دوران حکمرانی استودیوها به پایان رسیده و همه آنها تبدیل به دفترهای فیلمسازی کوچکتری شدهاند که دیگر مثل سابق قدرت زیر سیطره بردن فیلمسازان را ندارند. در عوض با پیشرفت تکنولوژی و آمدن دوربینهای دیجیتال، فیلمسازان مستقل روز به روز بیشتر میشوند.
اصطلاح فیلم و فیلمساز مستقل را بارها و بارها شنیدهایم بخصوص امروز دیگر فیلمساز مستقل معنای مهمتری از قبل پیدا کرده است. در دوران طلایی هالیوود که استودیوهای بزرگ مانند مترو گلدوین مایر و RKO و یونایتد آرتیستز و برادران وارنر بر سینما حکمرانی میکردند و همه چیز تحت نظارت آنها بود، هر فیلمسازی که خارج از قواعد استودیویی و با هزینه تهیهکننده فردی فیلمی را میساخت، فیلمساز مستقل محسوب میشد. البته در آن دوران فیلمساز مستقل بودن کار خیلی دشواری بود چون قدرت استودیوها خیلی زیاد بود. فیلمهای مستقل به جز چند مورد شاخص معمولا نمیگرفتند و نمیتوانستند در مقابل فیلمهای استودیویی قد علم کنند. اما امروز دیگر شرایط خیلی فرق کرده است. دوران حکمرانی استودیوها به پایان رسیده و همه آنها تبدیل به دفترهای فیلمسازی کوچکتری شدهاند که دیگر مثل سابق قدرت زیر سیطره بردن فیلمسازان را ندارند. در عوض با پیشرفت تکنولوژی و آمدن دوربینهای دیجیتال، فیلمسازان مستقل روز به روز بیشتر میشوند چون به نسبت سابق فیلم ساختن کار راحتتری شده است. حالا دیگر هر کسی میتواند به عنوان یک فیلمساز مستقل فیلم شخصی و دلی خودش را بسازد حتی جشنوارههایی مانند جشنواره فیلم ساندنس که رابرت ردفورد بنیانگذارش بوده، مخصوص فیلمهای مستقل تاسیس شدهاند تا در آن آثار کارگردانان مستقل به نمایش دربیاید.یعنی کارگردانانی که هزینه فیلمهایشان از جایی به جز استودیوها تامین شده است. سردبیر سایت مشهور IMDB که از آن به عنوان مرجع سینمایی استفاده میشود، فهرستی از بهترین کارگردانان مستقل تاریخ سینما تهیه کرده است و البته تذکر داده که اسامی بدون ترتیب در این فهرست قرار گرفتهاند:
● ژان ژاک آنو
نویسنده، کارگردان و تهیهکننده فرانسوی که در سال ۱۹۴۳ در یکی از ایالتهای فرانسه متولد شد. در سال ۱۹۶۴ از مدرسه فیلمسازی ایدک در پاریس فارغالتحصیل شد که یکی از مشهورترین مراکز سینمایی دنیاست. کارش را با ساختن آگهیهای تبلیغاتی تلویزیونی از اواخر دهه ۶۰ تا اوایل دهه ۷۰ شروع کرد. اولین فیلم بلندش به نام «سیاه و سفید در رنگ» را سال ۱۹۷۶ ساخت که درباره تجربیات خودش در زمان خدمتش در ارتش در کامرون بود. همان اولین فیلم توانست جایزه اسکار بهترین فیلم خارجیزبان را نصیبش کند. فیلم سومش «درخواست برای آتش» توانست دو جایزه سزار(اسکار فرانسوی) را در زمینه بهترین کارگردانی و بهترین فیلم به دست آورد و آنو دیگر تبدیل به یکی از مشهورترین فیلمسازان فرانسوی شد. در کارنامهاش ۱۱ فیلم بلند و یک فیلم کوتاه به چشم میخورد. او برای این ۱۱ فیلم ۱۲ جایزه بینالمللی نصیب خودش کرد و سه بار هم نامزد دریافت جایزه شد. آنو یکی از پرافتخارترین فیلمسازان فرانسوی مستقل در جهان است. آخرین فیلمش سال گذشته به نمایش درآمد.
● میکل آنجلو آنتونیونی
فیلمساز اشرافزادهای که به چپ تمایل پیدا کرد و علاقهاش به آن در فیلمهایش چون «روکو و برادرانش» کاملا مشهود است. به پاس فیلمهای ارزشمندش مدال شوالیه ایتالیا را دریافت کرد. متولد سپتامبر ۱۹۱۲ است و خانوادهاش ملاک بودند. آنتونیونی سال ۱۹۴۲ با همکاری در نوشتن یک فیلمنامه به همراه روسلینی کار سینما را شروع کرد. دستیار کارگردان شد و بعد از مدتی هم به فرانسه رفت تا به عنوان دستیار مارسل کارنه، فیلمساز مشهور فرانسوی کار کند. اولین فیلمش به سبک فیلمسازان نئورئالیسم درباره طبقه متوسط بود. چندین مستند کوتاه و چند فیلم بلند ساخت تا سرانجام توانست فیلمی را بسازد که نامش را در جهان مطرح کند: «ماجرا» . آنتونیونی سبک خودش را در فیلمسازی داشت. برداشتهای بلند و روایت ماجراهایی که در ظاهر ربطی به هم ندارند اما جایی به هم میرسند، از ویژگی کارهای آنتونیونی بود. این فیلمساز بزرگ برای فیلم «آگراندیسمان» نامزد دریافت جایزه اسکار بهترین کارگردانی و بهترین فیلم شد اما جایزه اسکاری که درنهایت نصیبش شد در سال ۱۹۹۵ به پاس یک عمر فعالیت هنری به وی داده شد. آنتونیونی در جولای ۱۹۹۷ درست همزمان با اینگمار برگمان، فیلمساز سوئدی درگذشت.
