شاید آن زمانی که مخترعین در پی اختراع وسیله ای بودند که بدون استفاده از نیروی حیوانات بر روی زمین و داخل شهرها حرکت کند هیچگاه فکر نمی کردند که روزی فرا برسد که این وسیله بتواند سر تا سر جهان را درنوردد و امروزه یکی از مشغله های فکری انسان را ایجاد کند. اتومبیل برای راحتی انسان اختراع شد و تمام سعی بر آن بود تا بتوان وسیله ای ساخت که انسان با سرعت بیشتری بتواند مسافت های مختلف را طی کند. اما امروزه اتومبیل به یکی از اجزای جدا ناپذیر زندگی انسان تبدیل شده است و علاوه بر این که حسناتی دارد، دردسرهای بسیاری را نیز برای بشر ایجاد کرده است. با نگاهی اجمالی به تاریخچه اتومبیل می توان به راحتی به این موضوع رسید که هدف مخترعین از به وجود آوردن چنین وسیله ای راحتی بشر بوده است. با اینکه در اوایل تولید اتومبیل با مشکلاتی روبرو بوده است، اما با گذشت زمان این مشکلات بر طرف شد و امروزه اتومبیل در مدل ها و قدرت های مختلف به تولید می رسد. خودروهای شاسی بلند، خودروهای سواری شاسی کوتاه، کامیون ها، ون ها، سوپر سرعت ها و... نمونه هایی از ماشین های امروزی هستند که در شکل و شمایل مختلف دیده می شوند.
در کنار این مساله به تعداد زیاد تولید کنندگان خودرو در جهان نیز باید توجه کرد. از کشورهای صاحب سبکی مانند آلمان گرفته تا تولید کنندگان داخلی به مانند ایران خودرو و سایپا همگی در رقابتی سنگین به دنبال جذب بازارهای جهانی هستند که در این بین کشورهای توسعه یافته از جایگاهی خاص برخوردار هستند. اما نکته ای که در این قسمت باید بدان اشاره کرد سیاست های کشورهای وارد کننده خودرو و یا صادرکننده آن در قبال خودروهای تولیدی است. امروزه شرکت های بزرگ سعی خود را بر این گذاشته اند تا خودروهایی با تولید کمترین میزان آلایندگی به تولید برسانند و تمام توانشان بر این است تا معضلات آلودگی این وسیله های متحرک را حل کنند. این تلاش ها به خودروهای برقی،هیبریدی و... منجر شده است و انقلابی بزرگ را در صنعت اتومبیل سازی به وجود آورده است. در خودروهای الکتریکی کشورهای آسیای شرقی پیشتاز هستند و با تولید انبوه سعی در گسترش این نوع اتومبیل دارند.
از طرفی کشورهایی که توان تولید این نوع خودروها را ندارند سیاست واردات را بر خودروهایی که آلایندگی کمتری تولید می کنند گذارده اند و این خود پیشرفتی مخصوص در زمینه استفاده از اتومبیل است. با نگاهی کوچک به روند تولید اتومبیل به راحتی می توان به این مساله رسید که از روزی که اولین اتومبیل به حرکت درآمد تا به امروز تغییرات و پیشرفت های چشمگیری شکل گرفته است و همچنان نیز این صنعت پویا در حال پیشرفت و ترقی است. نکته ای که نشان داد که حل شدن ترافیک تنها راه حل کاهش آلودگی هوا نیست. اینجا بود که محققین دست به کار شدند و موتورها و خودروهایی را با بازار عرضه کردن که علاوه بر کاهش آلودگی به کم شدن ترافیک نیز کمک می کرد. مینی خوردوهایی که با حجم کم و مصرف پایین موتور خود باعث شدند تا انقلابی بزرگ در صنعت خودرو به وقوع به پیوندد. مینی خودروها، اتومبیل هایی دونفره هستند که یا از انرژی الکتریکی استفاده می کنند و یا اگر از سوخت انرژی های فسیلی به مانند بنزین استفاده می کنند، کمترین میزان آلودگی را برای شهرها ایجاد می کنند. این اتومبیل ها با استقبال چشمگیری از طرف خانواده ها و افرادی که دو نفره و یا تک نفره با خودرو به داخل شهر می رفتند قرار گرفت و امروزه به تعداد زیاد در مراکز پر تردد کلان شهرهای بزرگ دنیا مورد استفاده قرار می گیرند. تولیدکنندگان برای خانواده های تعداد بالا هم اندیشه ای کردند و مینی خودروهای ۴ سرنشین را نیز به بازار دادند که از مصرف بنزین پایینی استفاده می کنند که نمونه های آن در کشورمان دوو ماتیز و ام وی ام است.
