برای بسیاری از خانوادهها زمان انجام دادن تکالیف، هم برای فرزندان و هم برای اولیا، پر از اضطراب و نگرانی است. تحقیقات به وضوح نشان میدهد که انجام دادن تکالیف نه تنها در یادگیری فرزندان موثر است، بلکه مهارتهایی را که آنها برای موفقیت در مدرسه و زندگی لازم دارند...
بالا میبرد؛ مهارتهایی مانند سازماندهی امور، حل مشکلات، تمرکز حواس، هدفمندی در زندگی و پشتکار در کار. به گفته روانشناسان، وقتی والدین در انجام تکالیف مدرسه مشارکت فعالی داشته باشند، بچهها در مدرسه موفقتر خواهند بود و این مشارکت به دانشآموز نشان میدهد که والدینش به او اهمیت میدهند.
تعداد زیادی از دانشآموزان، به ویژه در مقطع دبستان و راهنمایی، برای انجام تکالیف خود و مطالعه از والدین کمک میگیرند. بیشترین نیاز دانشآموزان برای درخواست کمک از والدین به سنین ۹ تا ۱۲ سالگی مربوط میشود. درصد زیادی از والدین دراین مرحله به فرزندان دانشآموزخود کمک میکنند و تعدادی هم چند بار در هفته و هر بار دست کم یک ساعت برای این کار زمان صرف میکنند.
بررسیها نشان میدهد در مقطع راهنمایی هفتهای ۳ ساعت برای کمک به انجام تکالیف دانشآموزان توسط والدین کافی است. همکاری والدین درکمک به انجام تکالیف و مطالعه دانشآموزان لزوما به معنای موفقیت آنها در تحصیل نیست. پس بهتراست از وقتی که دانشآموزان به سن ۹ سالگی میرسند و هنوز به دبستان میروند، والدین، آنها را به مطالعه و پیشرفت تحصیلی علاقهمند کنند و به تدریج مسوولیتهای درسی را به عهده خودشان بگذارند تا اینکه همراه آنها و درکنارشان درسها را مرور کرده و تمرین حل کنند. آموزش مهارتهای تقویت فکر، حافظه و مدیریت زمان نیز نقش قابلتوجهی در این میان ایفا میکند.
● نقش خود را بشناسید
نقش خود را در مقام یک کمککننده و نه یک شخص فعال و انجامدهنده تکالیف تشخیص دهید. گاهی اوقات ممکن است برای جستوجوی راههایی جهت موفقیت فرزندانمان، زحمت زیادی متحمل شویم و به او کمک اضافی برسانیم ولی باید مطمئن بشویم که او تکالیفاش را خودش انجام میدهد.
● تلاش دانشآموز مهمتر است
به سعی و تلاش کودک خود اهمیت بدهید و فقط نتیجه نهایی را در نظر نگیرید. کودکان باید اهمیت سختکوشی را یاد بگیرند. انجام دادن تکالیف این فرصت را برای شما فراهم میآورد که پشتکار او را برای انجام دادن کارهایش تقویت کنید.
● انجام تکالیف، وظیفه اوست؛ نه شما
تاکید کنید که انجام تکالیف، وظیفه اوست؛ نه شما. در برابر این وسوسه که در کنار او بنشینید و تکالیف را با هم انجام دهید، مقاومت کنید و فقط زمانی که واقعا نیاز داشت، یاریاش دهید. اگر کودک شما مشکلاتی دارد، به او کمک کنید تا از طریق مسالههای سادهای که طراحی میکنید، متوجه مشکل خود بشود. سپس کار را مرحله به مرحله پیش ببرید و سعی و تلاش او را برای انجام آنها زیر نظر بگیرید.
● توصیههایی به والدین دانشآموزان دبستانی
شما بهعنوان والدین یک دانشآموز دبستانی باید حتما از اتفاقاتی که در مدرسه برای فرزندتان میافتد مطلع باشید. همیشه طبق برنامه منظم با معلم فرزند خود قرار ملاقات بگذارید یا در مورد سیاستهای کلی انجام تکالیف سوال کنید و بدانید که شما چگونه باید در این امر مشارکت داشته باشید.
▪ یک محیط دوستداشتنی برای انجام تکالیف مدرسه ایجاد کنید. یادتان باشد که دانشآموز دبستانی خیلی بیشتر از دانشآموز دوران راهنمایی و دبیرستان در انجام تکالیف مدرسه به شما احتیاج دارد و دوست دارد همیشه در کنارش باشید.
▪ زمان مطالعه و انجام تکالیف دانشآموز دبستانی باید منظم باشد. برخی دانشآموزان عصرها بهتر تکلیف انجام میدهند. عدهای بعد از زمان بازی و عدهای بعد از شام.
▪ فاصله بین انجام تکالیف را به حداقل برسانید.
