هدفمندی که نکوست از سایت هایش پیداست

با جدی تر شدن اجرای طرح هدفمندی یارانه ها، مقامات و نهادهای دولتی هم کم وبیش و شاید از سر اجبار به راه اندازی وب سایت های اینترنتی برای دریافت اطلاعات مورد نیاز از مردم روی آورده اند. در این میان آن چه که از دید کارشناسان حوزه فناوری اطلاعات قابل نقد به نظر می رسد، نحوه مدیریت این سایت ها و طراحی آنهاست که دارای اشکالات و نقص های متعددی است. مهم ترین نکته در این زمینه پراکندگی سایت هایی است که برای دریافت اطلاعات از مردم راه اندازی شده است. طی شش ماه اخیر هر ارگان و نهاد دولتی که اجرای بخشی از این طرح کلان اقتصادی را بر عهده دارد، برای پیشبرد اهداف خود یک وب سایت را به طور اختصاصی و جداگانه راه اندازی کرده است. نتیجه این اقدامات جزیره ای، به وجود آمدن سایت های مختلفی است که هر یک جداگانه عمل می کنند و ارتباط سازمانی هم با یکدیگر ندارند. این در حالی است که همکاری سازمان های متولی این سایت ها می توانست هم از موازی کاری و اتلاف وقت و هزینه جلوگیری کند و هم مردم را از سردرگمی نجات دهد. شاید ذکر مثال عینی در این زمینه باعث درک بهتر موضوع شود. در بسیاری از کشورهای جهان معمولا خدمات الکترونیکی به صورت یکپارچه و در قالب یک وب سایت واحد ارائه می شود. این رویه ای است که به خصوص در ۵ سال اخیر شاهد تبعیت از آن در بسیاری از کشورهای جهان هستیم. به عنوان نمونه در آمریکا سایت usa.gov و در بریتانیا سایت direct.gov.uk دسترسی عموم مردم به ده ها سرویس متنوع را ممکن می کنند. طراحی کاربرپسند و قابل فهم این سایت ها به گونه ای است که کاربر با چند کلیک به اطلاعات و فرم های مورد نیاز خود دسترسی پیدا می کند و از مراجعه به دیگر سایت ها بی نیاز می شود. اما در مقابل در ایران از یک سو سایت Iran.ir به عنوان پرتال یا درگاه اصلی ارائه خدمات دولت الکترونیک معرفی شده و از سوی دیگر با ورود به این سایت متوجه می شویم که.Iran.ir در عمل چیزی بیش از یک "لینکدونی" بزرگ نیست و کاربر برای دسترسی به خدمات مورد نظرش در عمل باید از این سایت به سایت های وابسته به دیگر نهادها و موسسات مراجعه کند. پراکندگی خدمات ارائه شده، عدم طبقه بندی دقیق آن ها و حتی شکسته بودن و کار نکردن برخی لینک ها از جمله مشکلات این سایت است. جالب آنکه حتی معیار لینک دادن به خدمات الکترونیک برخی موسسات هم در این سایت مشخص نیست. مثلا در بخش خدمات شهری و اجتماعی سایت Iran.ir، لینک به سایت شرکت خصوصی ستاره کویر یزد برای خرید اینترنتی فرش هم گنجانده شده که هیچ تناسبی با اهداف یک سایت دولت الکترونیک ندارد و برخی ابهام ها را به ذهن متبادر می سازد. در بحث هدفمند کردن یارانه ها تاکنون مردم مجبور به مراجعه به دو وب سایت بوده اند. یکی سایت http://yaraneh.amar.org.ir برای وارد کردن یا تصحیح اطلاعات خانوار و دیگری http://www.refahi.ir برای وارد کردن اطلاعات حساب بانکی هر خانوار. در ماه ها و هفته های اخیر هر دو سایت با مشکلات متعددی از نظر دسترسی مواجه بوده اند. بالا آمدن بسیار کند این وب سایت ها و حتی عدم امکان دسترسی به آنها در بسیاری از ساعات شبانه روز از جمله مشکلاتی بوده که بارها و بارها موجب اعتراض مردمی شده که اکثرشان باید با سرعت بسیار پایین به اینترنت متصل شوند. دولت از یک سو اصرار دارد که مردم باید اطلاعات اقتصادی و بانکی خود را از طریق اینترنت در اختیار مسوولان قرار دهند و از سوی دیگر نه در زمینه ارائه آموزش های لازم تلاش قابل توجهی انجام می دهد، نه کیفیت و سرعت دسترسی به اینترنت را ارتقا می دهد و نه برای کاهش قیمت اینترنت گام عملی برمی دارد. در زمان نگارش این مطلب (۱۴ تیر ماه) پس از ورود به صفحه اول سایت refahi.ir دسترسی به صفحه اعلام شماره حساب غیرممکن است و این مشکل بارها و بارها تکرار شده است. جالب آنکه نگارنده در بازه زمانی اعلام شده برای وارد کردن شماره حساب های هموطنان گیلانی در سایت مذکور در رشت حضور داشت و پس از بارها تلاش و به سختی موفق به باز کردن صفحه اول این سایت شد. جدای از این مساله کاربرپسند نبودن سایت های یاد شده و به خصوص http://yaraneh.amar.org.ir یک مشکل جدی دیگر محسوب می شود. این سایت در زمان فعال بودن دارای جزییات بسیار مفصلی بود و منطق چینش اجزای صفحه و جداولی که باید پر می شدند برای بسیاری از مردم قابل درک نبود، لذا هیچ بعید نیست که عده قابل توجهی از مردم به طور ناخواسته اطلاعات غلطی را در این وب سایت وارد کرده باشند. نگارنده که به چندین نفر از دوستان و همکاران نه چندان آشنا به اینترنت در زمینه پر کردن اطلاعات اقتصادی خود در این سایت کمک می کرد، بارها شاهد سردرگمی عمومی در این زمینه بوده است. با این اوضاع و احوال پریشان و این همه بی دقتی و ضعف در زمینه راه اندازی و مدیریت دو سایت مربوط به طرح هدفمند کردن یارانه ها، یک ضرب المثل با اندکی دستکاری مصداق پیدا می کند که: هدفمندی که نکوست از سایت هایش پیداست!