● مقدمه
شرکت در ورزشهای مختلف بخشی از یک زندگی سالم محسوب میشود ولی ممکن است تعدادی از مشکلات پوستی از این فعالیتهای ورزشی ناشی شوند. ورزشکاران به علت افزایش رطوبت، تعریق، مالش، کشش پوست و یا قرار گرفتن در معرض عوامل آسیبرسان مانند: سرما، نور خورشید و عفونت دچار مشکلات پوستی میشوند. مواردی که به علت مواجهه با آب و هوا ایجاد میشوند عبارتاند از:
▪ سرما زدگی
▪ پوست خشک
▪ آفتاب سوختگی
▪ تاول زدگی (fever blisters).
با خشک و تمیز نگه داشتن پوست و محافظت از آن میتوان از ایجاد بسیاری از این موارد پیشگیری نمود.
● افزایش تعریق و رطوبت
تعریق یکی از شایعترین علل ایجاد مشکلات پوستی ناشی از ورزش است. پوست مرطوب محیط مناسبی برای رشد و افزایش ارگانیسمهای نرمال (میکروبهای طبیعی و همزیست با پوست) است. برای مثال بوی پا تا حد زیادی به علت وجود باکتریهایی است که در محیط مرطوب تجمع میکنند. مشکلات خارشهای پوستی ورزشکاران یا بیماری (tinea cruris) jock itch و بیماری پای ورزشکاران ( تینه آپدیس ) در محیطهای مرطوب بیشتر ایجاد میشود. باید هنگام ورزش برای جلوگیری از تجمع رطوبت جورابهای ساخته شده از مواد مصنوعی جاذب رطوبت پوشید و جورابها را مرتب عوض کرد تا پاها خشکتر باقی بمانند. پس از ورزش باید پاها را شست و خشک کرد. در بین دفعات تمرین و ورزش بهتر است هم پاها و هم کفشها را در معرض هوای آزاد قرار داد. برای جلوگیری از jock itch باید پوست قسمت رانها را تا حد ممکن خشک نگه داشت و لباس زیر و شلوار لطیف و سبک پوشید و در اولین فرصت پس از تمرین ورزش باید حمام کرده و لباسها را عوض کرد.
● عفونتهای پوستی
پوشیدن مجدد لباسهای مرطوب از تعریق، خطر ایجاد فولیکولیت را افزایش میدهد که یک عفونت باکتریال فولیکولهای مو است. این عفونت میتواند در خیلی از ورزشها دیده شود (به خصوص ورزشهایی که در آنها تماس مستقیم با پوست وجود دارد). در این میان به خصوص کشتیگیران مستعد عفونت هرپس سیمپلکس و یک عفونت باکتریال شبیه آن، به نام زرد زخم (impetigo) هستند. عفونتهای شبیه زرد زخم و فولیکولیت باکتریال نیز میتواند از طریق سطوحی مثل تشک و وزنهها منتقل شوند.
کورک یک عفونت پوستی است که معمولا از یک فولیکول مو و توسط باکتریهای شایع ایجاد میشود. کشتی گیران بخصوص در معرض ایجاد کورک هستند، زیرا تنشان عرق کرده و سپس در تماس با وسایل ورزشی قرار میگیرند که ممکن است حامل باکتری باشند و به این ترتیب عفونت سایر افراد را به دیگران منتقل کنند.
با اینکه کمپرس گرم میتواند درد را از بین ببرد، اما در صورتی که کورک خود به خود تخلیه نشود، لازم است وزشکار توسط درماتولوژیست (متخصص پوست و مو) معاینه شود. افرادی که مستعد تاولزدگی ( fever blisten) هستند باید از یک balm (نرم کننده لب) پیش از بیرون رفتن از منزل استفاده کنند و بعد هم آن را به دفعات تجدید نمایند. بعضی افراد که به شکل شایع دچار تب خال میشوند بهتر است برای پیشگیری، در مورد استفاده از آسیکلوویر با پزشکشان مشورت کنند.
● مالش – اصطکاک
اصطکاک یک علت شایع دیگر مشکلات پوستی است. مالش ( Chafling) اغلب در مناطقی از پوست که در معرض اصطکاک لباس یا قسمتهای دیگر پوست قرار میگیرند، دیده میشوند. تاولها به شکل مشخصی در مناطق ضخیمتر تحت فشار (مثل کف دستها و پا شنه) دیده میشوند. اصطکاک لباس میتواند سبب تحریک و حتی خونریزی از نوک سینهها شود که به آن Joggers nipples گفته میشود. لباسهای نرم از اکریلیک سبک را میتوان برای جلوگیری از این حالت استفاده کرد. Bras اصطکاک را کاهش میدهد. مردان میتوانند از بانداژ کشی دور سینهها برای محافظت استفاده کنند.
