قلک های اقتصادساز

بانکداری در دنیا سال به سال پیشرفت بیشتری می کند، اما این به معنای از یادبردن اتفاقات نامطلوب سال های گذشته و تبعات سهمگین آن بر اقتصادجهانی نیست. به واسطه این اتفاقات، امروز بسیاری از مشتریان به هیچ وجه مثل سابق به سیستم بانکی اعتمادندارندو گروهی حتی توانایی بانک ها را در حفظ سلامت منابع خودناکارآمدمی دانند. در روی دیگر سکه بانک ها به این باور رسیده اندکه برای حفظ مشتریان و داشتن سهمی مطمئن در بازار، بایدروی نقاط قوت و محوری خودتمرکز کنندو با خلق محصولات جدیدو نوآور، اعتماداز دست رفته مردمی را باز پس گیرند. یکی از روش هایی که بانک های قدرتمندبرای بازگرداندن اعتمادعمومی روی آن مانور می دهند، برقراری نظامی تحت عنوان "پاداش مشتری" است که تحت الفاظ گوناگون، اما همگی در راستای تعامل افزون تر با مشتریان و به دست آوردن رضایت خاطر بیشتر آنان انجام می پذیرد. به دلیل افت محسوس گردش مالی بانک ها و بازارهای سرمایه بین سال های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۲، نظام بانکداری جهانی با مشکلات بیشتری روبه رو شده است که این مشکلات بیشتر به بانک های با حجم و اندازه کوچک تحمیل شده اند. به واسطه این بحران، مقررات جدیدی روی فعالیت بانک ها وضع شده اندکه این مقررات هزینه های این قبیل بانک ها را بسیار زیادتر کرده اند. مضاف بر این، وضع این مقررات، زمینه را برای ورودبانک های جدیدبه عرصه بانکداری بسیار سخت کرده، به طوری که به گفته پروفسور ماینلی، متخصص امور تجاری و بانکی و رییس پژوهشگاه تجاری برجسته شهر لندن، این مسأله حتی باعث شده فضای رقابتی در سیستم بانکی تا حدزیادی کمرنگ شود. وی معتقداست مشکلات عدیده ای که در نظام اقتصادی امروز جهان پیش آمده، با استفاده درست از سرمایه مردمی قابل رفع است و به همین دلیل بایدبه اصلاح مقررات دست و پاگیر فعلی دست زدتا فرصت برای ورودبانک های کوچک و نوآور باز شود. علاوه بر این مسأله، نظام بانکی در دنیا با تمرکز بر شاخص های مهم مالی و بانکی سعی بر آن داردتا ضمن حفظ و ارتقای سودخود، از رخ دادن اتفاقات نامطلوب در عرصه بانکداری پیشگیری کند. یکی از این شاخص ها مدیریت بودجه و سرمایه در بانک است، به این صورت که بانک با سرمایه گذاری های بلندمدت در پروژه های عمرانی، هم حاشیه سودخودرا به اصطلاح سر پا نگه می داردو هم سودسهام داران خودرا تضمین می کند. البته بدنیست در خصوص این موضوع، این را هم توضیح دهیم که بخش مهمی از موفقیت بانک ها در سرمایه گذاری هایشان ناشی از توان آنها در استفاده از آنالیز سوآت (SWOT) و بررسی نقاط قوت، فرصت، ضعف و تهدیدهای موجوددر صنعت بانکداری و حوزه سرمایه گذاری موردنظر آنها است. از دیگر مسایلی که در نظام بانکی امروز اهمیت زیادی پیدا کرده و می توان به آن اشاره داشت، تمرکز نظام بانکی روی شاخص DVE یا پوشش بدهی های بانکی در مقابل افزایش دارایی های حقیقی و با ارزش ذاتی به خصوص زمین و ساختمان است. البته این فاکتور چندسالی است که در نظام بانکی ایران به ویژه بانک های بخش خصوصی اهمیت زیادی پیدا کرده و در تحلیل های مالی آنها نیز