هنگامی که صحبت از ارتباطات سهبعدی به میان میآید نام گوشیهای تلفن همراه از برندهای مختلفی به ذهن انسان خطور میکند. با وجود تاثیرگذاری متفاوتی که این نوع گوشیها در دنیای فناوری تاکنون داشتهاند، اما این گوشیها به کاربران امکان نمیدهند که با یکدیگر تماسهای سهبعدی برقرار کنند. در این گزارش سعی میکنیم به این پرسش که گفتوگوی سهبعدی چیست و چگونه ظهور میکند؟ ما چه زمانی قادر خواهیم بود صحنه معروف هولوگراف پیام صوتی شاهزاده لیا را در فیلم جنگ ستارگان به واقعیت تبدیل کنیم؟ پاسخ بدهیم. متاسفانه با وجود فناوری لازم برای این موضوع، در حال حاضر راه زیادی تا پیادهسازی پرتوهای ویدیویی سهبعدی از پروژکتورهای پیکو درلپتاپها و تلفنها وجوددارد.مجموعهای از دانشمندان در دانشگاه آریزونا در توسان سیستمی را پیادهسازی کردهاند که توسط آن میتوان یک تصویر سهبعدی را ضبط و آن را به نحو بلادرنگ به هر نقطه از جهان ارسال کرد.
بنا برگزارشی از وبسایت مجله نیچر، این سیستم قادر است جزییات سهبعدی یک شیء را از زوایای مختلف به صورت سهبعدی - توسط ۱۶ دوربین که هر کدام در هر ثانیه یک عکس میگیرند- فیلمبرداری کند. این ۱۶ نمای مختلف از شیء توسط یک رایانه پردازش و به پیکسلهای هولوگرافیک تبدیل میشوند. نتیجه حاصل از هولوگرامهای سهبعدی تصاویری کوچک هستند که به کندی پردازش میشوند و تا سال ۲۰۲۰ میتوان از آنها در منازل نیز استفاده کرد. بنابراین باید مدت زیادی برای دسترسی به این فناوری صبر کنیم. شرکت تروکانف که متخصص فناوری کنفرانسهای ویدیویی است، نسخه سهبعدی از نرمافزار محبوب کسب و کار خود را توسعه داده که توسط دوربینهای دوقلوی نصبشده روی صفحات نمایش میتواند فیلمهای ویدیویی سهبعدی را برای اعضا منتشر کند. شرکتکنندگان در کنفرانس نیاز به یک عینک انویدیا شاتر سهبعدی برای دریافت تاثیر نهایی این ویدیوها دارند. فناوری کنفرانسی تروکانف، در اواخر سال ۲۰۱۱ با قیمتی حدود ۵ هزار دلار در دسترس خواهد بود.
● صدای سهبعدی
لحظهای به صدای فراگیر سهبعدی فکر کنید. در حالی که نصب بلندگوهای سنتی ۱/۵ و ۱/۷میتواند صداهایی غنی تولید کند، این امواج صوتی تولیدشده در کانالهای خاص و با توجه به مکان قرارگیری بلندگوها به گوش شنونده میرسند. وضعیت ایدهآل این سیستمها آن است که در مکانی مناسب از یک نسخه ۱/۱۱که شامل پنج بلندگوی جلویی (دوتای آنها در ارتفاع)، چهار بلندگو در اطراف، دو بلندگوی پشتی و یک سابووفر هستند، قرار بگیرید که این تنظیمات برای اکثر خانهها قابل پیادهسازی نیست. آنچه ما واقعا به آن نیاز داریم یک راهحل مجازی است که ادگار چویری استاد فیزیک در دانشگاه پرینستون آن را ارایه میکند. ادگار با ناامیدی از سیستمهای فراگیر سنتی، یک فیلتر صوتی را توسعه داده است که با بلندگوهای استاندارد سازگاری دارد. او در گفتوگویی با بی.بی.سی در این زمینه گفت:«من توسط صدای سهبعدی قادر هستم در سرتاسر سر شما به پرواز درآیم یا اگر واقعا میخواهید کسی را بترسانید میتوانید صدایی را در اطراف او ایجاد کنید.»کارویژه پروفسور چویری پتانسیل آن را دارد که یک انقلاب در سیستمهای صوتی خانگی به وجود آورد. او به تازگی با همکاری کمبریج مچاترونیکس (CML)، قصد توسعه سیستم صدای سهبعدی با عنوان «دایناسونیکس» را دارد. با توجه به گزارش CML، این فناوری با تمرکز یک جفت از پرتوهای صدا روی هر یک از گوشهای شنوندگان به همراهی دوربینی برای ردیابی مکان و ارایه صدای سهبعدی به او، کارخود را انجام میدهد. نتیجه آن است که هر شنونده زمینه صدایی مخصوص به خود را دریافت خواهد کرد و در واقع تجربه شنیدن صدا توسط هدفون بدون حضور این دستگاه به حساب میآید.