● پدرو آلمادووار
بیشک بعد از لوییس بونوئل مشهورترین فیلمساز اسپانیایی در جهان است. در دهکده کوچکی متولد شد اما سال ۱۹۶۸ به مادرید رفت. چون به اندازه کافی پول نداشت هیچوقت نتوانست به مدرسه فیلمسازی برود. در ۲۲ سالگی اولین دوربین سوپر ۸ میلیمتریاش را خریداری کرد و چند فیلم کوتاه ساخت. سال ۱۹۷۸ بالاخره موفق شد اولین فیلم بلندش را بسازد. فیلمهای او بهخاطر روایتهای پیچیده، استفاده از نشانههای ملودرام، استفاده از عناصر فرهنگ عامه، لحن طنزآمیز جسورانه و رنگبندیهای تند شهرت یافتهاند. آلمادووار سال ۲۰۰۲ برای فیلم «با او حرف بزن» برنده جایزه اسکار بهترین فیلمنامه اورجینال شد برای همین فیلم نامزد دریافت اسکار در بخش کارگردانی هم بود. او به همراه برادرش یک دفتر تهیه و تولید فیلم تاسیس کردهاند که فیلمهای آلمادووار را تهیه میکنند. او تاکنون برنده ۹۶ جایزه بینالمللی شده است و بهترین نقشآفرینیهای پنهلوپه کروز در فیلمهای آلمادوورا بوده است.
● وودی آلن
کارگردان، بازیگر، فیلمنامهنویس و کمدین آمریکایی که بیش از نیم قرن است به کار فیلمسازی میپردازد. در موسیقی هم، دستی دارد و در نیویورک، شهر مورد علاقهاش به همراه گروهش ساکسیفون مینوازد. آلن از دهه ۵۰ نوشتن کارهای کمدی را برای تلویزیون آغاز کرد و چند کتاب طنز کوتاه هم نوشت.
از اواسط دهه ۶۰ شروع به فیلمسازی کرد. اول سبک کمدیهایش بیشتر اسلپاستیک(کمدیهای بزن بکوب) بود اما کمکم رویهاش را تغییر داد. روی روابط انسانی و شهرها تمرکز کرد که مهمترین ویژگی فیلمهای اوست. او را به عنوان یکی از پیشگامان موج نوی هالیوود در اواسط دهه ۶۰ میشناسند. راجر ایبرت منتقد مشهور، وودی آلن را با عنوان «گنجینه سینما» ستایش میکند.
وودی آلن برای فیلمهای «نیمه شب در پاریس» و «هانا و خواهرانش»، «آنی هال» برنده جایزه اسکار شد ولی هیچوقت خودش در سالن کداک تیاتر ظاهر نشد تا جوایزش را دریافت کند. او برای دریافت جایزه در هیچ جشنواره بینالمللی شرکت نمیکند و استدلالش هم این است: «اگر برای یک فیلم جایزه بگیرم به آن معنی میشود که فیلمهای دیگرم به خوبی آن نیستند و خب من نمیخواهم این را قبول کنم.»
● فرانسیس فورد کوپولا
کارگردان سه قسمت «پدرخوانده» را همه میشناسند ولی شاید ندانند که او در کنار مارتین اسکورسیزی از مهمترین فیلمسازان مستقل جهان به شمار میرود. بسیار مبتکر و تاثیرگذار است. از اوایل دهه ۶۰ شروع به فیلمسازی کرد. او سهبار برای فیلمهای «پدرخوانده» قسمتهای اول و دوم و «پاتون» برنده جایزه اسکار شده و یکبار هم در سال ۲۰۱۰ جایزه فنی تالبرگ را از آکادمی دریافت کرد. بهترین فیلمهایش را در دهه ۷۰ ساخته است و هرچند هنوز هم به فیلمسازی مشغول است اما دیگر هیچگاه به قله اوج و شهرت آن زمان برنگشت.
● مارتین اسکورسیزی
مارتین اسکورسیزی سردمدار فیلمسازان مستقل جهان است. او که امسال ۷۰ ساله میشود،از همان کودکی عاشق سینما بود. این کارگردان دوستداشتنی سینما هنوز هم فعال است و عاشق تجربه تکنولوژیهای جدید در سینما. همین سال گذشته فیلم «هوگو» را به روش سهبعدی ساخت و اعلام کرده که تصمیم دارد در پروژههای آیندهاش از جمله «سیناترا» و «گرگ والاستریت» هم از تکنولوژیهای جدید استفاده کند.
اسکورسیزی از مدرسه فیلمسازی نیویورک فارغالتحصیل شده است و تاکنون ۵۳ فیلم ساخته است که بعضی از آنها کوتاه، برخی مستند و بقیه فیلمهای بلند هستند.
«خیابانهای پایینشهر»، «راننده تاکسی»،«شاترآیلند» و «دار و دسته نیویورکیها» از مشهورترین فیلمهای وی هستند. او برنده ۱۰۶ جایزه بینالمللی شده است و برای فیلم «مرحوم» بعد از سالها که همه منتظر بودند بالاخره آکادمی جایزه را به اسکورسیزی بدهد، توانست برنده جایزه اسکار شود. اسکار اسکورسیزی را دوستان قدیمیاش که همگی از کارگردانان مستقل سینما بودند یعنی فرانسیس فوردکوپولا و استیون اسپیلبرگ به وی اهدا کردند.