▪ اجازه دهید که دانشآموز خودش تکالیفاش را انجام میدهد. اگر آنها تکالیفشان را خودشان انجام ندهند و اشتباه نکنند، درسهایشان را یاد نمیگیرند. شما فقط باید بهطور غیرمستقیم به آنها کمک کنید.
▪ چک کنید که دانشآموزتان همه تکالیفاش را انجام داده باشد.
▪ در کنار انجام تکالیف مدرسه برای دانشآموز دبستانی خود کارهای مشابه تکلیف مدرسه را ترتیب دهید. مثلا خواندن روزانه، نوشتن نامه یا خواندن کتاب داستان. دانشآموزان دبستانی مثالهای والدین را بیش از نصیحت میپذیرند.
▪ از تلاش و کوشش و موفقیتهای وی قدردانی کنید. او را با خرید هدیه مورد علاقهاش تشویق کنید.
▪ در صورتی که دانشآموز با انجام تکالیف مدرسه مشکل داشت، حتما با معلم او صحبت کنید.
● اگر فرزندتان در مقطع راهنمایی است...
در دوران راهنمایی یعنی فاصله زمانی میان دبستان و دبیرستان، تکالیف مدرسه بیشتر و کمی سختتر میشوند. در همین زمان، نوجوانان با تغییرات زیاد دیگری مواجه هستند. آنها در حال رشد جسمانی هستند و تحت تاثیر عواطف و احساسات بوده و به دلیل قرار داشتن در مرحله بلوغ، روابط آنها با والدین کمی دستخوش تغییر میشود و همانند قبل نخواهد بود. شرکت نوجوانان در کلاسهای متفرقه آموزشی از جمله ورزش، آنها را آماده ورود به اجتماع میکند. در این زمان والدین نقش حیاتی در کمک به نوجوانان در مدیریت این استرسها و عبور موفقیتآمیز از این دوران و همچنین موفقیت در تکالیف مدرسه دارند. والدین میتوانند نقش حامی، راهنما و دوست را داشته و در رفع نیازها آنها را کمک کنند که این خود مهارت زیادی میخواهد.
● ۷ توصیه کلیدی
نظارت بر مشق شب دانشآموزان مقطع راهنمایی، مخصوصا در اواخر دوران راهنمایی که تکالیف بیشتر و درسها دشوارتر میشود، کمی حساستر و سختتر خواهد شد اما این راهکارها کمککننده است:
▪ لازم نیست هنگام انجام تکالیف مدام کنار یا اطراف دانشآموزتان باشید. فقط زمانی که لازم شد در کنارش باشید. اگر مدت زیادی است که در حال حل مسالهای است به او پیشنهاد کنید کمی استراحت کند. یا برایش کمی میانوعده سالم مثل میوه ببرید. به این ترتیب با ذهنی فعالتر به انجام تکالیفاش میپردازد.
▪ با مدرسه او در تماس باشید. سعی کنید همیشه ارتباط خود را با معلمان و مشاوران مدرسه حفظ کنید، مخصوصا وقتی دانشآموز اهل بحث و جدال است. آنها به شما کمک میکنند نحوه رفتار با دانشآموز را بیاموزید و شما را راهنمایی خواهند کرد. بسیاری از مشاوران و معلمان حتی در ساعات غیرمدرسه در دسترس خواهند بود.
▪ مطمئن شوید که نوجوان شما یک محیط شخصی، مناسب و آرام برای مطالعه و انجام تکالیف مدرسه دارد. برخلاف دانشآموزان دبستانی، دانشآموزان دوران راهنمایی دخالت والدین در امور تحصیلی را زیاد دوست ندارند و در محیط انجام تکالیف مدرسه دانشآموز دوره راهنمایی باید علاوه بر لوازمالتحریر معمولی، یک ماشینحساب و یک لغتنامه و سایر لوازم ضروری وجود داشته باشد. اتاق دانشآموز دوران راهنمایی باید دور از تلویزیون، صدای تلفن و بازی ویدیویی باشد. مطالعات نشان داده بچههای دوران راهنمایی که بیشتر تلویزیون میبینند و بازیهای ویدیویی انجام میدهند، نمرات کمتری میگیرند.
▪ دانشآموز دوره راهنمایی علاقه دارد تا بیشتر در اتاقش تنها و دور از والدین و خواهر و برادرانش به سر ببرد و شما بهعنوان والدین باید حریم خصوصی او را حفظ کنید ولی نباید ساعات طولانی تنهایش بگذارید.
▪ اگر او به منظور انجام تکالیفاش نیاز به کامپیوتر دارد سعی کنید در یک فضای عمومی و نه در اتاقش کامپیوتر قرار دهید. او نباید تنها در اتاقش به انجام بازیهای کامپیوتری، چت کردن یا ایمیل فرستادن به دوستانش بپردازد. سعی کنید خودتان با سایتهای مفید و آموزنده آشنا شوید و از معلمان کمک بخواهید. به دانشآموز خود در مورد جستوجوی منابع معتبر یا اطلاعات کافی کمک کنید.