● زمانی که فناوری سهبعدی راه غلطی را در پیش میگیرد
اگر به فناوری سهبعدی بدون عینک دسترسی داشته باشید و در عین حال نتوانید یک تصویر سهبعدی را ایجاد کنید، چه حالی به شما دست میدهد؟ اگر معقولانه به موضوع فکر کنید، باید ۲۰ سال برای رسیدن فناوری سازگار صبر کنید. در غیر این صورت از افرادی درخواست میکنید تصاویر معمولی شما را با استفاده از الگوهای نقطهای ۳۰ فریم در یک ثانیه شکلدهی کنند. برای نمونه بهتر است بازی «فرش جادویی» را در نظر بگیرید. این بازی دوبعدی که در سال ۱۹۹۴ تولید شد، هماکنون یک نسخه دستکاریشده سهبعدی دارد. اگر توانستید آن را بدون دردسرهای بعدی مانند سردردهای شدید و خستگی مفرط بازی کنید، مستحقق پاداش هستید. اکثر بازیکنان نسخه سهبعدی به سرعت تسلیم شدند و به نسخه اصلی بازی بازگشتند.
● واقعیت مجازی
ایده درخشانی بود؛ یک کلاه ایمنی که روی سر کاربر قرار گرفته و با صفحهنمایشی که دارد او را به یک دنیای کاملا مجازی فرو میبرد. و اما جنبههای منفی این ایده چیست؟ تجهیزات سنگین، حالت نهچندان مناسب از داشتن احساس تحرک واقعی و رایانههای بسیار ابتدایی که کنترل نهایی را بر عهده دارند. رایجترین دستگاههای مجازی در اوایل دهه ۹۰ به دنیای فناوری معرفی شدند که همچون محصولات تولیدی آمیگا ۳۰۰۰ هرچند دارای محدودیتهایی بودند، تازگی خاص خود را داشتند. تلاشهای جدیدی برای پیادهسازی دوباره این ایده صورت گرفت که با وجود طبیعت ضعیف هدستها و نبود نرمافزارهای واقعی هرگز به سرانجام نرسیدند.
● پسر مجازی
اولین و آخرین کنسول بازی سهبعدی بدون عینک تاکنون ۳DS تولیدی شرکت نینتندو به حساب میآید. وزن بالا، صدای بلند و عملا پشتیبانی هیچ نوع بازی سهبعدی قاتل یک کنسول سهبعدی به شمار میرود اما دستگاه «پسر مجازی» با استفاده از تنها یک رنگ در گرافیک خود یعنی قرمز یک گام به پیش برداشت و حضور آن در قفسه فروشگاهها تنها یک سال به طول انجامید و عنوان بدترین کنسولی که تاکنون تولید شده است را به خود اختصاص داد.
● زبان برنامهنویسی واقعیت مجازی
مشکل VRML که زبان برنامهنویسی برای واقعیتهای مجازی است تنها کند بودن و عدم تاثیرگذاریاش نبود، بلکه بسیاری از طرفداران آن نمیدانستند که دنیای اینترنت در آینده چگونه خواهد بود. VRML زبان فضای مجازی بود؛ زبانی که توسط آن میشد در سوپرمارکتهای بزرگ و مکانهای تاریخی به گشت و گذار و تجارت پرداخت. در مقابل جهانیان متوجه شدند کلیک کردن روی یک لینک ساده، آسانتر و کمهزینهتر است. پس از آنکه صنعت نرمافزار سعی در متقاعد کردن افراد برای دریافت این فناوری کرد و نتیجهای نگرفت، تسلیم شد و کنارهگیری کرد.
● Ecstatica
اکثر بازیها به لحاظ آنکه کارتهای شتابدهنده سهبعدی بر این پایه ساخته شده بودند، با چندضلعیهای مثلثمانند تولید میشوند. فناوریهای دیگری چون voxels (پیکسلهای عمیقی که در بازیهایی چون Commanche وجود داشت) و hilarity در طول سالها ظهور کردند. این فناوریها در صنعت بازی شروع به کار کردند و نهایت آن را میتوان در بازیهایی چون Ecstatica مشاهده کرد.
● کنترلرهای سهبعدی
تاکنون تلاشهای جزیی و در عین حال شجاعانهای برای تولید جایگزینهایی برای ماوس و کیبورد صورت گرفته است. اکثر این تلاشها بنا بر دلایلی شکست خوردند؛ حرکت مداوم یک کنترلر در جهتهای مختلف میتواند برای کاربر بسیار خستهکننده باشد و گرچه فناوری دریافت احساسی در حال حاضر وجود دارد، کاربر نمیتواند عناصر را در فضا لمس کند. همین مساله است که باعث شده ماوس و کیبورد هنوز هم ابزار ورودی و کنترلر برتر به حساب آیند.
