واقع گرایی در روش تحقیق

آنچه در واقع گرایی مهم می نماید نوع نگرش به مسائل و چگونگی نطریه پردازی است. لذا در مورد این بحث چنین می توان آورد که: نظریه های علمی داریم که ساخته بشر هستند و در معرض تغییر و تحولات احتماعی بی پایان قرار دارند. از سویی دیگر، جهانی داریم که آن نظریه ها باید با آن مطابقت کنند. جهانی که نحوه رفتارش حداقل در مورد جهان فیزیکی، در معرض تحول نیست. باید گفت نظریه ها جهان را آنگونه که واقعاً هستند توصیف می کند. نظریه جنبشی بدین صورت فهم می شود که گازها واقعاً مرکب از مولکول هایی هستند که در حرکت تصادفی خود، با یکدیگر و با دیوارهای ظرفشان در تصادم هستند. به همین ترتیب نظریه برقاطیسی کلاسیک از دیدگاه واقع گرایان اینگونه فهم می شود که مدعی است میدان های برقی و مغناطیسی واقعاً در جهان وجود دارند و از معادلات ماکسول تبعیت می کنند و ذرات بارداری هم وجود دارند که از معادله نیروی لورنتز پیروی می کنند. واقع گرایی نوعاً متضمن مفهوم صدق (Truth) یا حقیقت است. هدف علم نزد واقع گرایان توصیف صادق (True) چگونگی واقعی جهان است. نظریه ای که چهره ای از جهان و چگونگی رفتارش را به طور صحیحی وصف کند، صادق است؛ در صورتی که نظریه ای که چهره ای از جهان و چگونگی رفتارش راا به طرزی غلط وصف کند کاذب است. مطابق واقع گرایی، آنگونه که معمولا فهمیده می شود، جهان مستقل از ما داننده ها وجود دارد و به گونه ای است که از معرفت نظری ما نسبت به آن استقلال دارد. نظریه های صادق، آن واقعیت را به طور صحیح وصف می کنند. اگر نظریه ای صادق است بدین دلیل صادق است که جهان آنگونه هست که هست. واقع گرایان، آماده اند فرض کنند که هستی های نظری نظریه هایشان با آنکه واقعاً در جهان وجود دارد متناظر است و موضوع واقع گرایان نوعاً تلقی از صدق را در خود نهفته دارد. بر این اساس، نظریه هایی را می توان صادق خواند که توصیف صحیحی از چهره ای از جهان واقعی بدست دهند. هدف فیزیک تعیین حدود تطبیق پذیری نظریه های جاری و بسط نظریه هایی که تحت شرایط گوناگون تر با درجه تقریب بیشتری در جهان تطبیق پذیر باشند، خواهد بود. چنین نظری را واقع گرایی غیر واصف نام نهاده اند. واقع کرایی که توصیف گر نباشد به دو معنا واقع گرا است: اولاً در بر گیرنده این فرض است که جهان فیزیکی به گونه ای است که مستقل از معرفت ما به آن است. جهان، صرف نظر از اینکه افراد یا گروهی از افراد درباره آنچه فکر کنند، به گونه ای است که هست. ثانیاً واقع گرا است زیرا متضمن این فرض است که تطبیق پذیری نظریه ها بر جهان همواره در داخل و خارج وضعیت های آزمایشی به یک میزان است. مدعیان نظریات فیزیکی فراتر از ایجاد همبستگی میان مجموعه هایی از گزاره های مشاهداتی است. واقع گرایی غیرواصف از آن رو غیرواصف است که متضمن نظریه تناظر صدق نمی شود. واقع گرایی غیرواصف فرض نمی کند که نظریه های ما هستی هایی از قبیل تابع های موج و یا میدان ها را در جهان توصیف می کنند. ما می توانیم نظریه هایمان را از جهت میزان توفیقشان در برآمدن از عهده جنبه ای از جهان ارزیابی کنیم، اما نمی توانیم پیشتر رفته، آنها را از جهت میزان توصیف جهان، آنگونه که واقعاً هست ارزیابی کنیم. به این دلیل که ما مستقل از نظریه هایمان به جهان دسترسی نداریم، به نحوی که بتوانیم کفایت و صحت آن توصیف ها را ارزیابی کنیم. واقع گرایی غیرواصف بیشتر از واقع گرایی معمولی با این واقعیت سازگاری دارد که نظریه های ما مصنوعات اجتماعی هستند که در معرض تحولات اساسی قرار دارند. نظریه های ما نوع ویژه ای از محصولات اجتماعی هستند، اگر چه میزان توفیقشان در برآمدن از عهده جهان فیزیکی که محصول اجتماعی نیست، به طور اجتماعی تعیین نمی شود. در واقع از آن جهت که واقع گرایی غیرواصف نقش آزمایش را جزء لاینفک خود می کند، این دقیقه را به قوّت در منظر خود می نشاند که شواهد تجربی مربوط به نظریه ها متکی به نظریه ها هستند. بدین معنا که از آنجا که نظریه ها که مقوّم معرفت علمی هستند، خود خطاپذیر و ناکاملند؛ رهنمودهایشان برای تمیز مشاهدات مربوط به پدیدار مورد تحقیق، ممکن است خطا باشد و باعث غفلت از عوامل مهمی می شود. در واقع گرایی غیر واصف ضروری است وسعت تطبیق پذیری نظریه ها با قرار گرفتن در یک سلسله آزمون های کامل تعیین شود. به علاه، واقع گرایی می پذیرد که حد و مرز تظبیق پذیری نظریه ها را می توان به بهترین وجهی در پرتو نظریه جانشینی که آن را در سطحی عمیق تر تبیین می کند، تعیین کرد. از جهت رشد و توسعه یکنواخت، واقع گرایی غیرواصف از موضعی که هدف فیزیک را نقطه ای پایانی به نام حقیقت تلقی می کند، مساعد تر است. از دیدگاه واقع گرایی غیرواصف، هیچ پایانی برای توسعه فیزیک وجود ندارد. هر قدر دامنه نظریه های ما وسیع تر شوند، به هر میزان که آنها در ساختمان جهان غواصی و بررسی عمیق تری کنند، همواره امکان تحول آنها در ارتفاعی ژرف تر و یا در گستره ای پهناور یا جدید تر وجود دارد.