واگن هایی با وقایع تلخ و شیرین

در فرهنگ بسیاری از ملل، قطار به معنای حرکت و جریان داشتن است و به نوعی نمادی از جریان زندگی به حساب می آید. بر این اساس است که بسیاری از فیلم ها و سریال های داخلی و خارجی که نشانی از نمادگرایی در خودشان دارند، در قطار پیش می رود، یعنی با سوت قطار و حرکت آن، اولین حرکت های داستان آغاز می شود و تا زمانی که این قطار راه می رود، داستان فیلم هم به حرکت خودش ادامه می دهد. اما در مقایسه با حضور قطار در ادبیات و هنر هفتم بسیاری از ملل، در ادبیات و سینمای ما حضور قطار، حضوری تقریبا کم رنگ، مقطعی و گذرا بوده و جالب آنکه در این بین حضور اتومبیل، بخصوص اتومبیل شخصی در فیلم ها و سریال های ما یک حضور پررنگ و حتی اثرگذار بوده است. طی هفته های گذشته یک اتفاق تازه در عرصه استفاده از قطار در سینما و سریال های ما پیش آمده و آن هم ساخت سریال «خسته دلان» است که هر هفته چهارشنبه شب ها از شبکه اول سیما روی آنتن می رود؛ سریالی کاملا دراماتیک که در آن مسائل مختلف اجتماعی و خانوادگی مطرح می شود. این سریال که ساخته «سیروس الوند»، کارگردان نام آشنای ایرانی است و نگارش آن را «محمدهادی کریمی» بر اساس طرحی از «سید سعید رحمانی» انجام داده، گویا در۳۰ قسمت۴۵ دقیقه ای ساخته شده و طبق قراین موجود، قرار است تا خرداد ماه۱۳۸۹ ادامه داشته باشد. آنچه از داستان ها و شخصیت های این سریال بر می آید، آن است که قصه سریال «خسته دلان» در یک قطار اتفاق می افتد، قطاری که در مسیر حرکت خودش، مسافرانی را پیاده و گروهی را سوار می کند. پس روشن است آنهایی که سوار این قطار می شوند، همراه خودشان قصه ای دارند و به سبب بیان این قصه به صورت نمایش، لایه ای از لایه های اجتماعی گشوده می شود. از تماشای چند قسمت پخش شده، مشخص است این سریال و قصه هایش به صورت اپیزودی هستند و در هر قسمت و یا چند قسمت مربوط به هم، یک داستان کاملا مستقل نقل می شود. جالب آنکه علی رغم حضور ثابت چند بازیگر همچون «داوود رشیدی» در نقش رئیس قطار، «سعید پیردوست» در نقش معاون او و «کوروش تهامی» در نقش پزشک قطار، بقیه بازیگران متغیر هستند و خود همین عامل کمک می کند تا قصه و زودباوری اش از قوت بسیاری برخوردار باشد. بی تردید یکی از نکات قوت کار، داشتن قصه خوب و یکدست است؛ قصه هایی که از بیرون جریان پیدا می کند و در همان دقایق اولیه وارد قطار می شود و آنجا پس از کش و قوس بسیاری، به اوج خودش می رسد و در همان قطار به سرانجام می رسد. پس به جرات می توان گفت قطار و فضای داخلی آن یک دنیای نوستالژیک است که کاراکترهای مختلف دانسته و یا ندانسته به آن پناه می آورند و در برخورد با تی‘ های مختلف اجتماعی که هم خوب هستند و هم بد، به سرانجام خودش می رسد. از نکات جالب توجه در داستان های این سریال، حرکت قطار به سمت مشهد مقدس است که همین اتفاق باعث شده تا فضای داستان، معنوی تر باشد. اگر از نکات قوت این سریال بگذریم، برخی نکات و مطالب پیش رویمان قرار می گیرند که در صورت پرداخت به آنها این کار از قوت بیشتری برخوردار می شد؛ اولین مورد در باب نام این سریال است؛«خستهدلان».هرچند شخصیت هایی که وارد قطار می شوند، هر کدام در دل خودشان دردی دارند و این دردها از عوامل مختلف اجتماعی، خانوادگی، فرهنگی و... نشات گرفته، اما انتخاب این عنوان چندان جالب نمی باشد؛ زیرا در وهله اول این یک عنوان شاعرانه است و در ادامه نشان از خستگی انسانی بسیار عاطفی و رمانتیک دارد. از دیگر نکات می توان به قصه اصلی این قطار اشاره کرد. هر چند در ابتدای این نوشتار گفتیم از نکات برجسته این سریال داشتن قصه های پر رنگ آن است، اما ای کاش این قصه های پراکنده در دل یک قصه واحد قرار می گرفت. البته ناگفته نماند همان طور که از اتفاقات داخل قطار بر می آید، گویا قرار است دکتر قطار و دختر رئیس قطار با هم ازدواج کنند. اما این کافی نیست. زیرا این خود می تواند یک حادثه بسیار کم رنگ باشد. پس لازم بود در کنار مداخله و رفع مشکلات مسافران قطار از طرف رئیس و معاون آن، دردها و آمال آنها هم به صورت یک داستان واحد مطرح می شد تا این چنین مخاطبان ضمن دنبال کردن داستان های مجزا از هم، به این نکته هم توجه کنند که سرانجام این قطار و سرنشینان دائمی آن به کجا ختم می شود. به هر حال بنابر آنچه عنوان شد، سریال «خسته دلان» یک سریال خوب و اثرگذار است و علی رغم فیلمبرداری آن در یک دکور که از سه واگن تشکیل شده و در یک سوله قرار دارد و به خاطر حرکت لحظه به لحظه دوربین و تصاویر مجازی اطراف آن، تماشاگر احساس می کند به واقع آنچه می بیند عین واقعیت است، تاکنون خوب توانسته در بین تماشاگران پر و پا قرص تلویزیون جا خوش کند و هر چهارشنبه شب عده بسیاری را پای جعبه جادویی بنشاند. امید که از این دست سریال ها در سطحی خوب و کیفی، بیشتر تولید شود.