فناوری چالش برانگیز قطار پرسرعت

گشایش مسیرهای ریلی تهران - شیراز و کرمان - بم - زاهدان در ماه های اخیر، به معنای رفع یکی از ضروری‌ترین گلوگاه های ریلی کشور است. به تدریج با مرتفع شدن ایرادات فنی که طبیعت هر طرح تازه ای است، این مسیرها آماده بهره برداری کامل خواهند بود و قدمی دیگر برای فعال سازی کریدور شرق - غرب فراهم خواهد آمد. شتاب بخشیدن و تکمیل طرح های نیمه تمام ریلی نشان از آن دارد که اولویت های اعلام شده از سوی وزیر راه و ترابری در صورت همراهی و هماهنگی قانونگذاران در تدوین و تزریق بودجه مناسب می تواند در مسیر درست قرار بگیرد. این فعالیت ها همراه با ظرفیت هایی که در صنایع ریل و زیرساخت ها نهادینه شده است آینده حمل و‌نقل کشور را بهبود می بخشند و بخش خصوصی با انگیزه بیشتری آینده سرمایه گذاری هایش را با حمل و نقل ریلی پیوند می دهد. وقت آن رسیده است تا با بخش خصوصی فعال در حمل و نقل ریلی مهربان تر بود. هرچند مدیران دولتی از توجه به خصوصی سازی سخن می گویند اما سرمایه گذاران بخش خصوصی که چند سالی است به این عرصه وارد شده‌اند هنوز از نحوه تعامل دولت با آنها گلایه مندند و معتقدند میدان جولان آنها به شدت تنگ و باریک است. با ترغیب و تشویق موسسات اعتباری و بانکی در هماهنگی با نیازهای بخش خصوصی ریلی و نیز تفویض اختیارات ویژه به انجمن های ریلی، دولت می تواند نظارت دموکراتیک را اعمال کند و خصوصی سازی را در مسیر درست قرار دهد. بی تردید هرچه دولت از مداخله دوری گزیند مفری برای حل مشکلات متعدد این بخش خواهد گشود. حمل و نقل ریلی از قدمت بالایی در کشور برخوردار است و به همان اندازه نگاه سنتی ریشه داری بر عملکرد آن حاکم شده است. این موضوع اصلاح ساختار را با دشواری هایی روبرو می کند. آنچه مشخص است وجود فناوری‌های نوین در کشور از ضروریات توسعه حمل و نقل ریلی است و مهمتر آنکه کمک می کند تا کارآفرینی و بومی سازی در زمینه قطارهای پرسرعت در کشور شکل کارآمدی به خود بگیرد. اجماع بکارگیری فناوری های نوین در میان تمام کارشناسان حمل و نقل ریلی وجود دارد اما این روزها نوع فناوری قطارهای پرسرعت در کشورمان چالش برانگیز شده است. دولت برای ورود قطار پرسرعت مگ لو (ترنس راپیت) در مسیر تهران - مشهد بر اساس فناوری مغناطیس به جمع بندی نهایی رسید و قرارداد طراحی و ساخت را در قالب سرمایه گذاری بی او تی امضا کرد. در آن سو، منتقدان و مهندسان ریلی این طرح را ضد منافع ملی ارزیابی کردند و در تلاش هستند تا جلوی آن به هر طریق ممکن گرفته شود. حال آنکه مجری طرح در گفت و گوی ویژه این شماره ماهنامه صنعت حمل و نقل در پاسخ به منتقدان این فناوری را از اساس در زمره مهندسی حمل و نقل ریلی دسته بندی نکرده است زیرا "مگ لو"ها نه چرخ دارند و نه بر روی ریل حرکت می کنند. وی دلایلی دارد که بکارگیری این فناوری نسبت به ۳ سیستم مرسوم قطارهای پرسرعت در اروپا و آسیا مزایای قابل ملاحظه ای دارد. بحث پیرامون این موضوع را در شماره های آینده ماهنامه همواره باز می گذاریم. گزارش اصلی این شماره ماهنامه صنعت حمل و نقل به بررسی تازه ترین رویدادهای حمل و نقل ریلی اشاره دارد و در ادامه در گزارش هایی چالش های پیش روی بخش خصوصی فعال در این عرصه بازتاب می یابد. از رویدادهای ناگوار این ماه، سقوط دو فروند هواپیمای شرقی به فاصله کمتر از ۱۰ روز و نیز جان باختن تعدادی از هموطنان ما، بار دیگر ناامنی صنعت هواپیمایی کشور را یادآوری کرد. قطب های صنعتی، تجاری و گردشگری کشور ما روز به روز توسعه می یابد و نیاز به صندلی های پروازی رو به فزونی است. منتهی انتخاب نوع هواپیما، نحوه نظارت و سیاست های اعمال شده از سوی سازمان هواپیمایی کشوری در این خصوص ابهامات جدی ایجاد کرده است که نمی توان از جهش و توسعه اقتصادی به درستی بهره گرفت و با آسودگی خاطر به سفر رفت. بخش مهمی از ایرادات صنعت هواپیمایی کشوری به نوع مدیریت و تحریم هواپیمایی کشور برمی گردد که برای رفع آن اقدامات عاجل ضرورت دارد.