▪ هنگام انجام تکالیف مدرسه، در کنار دانشآموز خود حضور پیدا کرده و اگر به کمک نیاز دارد او را راهنمایی کنید. به سوالاتاش پاسخ دهید و تکالیفاش را با او مرور کنید. مهارتهای حل مساله را به دانشآموز خود یاد دهید و او را تشویق کنید.
▪ بهطور منظم در کنار نوجوان خود بنشینید و با او دوستانه صحبت کنید. اگر تکالیف مدرسه او زیاد است در برنامهریزی به او کمک کنید اما سعی کنید که حالت آمرانه و نصیحتگونه نداشته باشید. به دانشآموزان خود بگویید که انجام تکالیف مدرسه در فصل مدرسه باید در اولویت همه کارهایش باشد. او با برنامهریزی میتواند به فعالیتهای مورد علاقهاش هم بپردازد. البته وقتی تکالیفاش تمام شد.
● توقع بیجا ممنوع!
هیچ فردی با مهارتهای سازمانیافته متولد نمیشود. کسب مهارتها، آموختنی است و با تمرین و در طول زمان به دست میآید. بسیاری از دانشآموزان به معلمها و کلاسهای مختلفی در دوران راهنمایی احتیاج دارند. وقتی همه اینها منظم و برنامهریزیشده باشد، موفقیتآمیز خواهد بود. به نوجوان فرصت بدهید و به او در برنامهریزی برای یادگیری کمک کنید.
● مدرسه؛ یک دنیای واقعی
در مورد مسایلی که نوجوانتان خارج از کلاس یاد میگیرد با او صحبت کنید. تمام یادگیریها در کلاس درس اتفاق نمیافتد. ملاقاتهای بین کلاسها، کتابخانه، آزمایشگاه و صحبت با دانشآموزان سایر کلاسها همه برای دانشآموز سودمند و قابل تجربه هستند و میتوانند درسهای مهمی به او بیاموزند.
● مهارت مطالعه را فراموش نکنید
به نوجوان کمک کنید تا مهارت مطالعه را یاد بگیرد؛ هم در خانه، هم در بیرون از خانه. هرگز منتظر نشوید از طرف مدرسه به دلیل وجود مشکل برایتان دعوتنامه یا کارت ارسال شود. سعی کنید زود به زود به مدرسه دانشآموزتان سر بزنید.
● اگر فرزندتان در مقطع دبیرستان است. . .
▪ نوجوانان در دوران راهنمایی، علاقه چندانی به حضور والدین هنگام انجام تکالیف مدرسه ندارند. بنابراین نباید دور از ذهن باشد که دانشآموزان دبیرستانی حضور والدین را نپذیرند.
▪ دانشآموز دبیرستانی به دلیل عبور از نوجوانی و مرحله بحرانی بلوغ، از نظر جسمانی رشد بیشتری دارد و خود را جزو افراد بزرگسال و جوان فرض میکند. استقلال و اعتماد به نفس او بیشتر شده و خود را فردی وابسته به والدین نمیداند. سعی میکند مستقل عمل کند بنابراین حضور مداوم پروانهگونه والدین را در اطراف و اتاق خود نمیپسندد.
▪ او حتی در خیلی اوقات والدین را شایسته اظهارنظر در امر تکالیف مدرسه نمیداند. در حالی که در این دوران حساس هم والدین به صرف بزرگ شدن و مستقل شدن نباید او را رها کنند. در عین حال دخالتهای نابهجا ارتباط آنها را بدتر میکند. والدین در این دوران با افزایش اطلاعات و آگاهی و کمک گرفتن از مربیان دبیرستان و مشاوران مدرسه قادرند که به خوبی این دوران را هم در کنار فرزند دانشآموز خود سپری کنند.
▪ در این زمان والدین نه باید خود را کاملا کنار بکشند و نه دخالتهای بیمورد کنند. صحبتها و نصایح والدین شاید برای دانشآموز دوران راهنمایی پذیرفتنی باشد اما ممکن است برای دانشآموز دبیرستانی قابلپذیرش نباشد حتی اگر این صحبتها و نصایح کاملا صحیح و به نفع دانشآموز باشد. دانشآموز دبیرستانی بیشتر تمایل به ارتباط با دوستان همسن و معلمان برای رفع مشکلات درسی خود دارد مگر اینکه مشکل وی در حیطه تحصیلات والدین باشد.
▪ دوستی و رفاقت با دانشآموز دبیرستانی، صحبتهای دوستانه، احترام به تصمیمات او و عقایدش، ایجاد فضای مناسب و اتاق مناسب برای انجام تکالیف بسیار مهم است.