مورداستفاده قرار می گیردکه این مسأله نشان از توسعه همپای این صنعت در ایران با اقتصادبین الملل دارد. ● پیشرفت های بانکی در ایران البته به جا است در کنار وجودبرخی نقیصه ها در سیستم بانکداری کشورمان، پیشرفت هایی که این نظام در سال های اخیر به آنها دست یافته را هم مورداشاره قرار دهیم. مثلاً توسعه بانکداری الکترونیک و نظام پرداخت شبکه های خودپرداز و شبکه برخط شتاب از دستاوردهای موفق نظام بانکداری ما در سال های اخیر بوده اند. تحقیقات نشان می دهندهر خودپرداز در کشور در ماه گذشته به طور متوسط چیزی معادل ۷ هزار و ۶۸۵ تراکنش و هر پایانه فروش، ۹/۳۱ تراکنش انجام داده است. این عملکردبه معنای مقبولیت این سیستم در میان اصناف و مردم کشور است و نکته قابل تأمل در این زمینه، کارکردمطلوب امروزی این سیستم ها است. هنوز یادمان است که تا همین چندسال پیش برای دریافت مبلغ اندکی از خودپردازها، چه مشکلات زیادی را متحمل می شدیم. خوشبختانه با نصب تجهیزات و رسیدگی های مداوم، این معضل - حداقل در کلان شهرها – کاهش بسیار زیادی یافته است. به طور کلی به مددبهره گیری از نظام فناوری اطلاعات، نظام بانکی کشورمان در سال های اخیر رشدمطلوبی به دست آورده است. البته در حال حاضر، مدیریت و بهره برداری از پایانه های فروش عمدتاً توسط شرکت های PSP انجام می شودکه به صورت سنتی از یک سو با بانک ها طرف قراردادبوده و از سوی دیگر، با پذیرندگان پایانه های فروش (POS) مرتبط اند. اما به دلیل فقدان سازمان مدیریتی و نظارتی مناسب در گذشته، این شرکت ها از رشدمناسب و همگون برخوردار نبوده و عدم توزیع مناسب دستگاه های پایانه های فروش در سطح کشور، مشکلات زیادی را برای شبکه بانکی به وجودآورده است. امیداست که با فعالیت سامانه شاپرک این مشکلات به حدکمینه خودبرسند. ● دردسرهای ناخواسته در نهایت چیزی که بایددر خصوص نظام بانکی کشورمان موردبررسی قرار گیرد، عملکردبانک ها در لوای تحریم ها است. این مسأله از آن جهت حایز اهمیت است که امروز، اقتصادکشورمان شرایطی را تجربه می کندکه اکثریت قریب به اتفاق کشورهای جهان با آن نامأنوس اند. علاوه بر این، طی سال های اخیر که تحریم ها شبکه بانکی کشور را هم به خوددخیل کرده اند، نقش بانک ها در تأمین و تجهیز موادو ماشین آلات صنایع بسیار پراهمیت تر از قبل شده است. این شرایط مشکلاتی را از قبیل افزایش مخاطرات در خصوص منابع بانک ها، افزایش ریسک های اعتباری، کاهش اعتمادفروشندگان بین المللی به سیستم بانکی در ایران، تحمیل هزینه های تأمین مالی و کاهش اعتمادعمومی به نظام بانکی ایجادکرده اند. در چنین برهه زمانی حساسی، طبعاً وظیفه نظام بانکی بسیار سنگین تر از گذشته است و برای گذر از این راه سخت – اگرچه در درجه اول معتقدبه رفع تحریم ها هستیم، نه کنار آمدن با آنها - می بایست در کنار برنامه ریزی های معقول و آینده نگر با اقداماتی این مشکلات را حداقل کنیم. تشکیل سبدارزی جدیددر بانک ها، تعامل بیشتر و بهتر با صرافی ها، کاهش نرخ کارمزدتسهیلات ارزی و تقویت نقش بانکداری خصوصی در مشارکت های اقتصادی داخلی و بین المللی از جمله این اقدامات محسوب می شوند.