این حرکت ها باعث شد تا بسیاری از مشکلات کلان شهرهای دنیا حل شود و امروزه در مراکز شهرهای بزرگ کمتر شاهد حضور ماشین های شاسی بلند و یا بزرگ کشیده به سبک قدیمی هستیم. به طوری که در حال حاضر مرکز لندن پر از مینی خودروهایی است که هم به راحتی می توانند پارک کنند و هم به راحتی در سطح شهر حرکت کنند. مینی خودروها علاوه بر این مواردی که گفته شد یک مزیت دیگر دارند و آن کاهش تصادفات است. این خودروها به علت استفاده از موتورهای کم حجم نمی توانند با سرعت بالایی حرکت کنند و در کنار شکل و شمایل کوچکی که دارند، باعث شده تا تصادفات در این خودروها به صفرنزدیک شود. همانطور که پیشترگفته شد، یکی از ابتدایی ترین معضلات تولید اتومبیل ترافیک و آلودگی هوا می باشد که در کلان شهرهای مختلف دنیا وجود دارد. کشور ما نیز از این امر مستثنی نیست و کلان شهرهای ما نیز با توجه به حجم بالای مهاجرت و استفاده خانواده ها از خودروهای شخصی با این مشکلات دست و پنجه نرم می کند. در صورتی که ما در کلان شهرهای خود کمتر شاهد مینی خودروهایی مانند دوو ماتیز و ام وی ام شرکت مدیران خودرو هستیم.
البته شاید عده ای استفاده مردم ایران از ماشین های بزرگ را به فرهنگ آنها نسبت دهند و علت استفاده کمتر از مینی اتومبیل ها علاقه نداشتن ایرانیان به این نوع ماشین ها بدانند. که نمی توان منکر آن شد. اما وظیفه دولت به عنوان یک قوه اجرایه ایجاد فرهنگ استفاده صحیح و به جا از خودروهای شخصی است، امری که در خصوص خودروهای شخصی کمتر شاهد آن هستیم و هر روز در روزنامه ها شاهد تبلیغ خودروهای بزرگ و تجملی می باشیم. البته استفاده از خودروهای شخصی در این ایران به عوامل مختلفی بر می گردد که در این مقال قصد پرداختن به آنها نیست. در این مطلب هدف آن است که شرکت های خودروسازی ما بیشتر علاقمند به تولید مینی خودروها شوند. امری که در ایران به غیر از مدیران خودرو، شرکت دیگری به آن نپرداخته است.
البته بسیاری بر این عقیده اند که استفاده نکردن مردم کلان شهرهای ایران از مینی خودروها را به علت بی کیفیت بودن این نوع خودروها است. که البته با توجه به اینکه دو مدل بیشتر در ایران دیده نشده است این نظر زیاد کارشناسی شده و قابل دفاع نیست. اگر شرکت های خودروسازی ایرانی و همچنین وارد کنندگان خودرو بر این مساله تمرکز کنند که مینی خودروها می توانند هم در اقتصاد کشور و هم در مسایل زیست محیطی کمک شایانی بکنند آنگاه با ورود مینی خودروها به بازار شاید دیگر شاهد این عقیده نباشیم که مینی خودروها از کیفیت پایینی برخوردار هستند.
به هر حال با نگاهی کوتاه و مختصر به وضعیت کلان شهرهای کشورهای توسعه یافته به راحتی می توان به این نتیجه رسید که مینی خودروها امروزه از ارزش بالایی برخوردار هستند و مزایای آنها می تواند در پیشرفت شهری سالم تر کمک کند. این مساله که در ایران با توجه به بافت های شهری کلان شهرها، مینی خودروها نادیده گرفته می شوند امری است که به راحتی نمی توان از کنار آن گذشت. بسیاری از کارشناسان ترافیکی بر این عقیده اند که تهران به زودی به پارکینگی بزرگ تبدیل خواهد شد و استفاده از خودروهای بزرگ این دردسر را بیشتر نمایان می کند.
خودروسازان ایران که امروزه توانسته اند جایگاه مناسبی را در دنیا برای خود دست و پا کنند باید به این مساله توجه داشته باشند که مینی خودروها می توانند تاثیر بسیاری بر اقتصاد آنها داشته باشند و علاوه بر نیاز داخلی می توانند بازارهای جهانی را نیز از آن خود کنند. طراحی و استفاده از سیستم های کم حجم مینی خودروها می تواند هم در مصرف انرژی و هم در کاهش آلودگی در کنار طرح های ترافیکی تاثیرگذار باشد. امری که در کشور ما کمتر به آن پرداخته شده است و ما شاهد آن نیستیم. مینی اتومبیل ها می توانند بسیاری از معضلات کنونی کلان شهرهای ایران را حل کنند و شاید برای همیشه دیگر شاهد ترافیک و دیگر مشکلات در سطح کلان شهرهای خود نباشیم. که این امر همت مسوولان حوزه خودرو را طلب می کند و ترویج استفاده از خودروهای کوچک می تواند جزو برنامه های آتی کارخانه های تولید کننده ایرانی باشد.
