاز جنگ، کسب پیروزی سریع بر پایه جنگ محدود و برق آسا بود اما شدیدا مغفول مانده بود، که تنها می تواند آغاز گر تهاجم باشد لیکن بارقه اشغال ایران عزیز، اورا از اندیشه به مضار کار بازداشته بود. و سرانجام با تلا ش همه جانبه نیروهای ایرانی، خرمشهر، آزاد شد. اما چه عواملی به غیر از توانمندی نیروهای ایرانی، باعث ضعف و شکست دشمن در خرمشهر شد؟ ۱) به لحاظ نیروی انسانی، سربازان دشمن دچار تزلزل و تنزل روحیه بوده و فاقد انضباط و آموزش کافی و وافی بودند، همچنین عدم علا قه به توقف در خاک کشور بیگانه(میهن عزیزمان ایران) سو» رفتار افسران با زیردستان، تبعیض رفتار بین کارکنان بعثی و افسران آنان، نسبت به سایرین، از موجبات دلسردی وکاهش روحیه نیروهای دشمن بود. ۲) از عوامل پیروزی این عملیات (بیت المقدس) می توان، به سرعت در طرح ریزی، آمادگی و آغاز عملیات و فرصت ندادن، به دشمن جهت تجدید سازمان حاصل، از شکست عملیات فتح المبین را نام برد. ۳) عامل دیگر، اشتباه بزرگ تاکتیکی ارتش بعث عراق، در چیدمان و گسترش نیروی آن بود که لشگر ۵ مکانیزه و لشگر ۶ زرهی خود را، در منطقه اهواز و کرخه کور، بنحو عاطل و بیهوده مستقر کرده بود. ۴) اشتباه استراتژیکی دیگر دشمن این بود که با این استنباط غلط که نیروهای ایران، به علت کمبود امکانات، توانایی عبور از کارون را ندارند، بین مناطق دریسه و سلیمانیه نیروی بسیار کمی را مستقر کرد. ۵) از عوامل اصلی، که مسبب تسهیل عبور نیروهای خودی از کارون شد و باعث ایجاد سرپل جدید شد این بود که نیروی دشمن با صلا حدید طراحان عملیات و تئوریسین های نظامی خود قصد داشت، پس از عبور نیروهای خودی از کارون آنها را در مقابل موضع سد کننده کنار جاده تثبیت کرده و سپس با اقدام به پاتک های سنگین، نیروهای تک ور را نابود کند(روش انهدام نیرو در پدافند متحرک)، لیکن با توجه به دلا یل و مشکلا ت پیش رو و استفاده از اصل غافل گیری توسط نیروهای خودی، نتوانست به طرح خود جامه عمل بپوشاند که از جمله دلا یل دیگر می توان به این موارد اشاره کرد: الف) نگماشتن دیدبان و نیروهای تاخیر انداز، در امتداد رودخانه ب) غافلگیر کردن نیروهای تامینی عراق در شرق جاده اهواز- خرمشهر، با غافلگیری سریع نیروهای خودی ج) انتخاب سرپل با وسعت بسیار زیاد(حدود ۴۰ کیلومتر) توسط نیروهای خودی، که به علت وسعت زیادکنش و واکنش توسط دشمن را دشوار کرد. د) سرعت عمل نیروهای خودی در عبور از رودخانه، با ملحوظ کردن استعداد و حجمی دور از توقع دشمن. و) رسیدن سریع به خط سرپل، با حفظ استعداد وتوان رزمی اولیه، بدون تلفات و ضایعات چشمگیر ن) خاکریز طویل و ممتدی که توسط دشمن به قصد پدافند منطقه اشغالی در کرانه، شرق جاده اهواز- خرمشهر احداث شده بود، پس از آن که به تصرف نیروهای خودی درآمد، از آن به عنوان موضعی جهت پدافند در مقابل پاتک های مکرر وسنگین دشمن، استفاده شد و این خود یکی از فاکتورهای سرنوشت ساز، در شکست و هزیمت دشمن بود. ه) از دلا یل فراوان دیگر مصرف بی رویه و بیش از حد، اما بی دقت مهمات، ضعف در سیستم فرماندهی و کنترل دشمن، عدم توانش فرماندهان براعمال فرماندهی و کنترل یگان های تحت امر خود، ضعف نیروهای پیاده دشمن و عقب نشینی سریع آنها که در اغلب مواقع سبب آسیب پذیری یگان های زرهی و مکانیزه می شد را می توان قید کرد. سرانجام با وجود تمام مصائب، سختی ها و ناخوشی ها خرمشهر در ساعت چهارده و بیست دقیقه به تاریخ سوم خرداد سال ۱۳۶۱ پس از ۱۹ ماه(۵۷۸ روز) اسارت، به آغوش گرم میهن پیوست و عملیات بی نظیر بیت المقدس پس از ۲۶ روز حماسه و خون به ثمر نشست، که ماحصل آن آزاد سازی خرمشهر و به اسارت در آوردن ۱۹ هزار اسیر و بیش از ۱۶ هزار کشته و زخمی بود. دستاورد مهم دیگر این عملیات، تهدید بصره به عنوان دومین شهر بزرگ وراهبردی عراق بود، به نحوی که دشمن در پایان این عملیات از حالت فعال، کاملا منفعل شد و ایران به لحاظ سیاسی و نظامی به یک نقطه برون رفت رسید، اما در مقابل ارتش عراق و حکومت آن ضمن استیصال و درماندگی، به صورت یک جانبه اعلا م آتش بس کرده و دست به عقب نشینی عمومی از سایر مناطق اشغالی و متصرفه زد و شکست خود در خرمشهر رایک عقب نشینی تاکتیکی اعلا م کرد.ناگفته نماند در طول این عملیات عظیم و نادر، نقش نیروی هوایی ارتش به لحاظ پوشش هوایی، آفندی و پدافندی منطقه و نیز با انجام عکس برداری های مستمر، که بهترین و تازه ترین اطلا عات به روز را در مورد گسترش و آرایش زمین دشمن به فرماندهان و طراحان عملیات ارائه می داد، کاملا حیاتی و اساسی بود. وظیفه دیگر این نیرو حمل مجروحین به بیمارستان های کشور، و انتقال افراد و نیرو های تازه نفس از نقاط دور دست کشور به این منطقه عملیاتی بود. هوانیروز نیروی زمینی نیز به توسط بالگردهای خود نقش عمده ای را در جهت پوشش امنیتی منطقه، انتقال افراد و تجهیزات وحمله علیه ستون های زرهی دشمن ایفا کرد. نیروی دریایی ارتش نیز به وسیله قایق های هجومی، طراده های جی-اس-پی سازمانی خود، سهم به سزایی درامر پل سازی و انتقال نفرات از کارون به خود اختصاص داد.