● آکنه مکانیکا
آکنه مکانیکا شکلی از آکنه است که در اثر گرما، فشار، بستگی و اصطکاک در ورزشکاران ایجاد میشود. این آکنه معمولا در مناطقی مانند: شانهها، پشت و سر که با پوششهای محافظ پوشانده میشود ایجاد میگردد. لباسهایی از جنس مصنوعی محکم یا تجهیزات و لوازمی مثل کلاه و پدهای شانه سبب ایجاد آکنه مکانیکا در بازیکنان فوتبال وهاکی ایجاد میکند.
- پیشگیری و درمان آکنه مکانیکا عبارت است از پوشیدن یک تیشرت تمیز کتانی یا جنسی که رطوبت پوست را به شکل یکنواخت جذب کند.
- شستن مناطق مذکور بلافاصله پس از فعالیت ورزشی
- استفاده از یک لوسیون کراتولیتیک مثل لوسیون حاوی اسید سالیسیک ورزورسینول که به طور مستقیم روی راشها استفاده شود.
تاولها: اغلب فعالیتهای ورزشی با تحرک همراهاند که سبب افزایش حرارت و اصطکاک پوست با لوازم ورزشی میشود مثل راکت تنیس، کفشها، oars یا paddleها و سایر آنها. این اصطکاک همراه با تعریق به ایجاد تاولهایی منجر میشود که میتوانند کاملا دردناک بوده و توانایی ورزشکار را برای رقابت و فعالیت کاهش دهند. برای جلوگیری از ایجاد تاول ورزشکار باید پوست خود را نرم و lubricated (لغزنده و چرب) نگه دارد تا اصطکاک کاهش پیدا کند. بازیکنان تنیس اغلب از وازلین برای پاهای خود استفاده میکنند و یک مطالعه نشان داده است که استفاده از ضد عرق در پا قبل از ورزش میتواند از ایجاد تاول جلوگیری کند. استفاده از پودرها و اسپریهای ضد عرق حاوی کلرهیدرات آلومینیوم یا کلراید آلومینیوم راههای ارزانی برای کاهش رطوبت است. مصرف شبانه هگزا هیدرات کلراید آلومینیوم ۲۰ درصد (Dry sol) خشکی بیشتری فراهم میکند. روش دیگر برای جلوگیری از ایجاد تاول شامل پوشیدن جورابهای اکریلیک بیش از جورابهای نخی است؛ زیرا جورابهای اکریلیک سبب حذف اصطکاک و whisk away شدن تعریق از پوست میشوند و به این ترتیب پوست را تا حد ممکن خشک نگه میدارند. پاشنه پوشها میتوانند به کاهش اصطکاک در منطقه پاشنه کمک کنند. لایهای بودن جورابها یا جورابهای مخصوص دو لایه میتواند تقسیم نیرو را به کمترین میزان ممکن برساند.
برای ورزش کفشهای مخصوص بخرید و هنگام امتحان کردن کفشها مطمئن شوید که جوراب مخصوص ورزش یا پاشنه پوش را پوشیدهاید. کفشهایتان را بعد از ظهر یا غروب امتحان کنید؛ زیرا در طول روز پاها ورم کردهاند. پیش از خرید کفشها دور مغازه قدم بزنید و پس از خرید، ۲-۱ ساعت همان کفشها را در منزل بپوشید تا بفهمید احتمالا در کدام قسمتها، پاهایتان ناراحت است. در مورد دستها هم همین موارد صادقاند. در صورت امکان از دستکش استفاده کنید. مناطق در معرض تاول را بررسی (tape) کنید و از پودر یا مواد ضد عرق برای کمک به خشک ماندن دستها استفاده کنید و فعالیت بدنی خود را بتدریج افزایش دهید.
● آفتاب سوختگی
شاید یکی از آسیبرسانترین اثرات ورزش در فضای آزاد، خطر مواجهه بیش از حد با اشعه ماوراء بنفش خورشید باشد که میتواند ایجاد سرطان و پیری زودرس کند. بازیکنان بیس بال، گلف و تنیس اغلب در وسط روز (که اشعه خورشید بیشترین شدت را دارد) بازی میکنند. عدم استفاده از کرمهای ضد آفتاب سوختگی در دوره طفولیت میتواند فرد را مستعد ابتلا به سرطان پوست کند.
اسکیبازان و کوهنوردان نیز باید بدانند که هر چه ارتفاع (altitude) بالاتر باشد آفتاب سوختگی سریعتر ایجاد میشود. آکادمی درماتولوژی آمریکا استفاده از یک ضد آفتاب با SPF معادل ۱۵ یا بالاتر را حتی در روزهای ابری و در جهت امتناع از مواجهه با نور خورشید بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعد از ظهر تا جای ممکن توصیه میکند.
